แปรรูปสินค้าเกษตร

หอย เป็นสัตว์อีกชนิดหนึ่งที่นำมาปรุงอาหารได้หลากหลายแบบ ทั้งยำ หมก อ่อม ฯลฯ วันนี้ เชิด ขันตี ณ พล ข่าวสดมหาสารคาม เสนอเมนู “ลาบหอยหัวปลี” อาหารอีสานประเภทลาบรสแซบ ใช้วัตถุดิบคือหอยโข่งและหอยเชอรี่ ที่มีมากตามท้องนา จึงไม่ต้องซื้อหา ประหยัดตังค์ แถมช่วยกำจัดศัตรูพืชให้กับต้นข้าว ซึ่งจังหวัดมหาสารคามรณรงค์กำจัดหอยเชอรี่กันเป็นประจำ เพราะระบาดหนัก ลาบหอย เลือกใช้ หอยโข่ง หอยเชอรี่ หรือถ้าจะให้สุดยอด ก็ต้อง “หอยปัง” หอยน้ำจืดลักษณะคล้ายหอยโข่งแต่ตัวโตกว่า เนื้อเยอะ แน่น เคี้ยวหนุบหนับ แต่ที่ต้องระวังมากๆ คือ การจับหอยต้องเลือกแหล่งน้ำสะอาด และที่สำคัญไม่ควรกินดิบ ต้องปรุงให้สุกก่อนกิน ไม่อย่างนั้นโรคาพยาธิจะเล่นงานได้ อร่อยปากแต่ทุกข์ทีหลังไม่สนุก เครื่องปรุงวัตถุดิบ ลาบหอยหัวปลี คือ หอย ต้นหอม หั่นท่อนๆ หัวปลี ซอยเป็นเส้นเล็กๆ พริกป่น ข้าวคั่ว น้ำปลาร้าต้มสุก มะนาว วิธีทำ ก่อนอื่นต้องล้างหอยให้สะอาด นำมาต้มให้สุก สังเกตฝาหอยจะหลุด จากนั้นแคะเอาตัวหอยออกมาผ่าเอาก้อนเล็กๆ ในหัวหอยออกมาทิ้ง ชาวบ้านเรียกว่า “ตาหอย” ออกให้หมด เชื่อว่าหากกินเข้าไปจะเกิดอาการเมา แล้วหั่นหอยบ

ทุกวันนี้ คนไทยหันมาใส่ใจดูแลสุขภาพกันมากขึ้น ออกกำลังกายเป็นประจำ ตื่นตัวใช้ประโยชน์จากสมุนไพรมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ทำให้เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพเป็นสินค้าขายดี เป็นที่ต้องการของผู้บริโภคทุกเพศทุกวัยและมีโอกาสเติบโตทางการตลาดเป็นเท่าตัว โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์น้ำนมสด น้ำผลไม้ น้ำผัก และน้ำสมุนไพร เช่น น้ำฟักข้าว น้ำนมข้าวโพด น้ำอัญชัน น้ำข้าวกล้องงอก ฯลฯ ซึ่งมีรสชาติอร่อย แถมมีสรรพคุณทางยา ตอบโจทย์ผู้บริโภคที่รักสุขภาพ ดร.กฤษณันท์ มะลิทอง อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมการอาหาร คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน เล็งเห็นความสำคัญและโอกาสทางการตลาดของสินค้ากลุ่มนี้ จึงได้ออกแบบ “เครื่องพาสเจอไรซ์ ขนาดเล็ก” เพื่อยกระดับการผลิตเครื่องดื่มของกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย กลุ่มวิสาหกิจชุมชน เข้าสู่ระบบการผลิตเครื่องดื่มพาสเจอไรซ์ที่บรรจุในภาชนะปิดสนิท มีคุณภาพ สะอาด ปลอดภัยตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสุข การพาสเจอไรซ์ (Pasteurization) เป็นวิธีการฆ่าเชื้อโรคที่ใช้ความร้อนไม่สูงมากในระยะเวลาเหมาะสมทำให้สามารถรักษาคุณค่าอาหารและรสชาติไว้ได้ เหมาะสำหรับการผลิตเคร

