ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั

ในวันที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตซ้ำซ้อน ทั้งสงครามที่ยืดเยื้อ ภาวะเศรษฐกิจที่เอาแน่เอานอนไม่ได้ ไปจนถึงภัยธรรมชาติจากปรากฏการณ์โลกเดือดที่รุนแรงขึ้นทุกปี หลายคนมักตั้งคำถามว่า “ในเมื่อปากท้องยังลำบาก เราจะปลูกต้นไม้ไปเพื่ออะไร” เรามักถูกสอนให้แยก ‘ปัญหาเศรษฐกิจ’ ออกจาก ‘ปัญหาสิ่งแวดล้อม’ โดยเชื่อว่าต้องเอาชีวิตให้รอดก่อน แล้วค่อยกลับมาดูแลธรรมชาติ แต่นั่นอาจเป็นกับดักทางความคิดที่ทำให้เรามองไม่เห็นทางออกที่แท้จริง เพราะในความเป็นจริงแล้ว ปากท้องกับสิ่งแวดล้อมคือเรื่องเดียวกัน การปลูกป่าในวันนี้จึงไม่ใช่เพียงการทำเพื่อการค้าหรือประโยชน์ส่วนตัว แต่มันคือการสร้างฐานรากให้กับทุกมิติของชีวิต เพราะเมื่อเรามีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีต้นไม้ที่ช่วยดูดซับคาร์บอนและคืนสมดุลให้สภาพอากาศ เมื่อนั้นเราจะทำงานได้ดีขึ้น พืชผลทางการเกษตรจะงอกงามขึ้น และบรรยากาศโดยรวมของสังคมไปจนถึงเศรษฐกิจก็จะขยับดีตามไปด้วย คุณขิม-ลีนา นาคะวิโรจน์ จากพนักงานออฟฟิศผู้หลงรักการเดินป่า สู่การเป็นอินฟลูเอนเซอร์เจ้าของช่อง “สาวใต้ปลูกต้นไม้” ที่ตัดสินใจทิ้งงานประจำมาปลูก “ไม้ป่าและไม้เศรษฐกิจ” อย่างเต็มตัว คุณขิมเล่าว่า ก่อนจะก้าวเข

“พริกไทย” เป็นต้นไม้อายุยืน จัดอยู่ในประเภทไม้เลื้อย ลักษณะลำต้นจะเป็นข้อๆ ลักษณะใบจะมีสีเขียวสด มีใบที่ใหญ่คล้ายใบโพ ดอกของพริกไทยจะมีดอกที่เล็ก และออกดอกเป็นช่อตรงข้อของลำต้น มีลักษณะเป็นพวง จะมีเมล็ดกลมๆ ติดกันอยู่เป็นพวง สำหรับบ้านเราพริกไทยถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญชนิดหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นการใช้ในการประกอบอาหาร เป็นยารักษาโรค และในปัจจุบัน พริกไทยยังพบมากในส่วนผสมของผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อสุขภาพ หรือแม้กระทั่งผลิตภัณฑ์ความงามบางชนิด หากพูดถึงสรรพคุณทางยาพื้นบ้าน ส่วนมากใช้รักษาและบรรเทาอาการเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร ขับพยาธิ แก้ลมจุกเสียดแน่น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม ขับเสมหะ ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุแก้อาการอาหารไม่ย่อย ระงับอาการอาเจียน ผ่อนคลายอาการไม่สบายจากอาหารเป็นพิษ นี่ถือเป็นส่วนหนึ่งของประโยชน์จากพริกไทยเท่านั้น แท้จริงแล้ว พริกไทยเป็นพืชที่สามารถใช้รักษาในโรคต่างๆ ได้ทุกส่วน เช่น ราก ช่วยแก้อาการวิงเวียนศีรษะ, เถาพริกไทย ช่วยรักษาอาการท้องร่วงอย่างรุนแรง, ดอก ช่วยทำให้ระบบการย่อยอาหารทำงานได้ดีขึ้น, เมล็ด ช่วยแก้หวัดและลดไข้, ใบและราก ช่วยแก้อาการปวดมวนท้อง เป็นต้น คุณชัยยศ ว

