เทคนิคเกษตร
ตำรับยาจันทน์ลีลา เป็นตำรับยาแก้ไข้ ประกอบด้วยสมุนไพรหลัก 8 ชนิด ได้แก่ โกฐสอ โกฐเขมา โกฐจุฬาลัมพา จันทน์ขาวหรือจันทน์ชะมด จันทน์แดง กระดอม บอระเพ็ด และปลาไหลเผือก ยาจันทน์ลีลาเป็นยาแผนโบราณที่เป็นยาสามัญประจำบ้านและจัดอยู่ในกลุ่มยาแก้ไข้ที่กระทรวงสาธารณสุขประกาศใช้ในบัญชียาจากสมุนไพรที่มีการใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิมในบัญชียาหลักแห่งชาติ (1) โดยมีรายละเอียด ดังนี้ สูตรตำรับ ในผงยา 99 กรัม ประกอบด้วย โกฐสอ โกฐเขมา โกฐจุฬาลัมพา แก่นจันทน์ขาวหรือ จันทน์ชะมด แก่นจันทน์แดง ลูกกระดอม เถาบอระเพ็ด รากปลาไหลเผือก หนักสิ่งละ 12 กรัม พิมเสน หนัก 3 กรัม ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการไข้ตัวร้อน ไข้เปลี่ยนฤดู ขนาดและวิธีใช้ : ชนิดผง ผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 1-2 กรัม ละลายน้ำสุก ทุก 3-4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ ในเด็ก อายุ 6-12 ปี รับประทานครั้งละ 500 มิลลิกรัม-1 กรัม ละลายน้ำสุก ทุก 3-4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ ชนิดแคปซูลและชนิดเม็ด ในผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 1-2 กรัม ทุก 3-4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ ในเด็ก อายุ 6-12 ปี รับประทานครั้งละ 500 มิลลิกรัม-1 กรัม ทุก 3-4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ ข้อควรระวัง – ไม่แนะนำให้ใช้
ต้นคล้า หรือต้นแหย่ง จัดเป็นไม้ล้มลุกหรือเป็นไม้ยืนต้นที่มีเนื้ออ่อน เจริญเติบโตขึ้นเป็นพุ่มหรือเป็นกอและมีอายุหลายปี ลำต้นมีทั้งแบบตั้งตรงและเป็นแบบเลื้อย มีเหง้าหรือหัวอยู่ใต้ดิน สามารถแตกหน่อได้ ลำต้นกลมเป็นสีเขียวเข้มออกเป็นข้อๆ และมีข้อปล้องยาว หากรวมทั้งก้านและใบจะมีความสูงประมาณ 1-2 เมตร บ้างว่าสูงประมาณ 2-4 เมตร ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการแยกหน่อปลูก พรรณไม้ชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดตามธรรมชาติในที่เป็นน้ำหรือเป็นโคลนตามริมคลอง ริมสระ หรือตามลำธาร มีเขตการกระจายพันธุ์ตั้งแต่อินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงอินโดนีเซียและปาปัวนิวกินี ส่วนในประเทศไทยสามารถพบได้ทุกภาคตามริมห้วยหรือตามหุบเขาที่มีความชุ่มชื้น ที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลไม่เกิน 800 เมตร และมักจะพบได้มากทางภาคตะวันออก ภาคกลาง และในจังหวัดจันทบุรี ประโยชน์ของคล้า ต้นนำมาตากแห้ง ใช้ในการจักสาน เช่น การสานเสื่อ สานกระติบข้าว เป็นต้น ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับในบริเวณบ้านทั่วไป ใช้ตกแต่งสวนน้ำหรือใช้ปลูกตามสถานที่ต่างๆ คนไทยโบราณมีความเชื่อว่าหากบ้านใดปลูกต้นคล้าไว้เป็นไม้ประจำบ้าน จะช่วยคุ้มครองรักษาให้มีความสงบสุข เพราะคำว่า “คล้า
