แปรรูปสินค้าเกษตร
การแปรรูปสินค้าเกษตรต่างๆ เป็นสิ่งที่จำเป็นและเกษตรกรหลายๆ คนเริ่มให้ความสนใจ โดยไม่เน้นจำหน่ายผ่านพ่อค้าคนกลางเพียงอย่างเดียว แต่นำสินค้าเกษตรที่ตนเองทำ มาผ่านกระบวนการแปรรูปให้เป็นสินค้าสุดท้ายจากสวนของตนเอง โดยผลิตแบบต้นน้ำและปลายน้ำเอง การแปรรูปเม็ดมะม่วงหิมพานต์เป็นอีกหนึ่งสินค้าขายดีที่มีราคา เกษตรกรในหลายพื้นที่ได้นำความรู้ที่มีมาทำการแปรรูปเม็ดมะม่วงหิมพานต์จำหน่ายเอง จึงทำให้สินค้ามีมูลค่าเพิ่มและจำหน่ายได้ราคาดี กว่าจะมาเป็นเม็ดมะม่วงหิมพานต์ให้ได้เคี้ยวเพลินและรสชาติมันส์อร่อย ขั้นตอนของการแปรรูปเม็ดมะม่วงหิมพานต์จนกว่าจะได้ผลผลิตพร้อมจำหน่าย ทำอย่างไรบ้าง โดยในแต่ละวันเกษตรกรจะทำการเก็บเม็ดมะม่วงหิมพานต์ที่แก่จัดร่วงหล่นเองตามธรรมชาติ จากนั้นนำมาบิดแล้วคัดเอาแต่เม็ดเพียงอย่างเดียว เมื่อได้เม็ดมะม่วงหิมพานต์มาแล้ว จะมาทำการคัดไซซ์และขนาด พร้อมกับดูความสมบูรณ์ของเม็ดให้ได้คุณภาพที่สุด เมื่อคัดเม็ดมะม่วงหิมพานต์จนได้เม็ดที่มีแต่คุณภาพล้วนๆ แล้ว จะนำมาตากแดดอย่างน้อย 4-5 วัน เมื่อตากแดดแห้งจะนำมาใส่กระสอบเก็บไว้ โดยการเก็บรักษาหากยังไม่ได้นำออกมากะเทาะในทันทีสามารถเก็บไว้ได้เป็
เมืองไทยอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชผักนานาชนิด โดยเฉพาะผักพื้นบ้านที่ปลูกไว้ตามรั้ว ริมสระน้ำ หรือในสวนครัวหลังบ้าน ผักพื้นบ้านเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างมากทีเดียว ยกตัวอย่างเช่น ผักโขม หรือ ผักขม หรือ ผักโหม เป็นผักที่มีรสขมเล็กน้อย เหมาะสำหรับคนที่มีธาตุน้ำเป็นเจ้าเรือน นำมาปรุงอาหารเมนู ต้ม ผัด แกง ทอด ผักโขมมีสารวิตามินเอสูง มีสรรพคุณทางยา ใบใช้รักษาแผลพุพอง รากปรุงเป็นยาช่วยดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้เสมหะ ตำลึง ใบตำลึงและยอดอ่อนตำลึงมีคุณค่าทางโภชนาการสูง มีทั้งใยอาหาร แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก เบต้าแคโรทีน วิตามินเอ และวิตามินซี การรับประทานเป็นอาหาร ช่วยเสริมให้ผู้ป่วยเบาหวานสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ผักเหมียง หรือ ผักเหลียง เป็นผักที่อุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ มีสารเบตาแคโรทีนสูง มีสรรพคุณทางยา ช่วยบำรุงร่างกาย เส้นเอ็น กระดูก และสายตา ยอดอ่อนมันเทศ สมาคมเภสัชและอายุรเวชโบราณแห่งประเทศไทย ระบุว่าใบมันเทศช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกัน แก้ผื่นคัน ลดระดับน้ำตาล บำรุงผิวและชะลอวัย นิยมนำมาทำอาหารโดยลวกกินกับน้ำพริก ผัดไฟแดง แกงส้ม ฯลฯ แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ผักแผ่น เนื่องจา