ใครจะคิดว่า พื้นที่ทะเลทรายอันแห้งแล้งที่เต็มไปด้วยผืนทรายกว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา จะสามารถเปลี่ยนให้กลายเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจได้ แต่วันนี้ประเทศจีนกำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์อาจไม่ใช่อุปสรรคของการทำเกษตรกรรมอีกต่อไป เมื่อมีเทคโนโลยีและการบริหารจัดการทรัพยากรที่เหมาะสม หนึ่งในตัวอย่างที่กำลังได้รับความสนใจคือ การพัฒนาฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกลางทะเลทรายทากลามากัน (Taklamakan Desert) ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลจากทะเลและมีสภาพอากาศแห้งแล้งอย่างรุนแรง แต่กลับสามารถเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้หลากหลายชนิด ตั้งแต่ปลาแซลมอน ปลาเทราต์ ปลากะพง ไปจนถึงกุ้งและปู ความน่าสนใจไม่ได้อยู่เพียงการเลี้ยงปลาในพื้นที่ที่แทบไม่มีฝนตกเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการนำน้ำใต้ดินที่มีความเค็มมาปรับคุณภาพให้เหมาะสมกับสัตว์น้ำ การใช้ระบบหมุนเวียนน้ำเพื่อลดการสูญเสีย ตลอดจนการนำเทคโนโลยีควบคุมสภาพแวดล้อมเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ปัจจุบันเขตซินเจียงมีฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำมากกว่า 1,000 แห่ง มีกำลังการผลิตรวมมากกว่า 200,000 ตันต่อปี

จากความชอบต้นไม้ที่อยากนำมาตกแต่งบ้าน สู่การเรียนรู้ปลูกไม้แปลกไม้หายากอย่างจริงจัง จนต่อยอดเป็นการเพาะขยายพันธุ์และจำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ เรื่องราวของ คุณจอม-ศรุต สุวรรณภักดี นักแสดงหนุ่มเจ้าของความหลงใหลในไม้แปลกไม้หายาก จากเพจ Live with plants ที่เริ่มต้นเข้าสู่วงการต้นไม้จากความต้องการหาต้นไม้ประดับมาตกแต่งบ้าน จากนั้นค่อยๆ เรียนรู้เรื่องพรรณไม้ การขยายพันธุ์ และการทำตลาด จนมีสวนไม้สะสมเป็นของตัวเอง โดยเฉพาะไม้ใบกลุ่มฟิโลเดนดรอน มอนสเตอร่า และแอนทูเรียม ซึ่งเป็นกลุ่มไม้ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และได้รับความสนใจจากนักสะสม สามารถเป็นอีกหนึ่งช่องทางสร้างรายได้ เริ่มจากอยากได้ต้นไม้แต่งบ้าน  ก่อนก้าวเข้าสู่วงการไม้แปลก คุณจอม เล่าให้ฟังว่า จุดเริ่มต้นของการปลูกไม้แปลกไม้หายาก ไม่ได้เกิดจากความต้องการทำธุรกิจ แต่เริ่มจากความชอบส่วนตัวที่อยากหาต้นไม้ประดับเข้ามาปลูกภายในบ้าน โดยเลือกต้นไม้ให้เหมาะกับมุมต่างๆ ของบ้าน ซึ่งตลาดต้นไม้แห่งแรกที่มีโอกาสไปเดินเลือกซื้อคือ ตลาดนัดจตุจักร หลังจากนั้นจึงเริ่มรู้จักไม้ขุดล้อมจากหลายจังหวัด ทำให้ได้เห็นว่าต้นไม้แต่ละชนิด มีราคาจำหน่ายแต

เนื่องจากสถานการณ์น้ำท่วมภาคเหนือ ภาคกลาง รวมทั้งกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ก่อให้เกิดน้ำท่วมขังและกระทบต่อแปลงปลูกพืชหลายพื้นที่ โดยเฉพาะนาข้าว ที่เสี่ยงเผชิญกับโรคไหม้ข้าว กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวติดตามสถานการณ์และสำรวจสังเกตอาการข้าวในนาอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายต่อแปลงปลูกข้าวของตนได้ แนวทางการฟื้นฟูนาข้าวหลังน้ำลด ควรพิจารณาตามระยะการเจริญเติบโตของข้าว ความลึกของน้ำ และระยะเวลาที่น้ำท่วมขัง เพื่อจัดการดินให้เหมาะกับการปลูกข้าว เนื่องจากในขณะที่น้ำท่วมขังในระดับสูง ดินจะอิ่มด้วยน้ำ ทำให้ดินขาดอากาศ และเกิดปฏิกิริยาทางเคมีบางอย่าง ก่อให้เกิดสารประกอบอินทรีย์ เช่น กรดบูทีริก และไฮโดรเจนซัลไฟด์ ซึ่งเป็นพิษต่อต้นข้าว หลังน้ำลดควรรีบระบายออกแล้วปล่อยให้ดินแห้ง ปริมาณอินทรียวัตถุ จุลินทรีย์หน้าดิน ธาตุอาหารจะลดลงจากบริเวณที่ถูกกระแสน้ำพัดพาไป ในที่พื้นที่ลุ่มต่ำจะมีธาตุอาหารพืชสะสมอยู่ในตะกอนเพิ่มขึ้น โดย ระยะแตกกอ น้ำท่วมยอดข้าวเกิน 1-2 สัปดาห์ ข้าวแช่น้ำเน่าตาย กรณีข้าวโผล่พ้นผิวน้ำ หลังน้ำลดจะทำให้ต้นข้าวหักล้ม การปรับปรุงดินควรลดระดับน้ำในแปลงนา

