การสร้างสังคมที่เข้มแข็งและยั่งยืน ไม่ได้เริ่มต้นจากการพัฒนาเศรษฐกิจหรือเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการสร้างรากฐานความรู้ และปลูกฝังแนวคิดให้คนสามารถพึ่งพาตนเองได้ โดยเฉพาะเยาวชนซึ่งเป็นกำลังสำคัญของประเทศในอนาคต การน้อมนำองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาประยุกต์ใช้ในการเรียนรู้และลงมือปฏิบัติจริง จึงเป็นอีกแนวทางสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันให้คนรุ่นใหม่ พร้อมเติบโตไปกับสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล
แนวคิดดังกล่าวสะท้อนผ่านพิธีมอบทุนสนับสนุนโครงการสานต่อองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริ ภายใต้โครงการความร่วมมือเพื่อขยายผลองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริสู่เยาวชน ประจำปี 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ภายในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX2026) โดยมี ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและที่ปรึกษาพิเศษอาวุโสมูลนิธิชัยพัฒนา นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการ กปร. ดร.สุภชัย จันปุ่ม รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ นายฐาปน สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ร่วมมอบทุนสนับสนุนการดำเนินโครงการให้แก่โรงเรียนที่ได้รับการคัดเลือก จำนวน 12 โรงเรียน รวม 13 ทุน เป็นเงินทั้งสิ้น 190,000 บาท ครอบคลุมระดับประถมศึกษาตอนปลาย มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลาย
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล กล่าวว่า โครงการนี้ถือเป็นโครงการที่สำคัญ เพราะเป็นการนำแนวคิดองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริ มาประยุกต์ใช้ในชีวิตช่วยให้เกิดความยั่งยืนและสร้างเป็นทางออกของโลก การขับเคลื่อนองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรมในระดับพื้นที่ ถือเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างความเข้มแข็งให้สังคมไทย เศรษฐกิจพอเพียงไม่ใช่เรื่องของการกลับไปอยู่แบบคนจน หรือต้องทำไร่ทำนาเพียงอย่างเดียว แต่คือการรู้จัก “ประมาณตน” มี “เหตุผล” และสร้าง “ภูมิคุ้มกัน” โดยต้องเริ่มต้นจากการลงมือปฏิบัติจริงตามลำดับขั้น สร้างพื้นฐานให้ “พออยู่ พอกิน” เสียก่อนที่จะต่อยอดไปสู่การสร้างรายได้ เหมือนการระเบิดจากข้างในที่เมื่อคนในชุมชนเข้มแข็ง สังคมก็จะยั่งยืน
“ศาสตร์ของพระองค์ท่าน คือการเกิดประโยชน์สุข และให้ประชาชนทุกคนอยู่บนแผ่นดินไทยได้อย่างมีความสุข”
การดำเนินโครงการในปี 2569 เป็นความร่วมมือระยะที่ 2 ระหว่างสำนักงาน กปร. สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) โดยดำเนินงานในเขตพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีเป้าหมายส่งเสริมให้โรงเรียนน้อมนำองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้และการดำเนินกิจกรรมภายในโรงเรียน เพื่อให้เยาวชนได้เรียนรู้จากการลงมือทำจริง และสามารถนำความรู้ไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเป็นรูปธรรม
ภายในงาน โรงเรียนที่ได้รับทุนสนับสนุนได้นำเสนอผลงานจากการดำเนินโครงการ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการต่อยอดองค์ความรู้ให้เกิดประโยชน์ทั้งต่อตัวนักเรียน โรงเรียน และชุมชน โดยมีผลงานที่ได้รับรางวัลชนะเลิศทั้ง 3 ระดับ ได้แก่ โรงเรียนบ้านหนองแข้โนนมาลา ระดับประถมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนบ้านหนองลาด (ราษฎร์อุทิศวิทยาคม) ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย พร้อมมอบทุนสนับสนุนแก่โรงเรียนที่ได้รับรางวัลชมเชยในแต่ละระดับด้วย