ด้วยน้ำพระราชหฤทัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ก่อกำเนิดเป็นโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณหนองอึ่งอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลค้อเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร ได้รับการฟื้นฟูสภาพป่าจนพลิกฟื้นเป็นป่าชุมชนที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยผลผลิตจากธรรมชาติ ชาวบ้านที่เคยทุกข์ยากเดือดร้อนก็ลืมตาอ้าปาก และพัฒนาต่อมาเป็นสหกรณ์การเกษตร สามารถสร้างรายได้เข้าสู่ชุมชนอย่างยั่งยืน จากบ้านคำน้ำสร้าง-พื้นที่แห้งแล้งหนองอึ่ง สู่ ‘ป่าชุมชนดงมัน’ ย้อนไปเมื่อปี 2543 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร (พระอิสริยยศในขณะนั้น) เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรบ้านคำน้ำสร้าง ตำบลค้อเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร ทรงรับทราบถึงปัญหาความทุกข์ยากเดือดร้อน จึงได้พระราชทานพระราชดำริให้หน่วยงานราชการให้การช่วยเหลือดูแลราษฎรให้อยู่ดีกินดี ในคราวเสด็จเดียวกันนี้เอง สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร มีพระราชดำริให้พัฒนาและปรับปรุงพื้นที่สภาพดินรอบหนองอึ่ง ด้วยการขุดลอกพื้นที่สาธารณป
“มิโสะ” (Miso) เป็นอาหารหมักที่ทำจากถั่วเหลืองร่วมกับเกลือผ่านกระบวนการหมักโดยเชื้อราในกลุ่มแอสเปอร์จิลรัส ออไรเซ่ (Aspergillusoryzase) หรืออาจจะใช้หลายสายพันธุ์ ร่วมกัน เช่น แอสเปอร์จิลรัส โซแย่ (A.soyae) และอาจใช้ยีสต์ร่วมด้วย ปกติมักบ่มในถังไม้นาน ประมาณ 1-3 ปี โดยตลอดระยะเวลาที่บ่มสามารถเติมส่วนผสมอื่นลงไปได้จึงทำให้มิโสะมีสี รสชาติและกลิ่นที่แตกต่างกันออกไป มิโสะมีหลายสี อาทิ สีขาวครีม น้ำตาลแดง ไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม “มิโสะ” มีต้นกำเนิดมาจากประเทศจีนเมื่อประมาณ 2,000 ปีมาแล้ว โดยใช้เป็นเครื่องปรุงรสให้แก่อาหารประเภทต่างๆ และนำเข้าในประเทศญี่ปุ่น หลังจากนั้นชาวญี่ปุ่นได้ทำการปรับปรุงพัฒนาสายพันธุ์ของเชื้อราที่ใช้ในการหมักกระบวนการผลิตตลอดจนการปรุงแต่งรสเรื่อยมา ทำให้มิโสะมีความหลากหลายมากขึ้น ซึ่งต้นกำเนิดมากจากแถบเกียวโต โดยมีสีค่อนข้างขาว มิโสะ จัดได้ว่าเป็นอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุอาหาร โปรตีน เหล็ก และโพแทสเซียม ช่วยในการเจริญเติบโตของกระดูกและที่สำคัญ คือ ธาตุเหล็กช่วยในการบำรุงโลหิต และวิตามิน เช่น บี 1 บี 2 บ