ชื่อสามัญ การบูร Camphor, Gum camphor ชื่อวิทยาศาสตร์ Cinnamomum camphora วงศ์ LAURACEAE ฉบับก่อนเราคงรู้จัก ต้นการบูร กันดีแล้ว ที่ว่าเมื่อโตเต็มที่ต้นการบูรจะผลิตสารการบูร สำหรับผู้เขียน เสน่ห์ของการบูรอยู่ตรงใบ เพราะเมื่อนำมาขยี้จะมีกลิ่นหอม มันคือ กลิ่นการบูร กลิ่นนั้นช่างเย้ายวนจนผู้เขียนอยากจะมีสวนป่าปลูกต้นการบูรสักพันสักหมื่นต้นเพื่อจะได้นำใบมาสกัด สารการบูร ในอดีต ประเทศไทย ต้องนำเข้าสารการบูร ซึ่งเป็นสารสังเคราะห์จากประเทศจีน หากเราสามารถปลูกต้นการบูรเพื่อให้เป็นต้นใหญ่ในภายภาคหน้า เราคงจะได้ใช้สารการบูรจากธรรมชาติ และอาจลดการนำเข้าได้อีกด้วย ถือเป็นความโชคดีของผู้เขียน ที่มีต้นการบูร (แท้ๆ) อยู่ในมือมากพอสมควรที่จะเป็นแหล่งตัวอย่างสำหรับการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในครั้งนี้ แถมปีนี้ ต้นการบูร ที่ผู้เขียนขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ก็แตกยอดอ่อนสะพรั่งตาน่านำมาเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ หรือโคลนนิ่งเสียจริงๆ ก่อนหน้านี้ผู้เขียนได้เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อต
ปัจจุบัน ผ้าทอมือขนแกะ ของกลุ่มสตรีทอผ้าบ้านดง หมู่ที่ 5 บ้านห้วยห้อม อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน สามารถทำรายได้ให้กับชาวบ้านในกลุ่มได้มากเป็นกอบเป็นกำ เทียบเท่ากิจกรรมทางการเกษตรที่เป็นอาชีพหลัก มีพ่อบ้านเป็นผู้ดำเนินกิจกรรม มีแม่บ้านและลูกบ้านเป็นผู้ช่วย และรายได้ในส่วนนี้ยังใช้เวลาไม่มาก หากเทียบกับกิจกรรมทางการหาเลี้ยงชีพอื่น คุณพิมพ์ ขยันใหญ่ยิ่ง ประธานกลุ่มสตรีทอผ้าบ้านดง เล่าว่า เพราะสามีคือ คุณวิทุน ขยันใหญ่ยิ่ง มีโอกาสได้รับเสด็จสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งเสด็จฯ มาเยี่ยมชาวเขาในอดีต และสามีมีโอกาสได้ถวายงาน โดยเข้าไปเป็นอาสาด้านการรักษาพยาบาล แล้วนำมาเผยแพร่ในหมู่บ้าน ซึ่งโอกาสนี้ ทำให้ตนเองได้เรียนรู้งานไปพร้อมๆ กับสามี และเรียนรู้เรื่องการทอผ้าและการรวมกลุ่มของแม่บ้านในชุมชน ในรูปแบบของศูนย์ศิลปาชีพ จากนั้นจึงนำมาเผยแพร่ให้กับแม่บ้านในหมู่บ้านเดียวกัน เริ่มแรกของการก่อตั้งกลุ่มสตรีทอผ้าบ้านดง เมื่อคุณพิมพ์ เรียนรู้จากภายนอกนำมาเผยแพร่ให้กับแม่บ้านในหมู่บ้านแล้ว การรวมกลุ่มก็เกิดขึ้น โดยใช้ชื่อ กลุ่มสตรีทอผ้าบ้านดง มาตั้งแต่แรก เ