หนึ่งในผลงานที่แสดงให้เห็นถึงการนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับชุมชน คือโครงการของโรงเรียนบ้านหนองลาด (ราษฎร์อุทิศวิทยาคม) ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 ที่จับมือทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) กับเทศบาลตำบลหนองลาดและชุมชนบ้านหนองลาด ขับเคลื่อน “โครงการภาคีเครือข่ายร่วมใจ สร้างศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง สู่เมืองแห่งความสุขอย่างยั่งยืน”
หัวใจสำคัญของโครงการอยู่ที่การสร้าง “6 ฐานการเรียนรู้ที่มีชีวิต” ประกอบด้วย การปลูกพืชผักสวนครัว ไม้ดอกไม้ประดับ ภูมิปัญญางานจักสาน ทักษะอาชีพ การบริหารจัดการขยะ และสวนพฤกษศาสตร์ เปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง ตั้งแต่การผลิตอาหาร การฝึกทักษะอาชีพ ไปจนถึงการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
ผลที่เกิดขึ้นไม่เพียงช่วยให้นักเรียนมีทักษะในการพึ่งพาตนเองและมีความมั่นคงทางอาหาร แต่ยังสามารถนำผลผลิตมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างรายได้จริง ขณะเดียวกัน โรงเรียนยังได้รับการพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อมให้มีความสวยงาม มีระบบจัดการขยะที่ดี และเป็นพื้นที่อนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชน
การดำเนินงานดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมการเรียนรู้ภายในสถานศึกษา แต่เป็นการสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่ทำให้เยาวชน ชุมชน และหน่วยงานท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่ โดยมีองค์ความรู้ตามแนวพระราชดำริเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งจากภายใน สอดคล้องกับหลักการพัฒนาที่เริ่มจากการพึ่งพาตนเอง ก่อนขยายผลไปสู่การสร้างประโยชน์ร่วมกันอย่างยั่งยืน
ความสำเร็จของโครงการจึงเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของการสืบสานพระราชปณิธาน ผ่านการนำศาสตร์พระราชามาใช้ให้เกิดผลจริงในสถานศึกษาและชุมชน พร้อมปลูกฝังให้เยาวชนเห็นคุณค่าของการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า การประกอบอาชีพสุจริต และการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างสมดุล เพราะความยั่งยืนไม่ได้เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงเพียงชั่วคราว แต่เกิดจากการสร้างความรู้ ความเข้าใจ และการลงมือปฏิบัติอย่างต่อเนื่องจากคนในพื้นที่
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างโลกที่ยั่งยืนในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX2026) มหกรรมความยั่งยืนที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน ซึ่งยังมีนวัตกรรม เทคโนโลยี และเวิร์กช็อปที่น่าสนใจอีกมากมาย เปิดให้เข้าชมตั้งแต่วันนี้ถึงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 เวลา 10.00-20.00 น. ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ (QSNCC) เข้าชมฟรีตลอด
หากพูดถึงการปลูกพืชสร้างรายได้ หลายคนอาจนึกถึงพืชเศรษฐกิจยอดนิยมอย่างข้าว อ้อย มันสำปะหลัง หรือผักสวนครัว แต่รู้หรือไม่ว่า “สมุนไพรไทย” ที่พบเห็นได้ทั่วไป ก็เป็นอีกหนึ่งพืชทางเลือกที่มีศักยภาพสร้างรายได้ไม่น้อย หากรู้จักวางแผนการปลูก เลือกชนิดพืชให้เหมาะสมกับฤดูกาล และที่สำคัญต้องรู้ว่าตลาดต้องการอะไร เพราะการปลูกสมุนไพรให้ขายได้ราคาดี ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงคุณภาพ การเก็บเกี่ยว และกระบวนการแปรรูป วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านได้มีโอกาสพูดคุยกับ คุณเนตร–พัชรวัลย์ สว่างศิลป์ เจ้าของสวนสมุนไพรภูปางสวรรค์ จังหวัดอุทัยธานี เป็นอีกหนึ่งผู้ที่มองเห็นโอกาสสร้างรายได้จากสมุนไพรไทย ด้วยประสบการณ์ในวงการสมุนไพรมานานหลายปี ทั้งการเพาะปลูก การรวบรวมวัตถุดิบ และการรับซื้อสมุนไพรจากเกษตรกรทั่วประเทศ เพื่อส่งต่อให้กับโรงงานผลิตยาชั้นนำของประเทศ คุณเนตรได้นำองค์ความรู้จากประสบการณ์จริงมาพัฒนาระบบการปลูกสมุนไพรแบบผสมผสาน โดยเน้นการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมเผยเทคนิคปลูกสมุนไพร 3 ชนิดในพื้นที่ 1 ไร่ ที่มีโอกาสสร้างรายได้รวมแตะหลัก 150,000 บาท หากบริหารจัดการอย่างเหม