ปัจจุบัน ธุรกิจเห็ดออร์แกนิกกำลังเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง เพราะเห็ดเป็นแหล่งอาหารที่ให้แร่ธาตุ วิตามินที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ช่วยให้ร่างกายได้รับแร่ธาตุและวิตามินอย่างเพียงพอ จึงมีผู้คนจำนวนมาก ชื่นชอบรับประทานผลิตภัณฑ์อาหารจากเห็ดออร์แกนิกหลากหลายรูปแบบ เหมาะกับ Life Style คนรักษ์สุขภาพ วิทยาลัยเทคนิครัตนบุรี มีแนวคิดสร้างสรรค์นำ เห็ดออร์แกนิกจำนวน 3 ชนิด คือ เห็ดนางฟ้า เห็ดนางรมหลวง เห็ดยามาบูชิตาเกะ (เห็ดหัวลิง) นำมาแปรรูปเป็น น้ำพริกเห็ดออร์แกนิกคั่วสมุนไพร ตอบสนองความต้องการของทุกเพศทุกวัย เป็นอาหารรับประทานเล่นที่ดีต่อสุขภาพเพราะเห็ดช่วยเสริมภูมิคุ้มกันถึงระดับ “เม็ดเลือดขาว” ช่วยต้านมะเร็ง อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ และไฟเบอร์ ดีต่อระบบขับถ่าย มีแคลอรีต่ำช่วยในการลดน้ำหนัก ผลิตภัณฑ์น้ำพริกเห็ดออร์แกนิกคั่วสมุนไพร ได้รับรองจาก กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เป็นเมนูชูสุขภาพและ OTOP มีส่วนประกอบสำคัญ ได้แก่ เห็ดออร์แกนิก 40% พริกป่น 12% ตะไคร้หอม 10% หอมเจียว 10% กระเทียมเจียว 10% ใบมะกรูด 5% น้ำตาลปี๊บ 5% น้ำมะขามเปียก 5% และเกลือ 3% วิธีทำน้ำพริกเห็ดออร์แกนิกคั่วสมุนไพร เริ่มจากเตร
ครูแหม่ม หรือ นางศิริรัตน์ พุมดวง วัย 54ปี เจ้าของบ้านสวนครูแหม่ม จ.นครศรีธรรมราช ประสบความสำเร็จในการพัฒนาต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มผักเหลียงได้หลากหลายรูปแบบไม่ว่าจะเป็น ข้าวเกรียบใบเหลียง หรือใบเหลียงสแน็ก ผงโรยข้าวผักเหลียง ซาใบเหลียง ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติจากใบเหลียง สบู่น้ำแร่ผักเหลียง ผงพอกหน้าผักเหลียง กลายเป็นสินค้าเด่นของชุมชนที่นักท่องเที่ยวนิยมซื้อติดมือกลับบ้าน ปลูกผักเหลียงอินทรีย์ในสวนยางพารา บ้านสวนครูแหม่ม ปลูกผักเหลียงแบบอินทรีย์ในสวนยางพารา ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 15 หมู่ 8 ต.นบพิตำ อ.นบพิตำ จ.นครศรีธรรมราช ครูแหม่มได้ศึกษาพบว่าในสวนยางพารามีต้นผักเหลียงซึ่งเป็นสายพันธุ์พื้นเมืองของตำบลนบพิตำ จึงได้ศึกษาทดลองปรับปรุงสายพันธุ์ตลอดจนวิธีการเพาะปลูก และการตูแลรักษาเพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีมีคุณภาพ จนได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์จากศูนย์วิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช และได้ใบรับรอง Organic Thailand เป็นเครื่องการันตีคุณภาพสินค้าสะอาด ปลอดภัย ไร้สารเคมี จึงสามารถขายผักเหลียงได้ราคาสูงถึง กก.ละ 100 บาท ครูแหม่มคว