ช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2535 ผมยังทำงานอยู่กองบรรณาธิการวารสารเมืองโบราณ ตอนนั้นโชคดี ได้ติดตามอาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม ไปสำรวจแหล่งต้มเกลือสินเธาว์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อเก็บข้อมูลและภาพถ่ายมาทำฉบับ “เกลืออีสาน” ครั้งนั้นได้ไปหลายแหล่ง ทั้งที่เป็นแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ซึ่งพบร่องรอยต้มเกลือมาตั้งแต่ร่วมสองพันปีก่อน และแหล่งที่ยังมีชาวบ้านทำสืบเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้ แหล่งสำคัญซึ่งอยู่ในเขตลุ่มน้ำมูล ทางตะวันตกของเมืองนครราชสีมา ก็คือ “บ้านพระหัวบึง” ตำบลด่านนอก อำเภอด่านขุนทด ตอนนั้นอาจารย์ศรีศักร บันทึกไว้ในบทความเรื่อง ‘เกลืออีสาน’ ว่า พื้นที่มีสภาพเป็นบึงขนาดใหญ่ “ในฤดูแล้งน้ำมีน้อย พื้นบึงแลดูขาวโพลนไปทั่วเพราะคราบเกลือ..ชายขอบบึงด้านตะวันตกอันเป็นที่ตั้งของบ้านพระหัวบึงนั้นยังมีชาวบ้านทำเกลือกันอยู่เป็นประจำ มีโคกเนินที่เกิดจากการทำเกลือปัจจุบันสลับกับโคกเนินใหญ่น้อยจำนวนมากที่เป็นโคกเนินโบราณ พบเศษภาชนะดินเผาที่เนื่องในการทำเกลือมากมาย..แสดงให้เห็นว่าเป็นชุมชนโบราณที่สำคัญในการผลิตเกลือ..” อาจารย์ศรีศักร ยังอธิบายถึงแหล่งต้มเกลือในเขตอำเภอขามสะแกแสง โนนไทย หนองบัวโคก โด
ขนมทองเอก เป็น 1 ในขนมไทยตระกูลทองสำหรับงานมงคล ผู้ช่วยศาสตราจารย์พงษ์ศักดิ์ ทรงพระนาม อาจารย์สาขาวิชาอาหารและโภชนาการ คณะเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี เล่าว่า ด้วยรสชาติความหวาน สีสันสวยงาม รูปทรงที่สื่อถึงความเป็นไทย ทั้งชื่อและความหมายก็เป็นสิริมงคล ไม่เพียงเท่านั้น ขนมทองเอกยังมีเอกลักษณ์สำคัญอย่างหนึ่งคือ ด้านบนหรือยอดของขนมจะมีทองคำเปลวติดอยู่ สื่อความหมายอันเป็นมงคลเสมือนการอวยพรให้เป็นที่หนึ่ง หรือเป็นหนึ่งเดียว เหมาะสำหรับงานแต่งงาน-อวยพรให้เป็นหนึ่งเดียวกัน และยังเหมาะกับการอวยพรหรือแสดงความยินดีในหน้าที่การงาน-แสดงถึงความก้าวหน้า การได้เลื่อนยศเลื่อนตำแหน่งในระดับที่สูงขึ้น เป็นที่หนึ่ง และได้พัฒนาสูตร เพิ่มคุณค่าสารอาหาร โดยสร้างสรรค์เป็นขนมไทยทองเอกสูตรฟักทอง ซึ่งเลือกใช้ฟักทองญี่ปุ่น (Japanese Pumpkin) จากโครงการหลวงมาเป็นส่วนผสมหลัก “พื้นที่มูลนิธิโครงการหลวงที่ปลูกฟักทองญี่ปุ่นหลายแห่ง ซึ่งศูนย์พัฒนาโครงการหลวงม่อนเงาะ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นอีกหนึ่งแห่งที่ปลูกฟักทองญี่ปุ่นที่มีคุณภาพ ฟักทองญี่ปุ่นมีสารอาหารที่ดีต่อร่างกาย ทั้งธาตุเห