วิทยาลัยเทคนิคสระบุรีได้เปิดร้าน Sbt cafc จำหน่ายเครื่องดื่มให้กับนักเรียนนักศึกษาในสถาบัน ปรากฏว่า ในแต่ละวัน มีกากกาแฟที่ใช้แล้วเหลือทิ้งเป็นจำนวนมาก ความจริงกากกาแฟที่ผ่านการสกัดน้ำกาแฟออกมานั้น ยังมีสารอาหารสำคัญที่สามารถนำมาใช้บำรุงดูแลผิว เพียงแค่นำกากกาแฟไปผสมกับส่วนผสมตามธรรมชาติก่อนนำไปใช้ขัดหรือพอกผิว นอกจากนี้ กากกาแฟยังช่วยเพิ่มพัฒนาการของพืช เพราะมีปริมาณธาตุไนโตรเจนที่เป็นแหล่งอาหารสำคัญของพืชสูงและมีโพแทสเซียม ฟอสฟอรัสอยู่ด้วย ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของวัชพืช เช่น หอยทาก และการโรยกากกาแฟบนหน้าดินช่วยป้องกันไม่ให้สัตว์เลี้ยงมารบกวน กากกาแฟมีความเป็นกรดจึงช่วยเสริมประสิทธิภาพของดินให้เหมาะสมต่อการปลูกพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในดินที่มีความเป็นกรด เช่น บลูเบอร์รี่ แคร์รอต กะหล่ำปลี หัวผักกาดแดง ต้นไม้ขนาดเล็ก เช่น แค็กตัส ไม้อวบน้ำ รวมถึงดอกไม้บางชนิด เช่น กุหลาบ กุหลาบพันปี ลิลลี่ ไฮเดรนเยีย ฮอลลี่ นักศึกษาวิทยาลัยเทคนิคสระบุรี เกิดแนวคิดนำกากกาแฟที่เหลือทิ้งนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ ภายใต้ โครงการ Coffee Tree pot minimal คือ นำกากกาแฟมาทำเป็นผลิตกระถางต้นไม้เพื่อเพิ่มแร่ธาตุ

ทุกวันนี้ ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์แล้ว ทำให้ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่มที่เน้นดูแลสุขภาพเพื่อสุขภาพผู้สูงอายุ ในปี 2567  มีมูลค่าสูงถึง 34,000 ล้านบาท มีแนวโน้มเติบโตสูงต่อเนื่อง  โดยเฉพาะอาหารและเครื่องดื่มที่มีการปรับปริมาณสารอาหารให้เหมาะสมกับวัยและโรค เช่น ลดไขมัน  ลดน้ำตาล ลดโซเดียม  และเป็นอาหารที่ปรุงง่าย เคี้ยวง่าย เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหาเรื่องการเคี้ยวและกลืน นอกจากนี้ กลุ่มเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ประเภทนมถั่วเหลือง นมอัลมอนด์, นมพร่องมันเนย, น้ำผลไม้สกัดเย็น รวมทั้ง น้ำสมุนไพร เช่น น้ำกระเจี๊ยบ น้ำมะตูม  น้ำอัญชัน  น้ำขิง น้ำตะไคร้ ฯลฯ ก็เป็นเครื่องดื่มทางเลือกที่ได้รับความนิยมสูงจากกลุ่มผู้สูงวัยเช่นเดียวกัน วิธีเพิ่มมูลค่า “ ตะไคร้ ” หากใครปลูกตะไคร้เป็นพืชสมุนไพรประจำบ้าน ขอแนะนำวิธีเพิ่มมูลค่า ตะไคร้พืชสวนครัว สู่ชาดอกไม้บาน เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ที่เหมาะสำหรับเจาะตลาดกลุ่มคนรักสุขภาพ ซึ่งแนวคิดดังกล่าวเป็นผลงานของ นางสาวเสาวลักษณ์ ผ่านสุวรรณ และ นางสาวกนกกานต์ บุญประสพ ศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ธัญบ

ข้าวเม่าเป็นอาหารพื้นบ้านที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนไทยที่มีมาอย่างยาวนาน อีกทั้งยังเป็นสัญลักษณ์ของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น หนึ่งในแหล่งผลิตข้าวเม่าที่มีชื่อเสียงในประเทศไทยคือจังหวัดนครพนม ซึ่งข้าวเม่าของที่นี่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งในด้านรสชาติ ความหอม และกระบวนการผลิตที่ยังคงรักษาความเป็นต้นตำรับและภูมิปัญญาท้องถิ่น ก่อนหน้านี้ ชาวบ้านในชุมชนหลายคนมีความคิดที่จะยุติการผลิตข้าวเม่า เนื่องจากกระบวนการผลิตที่ซับซ้อนและมีหลายขั้นตอน อีกทั้งยังขาดเครื่องจักรในการช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต ส่งผลให้การทำข้าวเม่ามีความเหน็ดเหนื่อยและใช้เวลานาน อย่างไรก็ตาม หลังจากที่ได้พัฒนาและนำเครื่องจักร เช่น เครื่องตำข้าวและเครื่องเป่าแกลบ เข้ามาช่วยในการผลิต ก็ทำให้กระบวนการผลิตข้าวเม่าง่ายขึ้นและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น นางสาวเจตสุดา ชินบูรณ์ ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวเม่าหวานบ้านนาล้อม กล่าวว่า จุดเริ่มต้นของวิสาหกิจชุมชนข้าวเม่าหวานบ้านนาล้อมเกิดขึ้นจากการจัดตั้งกลุ่มในปี 2561 โดยในอดีต ชุมชนมีการผลิตข้าวเม่ากันเองเป็นรายบุคคล แต่การดำเนินการในลักษณะนี้ทำให้การขอ

ตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ เป็นบริเวณก้นอ่าวไทยที่ค่อนข้างอุดมสมบูรณ์ อาหารทะเลของที่นี่ สดสะอาด ปลอดสารฟอร์มาลีน  “ หอยแมลงภู่แห้ง” เป็นอีกหนึ่งสินค้าทะเลที่มีชื่อเสียงของตำบลคลองด่านเพราะผลิตจากหอยแมลงภู่ ตัวใหญ่ เนื้อหวาน ไม่มีทรายปน ชาวบ้านจำนวนมากยึดอาชีพแปรรูปหอยแมลงภู่ตากแห้ง ซึ่งเรียกกันติดปากว่า “ หอยตากดาย ”  เริ่มจากการแคะหอยออกจากเปลือกมาแล้วล้างน้ำธรรมดาแล้วตากแห้ง โดยทั่วไป ต้องใช้หอยแมลงภู่สดกว่า 10 กิโลกรัม จึงจะได้หอยตากแห้ง 1 กิโลกรัม หอยแมลงภู่ตากแห้งรสชาติอร่อย ไม่เค็ม เนื้อหนา คุณภาพสูง สะอาดถูกหลักอนามัย เมื่อต้องการรับประทาน แค่ใส่ไมโครเวฟหรือใช้หม้อทอดไร้น้ำมัน ก็อร่อยได้ฟินๆ สร้างมูลค่าเพิ่ม “ เปลือกหอย ” การแปรรูปหอยแมลงภู่ตากแห้ง  ปัญหาที่ตามมา คือ เปลือกหอยจำนวนมหาศาลที่เหลือทิ้งจากกระบวนการผลิต เมื่อถูกทิ้งรวมกันเป็นเวลานาน จะก่อให้เกิดกลิ่นเหม็นและเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของเชื้อโรค ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน นักเรียนชั้นประถมศึกษา  โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 71 (ก่อสร้างคลองด่าน) จังหวัดสมุทรปราการ  ประกอบด

ตลาดนัดวันพุธ หน้าวัดจอมบึง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี  ที่เคยเดินตลาดนี้มาร่วม 50 ปี ผมพบว่ามีของหลายอย่างที่ผมไม่เคยเห็นตอนเด็กๆ มาวางขายมากขึ้น เช่น ลูกมะตาด ผลกล้วยเต่า (กล้วยลิงก็เรียก) ลูกสาเกดิบ ยอดชะคราม มันอาจสะท้อนภาพตัวแทนกลุ่มคนหลากหลายที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในจอมบึงช่วงหลังๆ หรือไม่ก็แสดงอาการ “กินหลากหลาย” ของคนพื้นที่มากขึ้นกว่าแต่ก่อน วัตถุดิบในพื้นที่ซึ่งผมคิดว่ายังมีความโดดเด่นมากๆ ทั้งปริมาณและคุณภาพ ก็คือ “ใบกะเพรา” เพราะเขตรอบนอกตัวอำเภอออกไปทางตะวันตกและทางใต้ไม่ไกลนัก มีดงกะเพราป่าธรรมชาติที่ชาวบ้านเก็บมาขายที่ตลาดเช้ากลางอำเภอได้ทุกวัน ผมเคยชี้เป้าขุมทรัพย์ทางอาหารนี้ไว้ตลอดหลายปีที่ผ่านมา และพบว่าปัจจุบันก็ยังมีอยู่มากเหมือนเดิมครับ เดินตลาดครั้งล่าสุด ผมพบของดีอีกอย่าง คือ “ลูกมะกอกน้ำ” พี่คนขายว่ารับมาจากอำเภอสวนผึ้ง ลูกใหญ่เต่งสวย เปลือกเป็นสีเขียวอมชมพู กลิ่นหอมอ่อนๆ ขายกิโลกรัมละ 20 บาทเท่านั้น ผมจำได้ว่าแม่ชอบทำมะกอกดองหวานๆ เปรี้ยวๆ เค็มๆ กินจิ้มพริกกะเกลือ เลยซื้อมาให้แม่ แถมขอบันทึกขั้นตอนรายละเอียดการดองมาแลกเปลี่ยนเล่าสู่กันฟังครั้งนี้ด้วยครับ …&#