โครงงานกระถางใยกล้วย เป็นการศึกษาการประดิษฐ์กระถางจากกาบกล้วย ของกลุ่มวิชาวิทยาศาสตร์ โรงเรียนวัดราษฎร์ศรัทธาทำ (ปทุมธรรมโชติ) โรงเรียนระดับประถมศึกษา ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 บ้านวัดราษฎร์ศรัทธาทำ ตำบลบางหลวง อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี โครงงานกระถางใยกล้วยมีจุดเริ่มต้นแนวคิดมาจากการแก้ปัญหาถุงเพาะดำที่ใส่ต้นพันธุ์พืชหลายชนิดเพื่อนำมาปลูกในสวนเกษตรตามโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันของโรงเรียน จนทำให้มีจำนวนถุงดำมากมายที่ถูกทิ้งกลายเป็นปัญหาการทำลายและก่อมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม จึงประดิษฐ์กระถางใยกล้วยขึ้นมาแทนเพื่อให้ย่อยสลายตามธรรมชาติ ไม่เป็นมลพิษกับดินและสัตว์ที่อาศัยอยู่ในดิน และที่สำคัญเป็นการลดการใช้ถุงพลาสติก ประหยัดงบประมาณ นางสาวพิมพ์พร เต่าน้ำ และ นายนฤเดช อริยา คุณครูผู้สอนวิชาวิทยาศาสตร์ ร่วมกันให้ข้อมูลว่า ที่มาของแนวคิดเกิดจากกิจกรรมของโรงเรียนที่มีการปลูกพืชไม้ผลหลายชนิด โดยเฉพาะกล้วยที่จัดรวบรวมสายพันธุ์สำหรับไว้ศึกษา จึงนำมาสู่การถอดบทเรียนด้วยการคิดนำทุกส่วนของกล้วยมาผลิตเป็นของเครื่องใช้แทนการทิ้งให้เสียเปล่า ดังนั้น จึงตั้งโจทย์ให้นักเรียนร่วมกันคิดจนนำมาสู่การทำโครงงานกระถางใยก
จากปัญหาราคาขุยมะพร้าวราคาสูง 1 คัน รถ 6 ล้อ ราคา 5,000 – 10,000 บาท ส่งผลกระทบให้ต้นทุนการผลิตดินปลูกต้นไม้สูงตาม เพื่อแก้ปัญหาให้กับเกษตรกรผู้ผลิตดินปลูกต้นไม้ มีรายได้ที่สูงขึ้น นักศึกษาวิทยาลัยการอาชีพไชยา ประกอบด้วย นางสาวผกาภรณ์ เทพณรงค์ นายภานุวงศ์ เพชรล่อง นางสาวจิณณพัต เวชศาสตร์ นายเขมชัย ช่วยเหลื่อม นายธีรภัทร ไกรวงษ์และครูที่ปรึกษาผลงาน : นายณรงค์ แก้วกาฬสินธุ นางสาวเกศรา คงเจริญ นายสุริยา กันลือนาม นายศุภวิทย์ สุขพร ได้ร่วมกันออกแบบ เครื่องย่อยซังปาล์มผสมจุลินทรีย์กึ่งอัตโนมัติสำหรับทำดินปลูก โดยนำซังปาล์มน้ำมันที่เหลือจากการเพาะเห็ดฟางมาใช้ประโยชน์ ซึ่งซังปาล์มสามารถใช้ทดแทนขุยมะพร้าวได้ดี มีธาตุอาหารเสริมให้กับพืช เพิ่มการร่วนซุยของดินปลูกใช้ได้กับพืชทุกชนิด สามารถลดต้นทุนในการผลิตและเพิ่มกำไรได้อีกด้วย สูตรดินผสมจากซังทะลายปาล์มน้ำมัน เครื่องย่อยซังปาล์มผสมจุลินทรีย์กึ่งอัตโนมัติ ถูกออกแบบและสร้างชิ้นส่วนโครงสร้างตามแบบที่กำหนด สร้างถังบดทะลายปาล์มน้ำมันหรือซังปาล์ม การติดตั้งชุดส่งกำลังเครื่อง