ตอนนี้มองไปทางไหนก็เจอแต่คนบ่นว่าอากาศร้อน โลกร้อน บางคนถึงกับเพลีย หรือบางคนทนไม่ไหวถึงกับเป็นลมไปเลยก็มี ทราบไหมว่าอาการดังกล่าว จัดเป็นโรคอย่างหนึ่งที่มากับความร้อน คือ โรคเพลียความร้อน (Heat exhaustion) เป็นโรคที่เกิดขึ้นในขณะที่ร่างกายต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูงหรือจากการออกกําลังกายหนักจนทําให้อุณหภูมิ (core temperature) ในร่างกายสูงมากกว่า 37 องศาเซลเซียส แต่น้อยกว่า 40 องศาเซลเซียส แต่หากอุณหภูมิของร่างกายสูงมากกว่า 40 องศาเซลเซียส จะเรียกว่า โรคลมแดด (Heat Stroke) หรือโรคอุณหพาต หรือโรคลมเหตุร้อน ซึ่งจะมีอาการคล้ายคลึงกันกับโรคเพลียความร้อน แต่โรคลมแดดจะมีความรุนแรงมากกว่า และอาจทำให้เสียชีวิตได้ อาการที่พบคือ ร่างกายจะขาดน้ำและเกลือแร่ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน เหงื่อออกมาก หน้าซีด หน้ามืด เป็นลม ตัวร้อนจัด เมื่อยล้า เกิดตะคริว วิตกกังวล สับสน ปวดศีรษะ และหากรุนแรงอาจพบภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เพ้อ ชัก ช็อก ไม่รู้สึกตัว กล้ามเนื้อลายสลาย อวัยวะต่างๆ เกิดการล้มเหลว เช่น ไตล้มเหลว เซลล์ตับตาย กล้ามเนื้อหัวใจตาย หัวใจวาย เป็นต้น โรคนี้มักเกิดในคนที่ออกกําลังหักโหมเกินไป ส
ผ่านมานับเดือนที่โลกเผชิญกับศัตรูผู้รุกรานที่มองไม่เห็นตัว มีนามเรียกสั้นๆว่า โควิด-19 การต่อสู้จากมนุษย์หาใช่เสียงแผดก้องกัมปนาทของระเบิดหรือลูกกระสุน ไม่ใช่กระทั่งนิวเคลียร์ที่ถือว่าเป็นอาวุธทรงพลานุภาพที่สุดแล้วของสงครามยุคนี้หากว่าจะมีขึ้น ทว่า อาวุธกลับเป็นพฤติกรรมของมนุษย์นั่นเอง ไวรัสบังคับให้มนุษย์ชะลอกิจกรรมที่เคยทำ หยุดสายพานการผลิตในระบบอุตสาหกรรม การค้าขาย การแลกเปลี่ยนด้วยเงินที่ทุนนิยมสถาปนาขึ้นมานานเกินนับปี แม้กระทั่งการคมนาคมที่เอื้อให้ผู้คนไปมาหาสู่ข้ามทวีปในชั่วลัดมือเดียว ก็ชะงักงันอย่างยากที่จะคาดเดากันมาก่อน ใครจะเชื่อว่าเครื่องบินของสายการบินต่างๆ พากันจอดสนิทอยู่บนลาน พฤติกรรมทางสังคมและระดับปัจเจกของผู้คนก็ต้องปรับเปลี่ยนเช่นเดียวกัน มนุษย์ผู้ได้ชื่อว่าเป็นสัตว์สังคมนิยมการรวมหมู่ สังสรรค์เฮฮา กลับต้องแยกห่างออกจากกัน สังคมตะวันออกที่ถือเอาการสวมกอด จับมือ เป็นการแสดงออกถึงความรักความห่วงใย ก็ทำไม่ได้อย่างเคย แม้กระทั่งการปฏิบัติกิจทางศาสนาที่ถือว่าเป็นการร่วมใจคนในสังคม อย่างการเข้าวัดของพุทธ เข้าโบสถ์ของคริสต์ มัสยิดของอิสลาม หรือแม้แต่การรวมกันในลัทธิความเช