2 สามีภรรยา คุณทวีวุฒิ และ คุณครูสายหยาด จันทร์คูเมือง เกิดและเติบโตในครอบครัวชาวนา ช่วยพ่อแม่ทำนามาแต่วัยเด็ก หลังเรียนจบก็รับราชการ และมีอาชีพเสริมเป็นชาวนาในช่วงวันหยุด บนเนื้อที่ 200 ไร่ ในพื้นที่บ้านโพนเดื่อ หมู่ที่ 4 ตำบลทุ่งหลวง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด คุณทวีวุฒิ และ คุณครูสายหยาด มีโอกาสเข้าร่วมโครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” ซึ่งบริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น จำกัด ร่วมกับ องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ประจำประเทศไทย เดินหน้าส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มุ่งพัฒนาศักยภาพชาวนามากกว่า 150 คน ใน 3 จังหวัด ได้แก่ ร้อยเอ็ด อุบลราชธานี และสุรินทร์ ผ่านการเรียนรู้จากแปลงสาธิต 6 แปลง แปลงละ 8 กรรมวิธีทดลอง ภายใต้แนวคิด “ปลูกข้าวเท่าทันภูมิอากาศ” (Climate-Smart Rice Farming) โดยถ่ายทอดองค์ความรู้และแนวทางการจัดการนาข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน การใช้สารกระตุ้นชีวภาพ (Bio stimulant) ไปจนถึงการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (Integrated Pest Management: IPM) เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพของแ
“กะเพรา” หนึ่งในพืชผักสมุนไพรที่อยู่คู่ครัวไทย และเป็นวัตถุดิบสำคัญของเมนูยอดนิยมอย่าง “ผัดกะเพรา” เบื้องหลังอาหารจานคุ้นเคยนี้ไม่ได้มีเพียงรสชาติและความหอมที่เป็นเอกลักษณ์ แต่ยังมีความท้าทายด้านการผลิต โดยเฉพาะการรักษาคุณภาพวัตถุดิบให้สม่ำเสมอ มีปริมาณเพียงพอต่อความต้องการของตลาด และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตลอดกระบวนการผลิต จากความต้องการวัตถุดิบที่เพิ่มขึ้น ประกอบกับการขยายตัวของอุตสาหกรรมอาหารพร้อมทาน ทำให้การพัฒนากะเพราสายพันธุ์ใหม่เข้ามามีบทบาทสำคัญ ไม่ใช่เพียงการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต แต่ยังเป็นโอกาสในการสร้างระบบเกษตรที่เชื่อมโยงงานวิจัย เกษตรกร และผู้ประกอบการเข้าด้วยกัน โดยมีเป้าหมายคือการสร้างวัตถุดิบคุณภาพดีและรายได้ที่มั่นคงให้กับภาคเกษตรไทย หนุนเกษตรกรปลูกกะเพราครบวงจร เติมความรู้ ทุน สร้างตลาดมั่นคง “Advertiser” คุณเจนจิรา หอมมะลิ ผู้จัดการฝ่ายส่วนวิชาการเกษตร บริษัท ซีพีแรม จำกัด กล่าวว่า บริษัทดำเนินโครงการ “เกษตรกรคู่ชีวิต” มาอย่างต่อเนื่องกว่า 19 ปี เพื่อส่งเสริมเกษตรกรผู้ปลูกกะเพราอย่างครบวงจร โดยให้ความสำคัญกับการสนับสนุน 3 ด้าน ได้แก่ ความรู้ ทุน และการตลาด “แนวคิ
“โกโก้” พืชที่แค่ได้ยินชื่อ ภาพของความหอมหวาน ละมุน และรสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ก็ลอยมาทันที นอกเหนือจากความอร่อยแล้ว โกโก้ยังเคยถูกยกให้เป็น “พืชเศรษฐกิจทางเลือกใหม่” ที่หอมหวานสำหรับเกษตรกรไทยในหลายพื้นที่ แต่ในความเป็นจริง เส้นทางของโกโก้ไทยไม่ได้หอมหวานเหมือนรสชาติของมันเลย ย้อนกลับไปในช่วงที่โกโก้เริ่มบูมใหม่ๆ เกษตรกรจำนวนมากมองเห็นโอกาสและแห่ปลูกตามกระแส โดยขาดการศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน ทำให้ตกเป็นเหยื่อของกลุ่มมิจฉาชีพที่เข้ามาหลอกขายต้นพันธุ์พ่วงด้วยคำสัญญาว่าจะ “ประกันราคาและรับซื้อคืนแน่นอน” ซึ่งในช่วงแรกก็มีการรับซื้อจริง แต่พอนานวันเข้า กลุ่มผู้รับซื้อกลับหายเข้ากลีบเมฆ ทิ้งให้เกษตรกรหลายรายต้องชอกช้ำขาดทุนและปล่อยสวนทิ้งร้างเพราะไม่มีตลาดรองรับ ถึงอย่างนั้น โกโก้ก็ไม่ได้เป็นพืชฝันร้ายของทุกคน สำหรับเกษตรกรกลุ่มที่ยอมล้มลุกคลุกคลาน ลองผิดลองถูก และไม่ยอมแพ้ จนค้นพบว่าทางรอดของการปลูกโกโก้คือ “ต้องพึ่งพาตัวเอง” หนึ่งในคนที่พิสูจน์เรื่องนี้จนเห็นผลจริงก็คือ ผอ.วรวิทย์ ทิศานุรักษ์ อดีตผู้อำนวยการโรงเรียน และเจ้าของ “โกโก้เมืองลี Organic Farm” ในตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่า