จากต้นมะรุมที่ปลูกอยู่ตามรั้วบ้าน สู่ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวระดับพรีเมียมที่สร้างมูลค่าได้มากกว่าที่คิด เปิดแนวคิด Panya Natural & Spa แบรนด์ไทยที่นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาผสานนวัตกรรมการสกัดน้ำมันมะรุม พร้อมสร้างเครือข่ายเกษตรกรทั่วประเทศ เพื่อยกระดับสมุนไพรพื้นบ้านให้ก้าวสู่พืชเศรษฐกิจแห่งอนาคต สำหรับคนต่างจังหวัด “มะรุม” อาจไม่ใช่พืชแปลกใหม่ เพราะเป็นไม้ยืนต้นที่พบเห็นได้ทั่วไปตามบ้านเรือนและพื้นที่เกษตร หลายครอบครัวคุ้นเคยกับการนำยอดอ่อน ฝัก และเมล็ดมาใช้ประโยชน์ ทั้งประกอบอาหารและใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน แต่ใครจะคิดว่า พืชพื้นบ้านที่หลายคนมองข้าม จะสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ความงามระดับพรีเมียม สร้างมูลค่าเพิ่มได้ถึงหลักแสนบาทต่อลิตร และกลายเป็นอีกหนึ่งโอกาสในการสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรไทย วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะพาไปรู้จักกับ คุณเอมมี่ – กมลรัตน์ ลาดสีทา Founder & CEO บริษัท ปัญญา เนเชอรัล แอนด์ เทรดดิ้ง จำกัด ผู้เติบโตมากับมะรุมและสมุนไพรใกล้ตัว ก่อนจะมองเห็นโอกาสและนำสิ่งที่คุ้นเคยมาพัฒนาให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม โดยใช้แนวคิด Farm to For

โชคเก้าชั้น เป็นไม้ประดับใบที่กำลงได้รับความนิยม การปลูกใช้เวลาหลายปีจนกว่าจะเติบโตเป็นทรงพุ่มซึ่งถ้าเป็นสายพันธุ์เดิมๆ ใบจะมีเพียงสีเขียว สีขาว สีด่างขาว เวลาต่อมาได้มีการพัฒนาพันธุ์ให้มีความหลากหลายมากขึ้น หรือที่เรียกว่าสร้างให้เป็นสายพันธุ์ด่าง เพราะความต้องการของตลาดมีความหลากหลาย ส่งผลให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้โชคเก้าชั้นเป็นไม้ที่มีความด่างที่สวยงาม และเกิดลูกไม้ใหม่ๆ ได้อย่างต่อเนื่อง โดยเสน่ห์ของโชคเก้าชั้นจะเป็นในเรื่องของใบ ไม้มีใบทั้งใบเดี่ยว ใบเรียงสลับ ลักษณะใบมีทรงยาว กลม วงรี ฯลฯ นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อกันอีกว่า ไม้อย่างโชคเก้าชั้นเป็นไม้ที่เด่นในเรื่องของความเป็นมงคล ทำให้ผู้ปลูกโชคดีทำมาค้าขึ้นและร่ำรวย รวมไปถึง คุณภาวัช เพ็ญรัตติญา หรือ คุณบอน ได้หลงใหลและหันมาปลูกโชคเก้าชั้นด้วยเช่นกัน โดยที่สวนของเขาอาจเรียกได้ว่าเป็นนักพัฒนารุ่นใหม่เลยก็ว่าได้ จากปลูกเล่นๆ เสริมรายได้ไม่ธรรมดา คุณบอน เล่าให้ฟังว่า ในช่วงที่ทำงานประจำอยู่นั้นเป็นคนที่ชื่นชอบการปลูกต้นไม้อยู่แล้ว จึงทำให้มีโอกาสได้ไปเดินชมตลาดต้นไม้อยู่เสมอ และทำให้ได้มารู้จักกับต้นโชคเก้าชั้น ถือเป็นไม้ท