“ดาวเรือง” จัดเป็นไม้ดอกที่มีความผันผวนทางด้านราคาค่อนข้างสูง หากปีไหนความต้องการมากแต่ผลผลิตน้อยเกษตรกรก็ยังพอยิ้มออกหน่อย เพราะราคาจะดีดขึ้นไปสูงถึงดอกละ 2.50-3 บาท แต่หากช่วงไหนผลผลิตล้นตลาด ราคาจะร่วงลงมา ชนิดที่ว่าคนปลูกก็ร่วงลงมาตามกันเลยทีเดียว เพราะฉะนั้น ถึงเวลาแล้วที่เกษตรกรควรที่จะเริ่มหาทางออกให้ตัวเอง ด้วยการนำผลผลิตที่มีอยู่นำมาแปรรูป เนื่องจากได้มีงานวิจัยจากออกมาว่า “ดอกดาวเรือง” ไม่ได้มีดีแค่นำมาร้อยพวงมาลัยหรือจัดแจกันไหว้พระเพียงเท่านั้น แต่ยังมีสารสำคัญที่มีคุณสมบัติช่วยบำรุงสายตาและบำรุงผิวพรรณได้อีกด้วย คุณนฤดี ทองวัตร หรือ พี่อุ๋ม อยู่บ้านเลขที่ 89 หมู่ที่ 8 ตำบลหนองบัว อำเภอภูเรือ จังหวัดเลย เกษตรกรนักสู้ ผิดหวังกับการปลูกดาวเรืองแบบขายดอกสด พลิกวิกฤตเปลี่ยนเส้นทางการตลาดหันทำชาดอกดาวเรืองขาย สร้างมูลค่าเพิ่มจากเดิมได้กว่าครึ่ง พี่อุ๋ม เล่าถึงจุดเริ่มต้นการแปรรูปชาดอกดาวเรืองว่า ตนเองประกอบอาชีพเป็นเกษตรกรปลูกดาวเรืองมานานกว่า 13 ปี แต่ช่วงหลายปีหลังมานี้ต้องประสบกับปัญหาด้านการตลาดมาอย่างต่อเนื่อง เกิดความไม่แน่นอนในชีวิต เป็นเหตุให้ต้องตัดสินใจลองเปลี่ยนวิธีกา
“โปรตีนเกษตร” คือ โปรตีนที่ได้จากแป้งถั่วเหลือง โดยผ่านกระบวนการสกัดไขมัน (Defatted soy flour) และนำมาอัดพอง (Extrusion) และนำมาอบแห้งเพื่อให้ได้เป็นโปรตีนในรูปทรงต่างๆ ซึ่งโปรตีนเกษตรแต่ละรูปทรงก็จะเหมาะกับการนำไปประกอบอาหารในประเภทที่แตกต่างกัน แต่โปรตีนคงเป็นชื่อที่ใครหลายๆ คนคงไม่ค่อยคุ้นหูนัก ในขณะที่บางคนคงคุ้นหูเป็นอย่างดี เนื่องจากโปรตีนเกษตรนั้นเป็นแหล่งโปรตีนชั้นเยี่ยมสำหรับผู้ที่ทานเจหรือกลุ่มผู้ทานวีแกน เนื่องจากเป็นอาหารที่สามารถทานแทนการบริโภคเนื้อสัตว์ได้เพราะมีโปรตีนที่สูง โดยมีโปรตีนมากถึง 49.47% มีกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกาย และมีสารอาหารอื่นๆ เช่น โพแทสเซียม แคลเซียม เหล็ก ไนอะซิน วิตามินบี 1 และบี 2 เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในสุดยอดอาหาร หรือ superfood เลยก็ว่าได้ วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจึงอยากชวนมาทำความรู้จักกับเจ้าโปรตีนเกษตรนี้ให้มากขึ้น ! โปรตีนเกษตรเกิดขึ้นได้ยังไง ? เจ้าโปรตีนเกษตรนี้เกิดจากการวิจัยและศึกษาของ สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่มีเป้าหมายจะสร้างผลิตภัณฑ์โปรตีนสูงเพื่อทดแทนเนื้อสัตว์ และวางจำหน