ชุมชนบ้านไหนหนังได้พลิกฟื้นภาวะวิกฤตมาเป็นโอกาส โดยนำทุนมรดกทางธรรมชาติที่เป็นมนต์เสน่ห์จากท้องทะเล ชายหาด สีสันของผาหิน ตำนานเรื่องเล่าของชาวเล ที่เคยอาศัยอยู่ในถ้ำ หรือมีการเก็บซากศพไว้ในช่องหลืบบนที่สูงของหินผา รวมไปถึงภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ทิวทัศน์ป่าชายเลน และแผงต้นไม้โกงกาง ที่ยืนรอรับการปะทะของพายุที่โหมกระหน่ำมาเป็นระลอก สามารถเป็นเกราะกำบังคลื่นลมได้ “เขากาโรส” ตระหง่านง้ำ รองอีกชั้นเสมือนปีกพญาอินทรีที่โอบกระหวัดอุ้มเกลียวคลื่นให้แทรกซึมซับ กลืนหายไปในซอกหลืบเขา ที่เรียงรายกันอยู่ คำ “กาโรส” เป็นภาษามลายู แปลว่า หยิก งอ ผู้เฒ่าในชุมชนรายหนึ่งกล่าวในเชิงติงว่า ที่จริงไม่น่าหยิก งอ เพราะทิวเขาเทือกนี้ ดูรูปร่างลักษณะแล้วจะเชื่อมโยงยื่นยาวไปจรดกับอำเภออ่าวลึก มีเรื่องเล่าที่สืบสานเป็นตำนาน ถึงที่มาของชุมชนบ้านไหนหนังในช่วงปี พ.ศ. 2426 ซึ่งเป็นยุคที่เศรษฐกิจโดยรวมในทวีปเอเชียอยู่ในภาวะตกต่ำ จนเรียกได้ว่าเป็นยุคข้าวยากหมากแพง ทำให้ประชากรจำนวนมากพยายามดิ้นรนอพยพโยกย้ายถิ่นฐาน โดยออกเดินทางแสวงหาที่อยู่ใหม่ซึ่งมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ ในช่วงเวลานั้น ชาวจีนจากเกาะไหหลำได้
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับจังหวัดอุตรดิตถ์ และมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์และเครือข่ายวิจัยภูมิภาค : ภาคเหนือ จัดงาน “มหกรรมงานวิจัยส่วนภูมิภาค ประจำปี 2563” (Regional Research Expo 2020) เพื่อขับเคลื่อนงานวิจัยไปสู่การใช้ประโยชน์ในพื้นที่ภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง ภายใต้แนวคิดหลัก “งานวิจัยเพื่อสร้างชุมชนนวัตกรรมและเศรษฐกิจภูมิภาค” ระหว่าง วันที่ 1-2 มีนาคม 2563 ณ อาคารหอประชุม มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ ลำรางทุ่งกะโล่ จังหวัดอุตรดิตถ์ ภายในงานประกอบด้วยการแสดงนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ นิทรรศการผลงานวิจัย จำนวนกว่า 100 ผลงาน และการประชุมสัมมนาวิชาการ ตัวอย่างของผลงานเด่นที่น่าสนใจ ได้แก่ เทคโนโลยีการผลิตและแปรรูปมะขามหวานครบวงจร เทคโนโลยีการแปรรูปมะม่วงเชิงพาณิชย์ เทคโนโลยีแปรรูปสับปะรดครบวงจร เทคโนโลยีแปรรูปกาแฟวนเกษตร เทคโนโลยีลางสาด signature ฯลฯ เพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร จังหวัดอุตรดิตถ์ มีสภาพภูมิประเทศ 3 ลักษณะ คือ ที่ราบลุ่มแม่น้ำ ที่ราบระหว่างหุบเขา และเขตภูเขา ได้รับอิทธิพลของแม่น้ำน่านและแม่น้ำสาขา ส่งผลให้มีสภา
