ภัยแล้ง

เมื่อวันที่ 4 มีนาคม ผู้สื่อข่าวรายงานจากจังหวัดพิจิตรว่า สถานการณ์ภัยแล้งจังหวัดพิจิตร โดยเฉพาะลุ่มน้ำยมที่ไหลผ่านพื้นที่อำเภอสามง่าม อำเภอโพธิ์ประทับช้าง อำเภอบึงนาราง และอำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร ซึ่งมีระยะทางกว่า 120 กิโลเมตร ปริมาณน้ำลดระดับลงและมีสภาพแห้งขอดตลอดทั้งสาย เหลือเพียงน้ำที่ขังตามเกาะแก่งต่างๆ รวมถึงเกิดสันดอนทรายกลางแม่น้ำ ทำให้สามารถเดินเท้าข้ามไปมาหากันระหว่างสองฝั่งแม่น้ำได้อย่างสบายๆ เนื่องจากแม่น้ำยมเป็นแม่น้ำสายเดียวในประเทศไทย ที่ไม่มีเขื่อนกักเก็บน้ำเหมือนกับลุ่มน้ำอื่นๆ ทำให้ไม่สามารถบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบหรือกักเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งได้ แม้ว่าช่วงฤดูฝนจะมีปริมาณน้ำจำนวนมาก รวมถึงเกิดปัญหาอุทกภัยอย่างซ้ำซากก็ตาม นอกจากนี้ กลุ่มเกษตรกรชาวนาในพื้นที่ 4 อำเภอ ของจังหวัดพิจิตร ต่างก็เร่งไถพรวนดินเพื่อทำนาเพาะปลูกข้าวฤดูกาลนาปรังครั้งที่สองอีกนับแสนไร่ หลังจากปีนี้ราคาข้าวเปลือกเจ้ามีราคาดีเฉลี่ย ตันละ 7 พัน 6 ร้อยบาท ถึงตันละ 8 พันบาท จึงเป็นแรงจูงใจให้ชาวนาหันมาทำนาเพาะปลูกข้าวกันมากยิ่งขึ้น โดยต่างคนต่างเร่งสูบน้ำจากแม่น้ำยมขึ้นไปใส่ในแปลงนาหรือกักเก็

เขื่อนอุบลรัตน์-สิรินธร-จุฬาภรณ์ วิกฤตหนัก เหลือน้ำใช้แค่ 5-8% กรมอุตุฯ เตือนปีนี้ฤดูร้อน-แล้งมาเร็วและนานกว่าทุกปี อุณหภูมิจะพุ่งอีก 1-2 องศา ขอนแก่นหนักสุด น้ำเหลือน้อยมาก สภาอุตสาหกรรมหารือด่วนกระทรวงพาณิชย์ “ข้าว-มัน-น้ำตาล” ผลผลิตลดหวั่นกระทบเป้าส่งออก 1.6 หมื่นล้านเหรียญ เกษตรฯ สั่งงดทำนาปรังรอบ 3 ผู้สื่อข่าว “ประชาชาติธุรกิจ” รายงานว่า กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกประกาศการเข้าสู่ฤดูร้อนของประเทศไทย ปี 2562 จะเริ่มใน วันที่ 21 กุมภาพันธ์ ไปจนกระทั่งถึงกลางเดือนพฤษภาคม 2562 โดยฤดูร้อนปีนี้จะร้อนมากกว่า ปี 2561 และร้อนมากกว่าปกติอีก 1-2 องศาเซลเซียส โดยฤดูร้อนจะมาเร็วและนานมากกว่าทุกปี ส่งผลให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเตรียมความพร้อมและรับมือสถานการณ์ภัยแล้งที่จะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน เขื่อนอีสานวิกฤต สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติได้จัดประชุมคณะทำงานอำนวยการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเมื่อเร็วๆ นี้และได้มีการรายงานสถานการณ์น้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ (เขื่อน) ทั่วประเทศขณะนี้ อยู่ที่ 48,280 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็น ร้อยละ 68 (ปริมาตรน้ำใช้การได้ 24,738 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็นร้อยละ 52) เทียบกับ ปี 2561 (52,142 ล้า

เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ นายสุเทพ คงมาก นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย เปิดเผยว่า สถานการณ์ภัยแล้งจะส่งผลกระทบพื้นที่เพาะปลูกข้าวนาปรังหรือไม่นั้น ขณะนี้สมาคมฯกำลังรอว่ากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะมีการแถลงสถานการณ์อย่างเป็นทางการอย่างไร จำนวนปริมาณน้ำในเขื่อนแต่ละแห่งมีจำนวนเท่าใด และจะจัดสรรให้แต่ละภาคส่วนอย่างไร รวมถึงจะมีการคาดการณ์และประเมินถึงสถานการณ์ภัยแล้ง รวมถึงจะมีการประกาศพื้นที่ผลกระทบ หรือโซนนิ่งพื้นที่ทำนาปรัง พื้นที่ใดห้ามเด็ดขาด พื้นที่ใดขอความร่วมมือ หรือพื้นที่ใดอนุญาต รวมถึงแนวทางช่วยเหลือเยียวยา และข้อแนะนำส่งเสริมหากไม่สามารถทำนาได้ นายสุเทพกล่าวอีกว่า สำหรับตนมองว่า สถานการณ์ภัยแล้งอาจไม่เลวร้ายส่งผลกระทบจนหมดสิ้น เหตุเพราะว่าในช่วงหน้าร้อนหรือเมษายนเป็นช่วงที่ชาวนาหยุดทำนาปรังกันอยู่แล้ว ด้วยเพราะว่ารอบการผลิตเพาะปลูกรอบ 1 ของปีนี้ ทำกันมาแต่ปลายเดือนธันวาคม และเดือนมกราคมที่ผ่านมา ปัจจุบันข้าวอายุ 2-3 เดือนแล้ว จะออกรวง และเก็บเกี่ยวก่อนสงกรานต์แน่นอน ซึ่งอาจไม่ส่งผลกระทบมากนัก เพราะว่าเริ่มเป็นช่วงที่ใช้น้ำไม่มากเท่าช่วงแรก และจะมีการเพาะ

ทุกวันนี้ ภาคเกษตรของไทยได้รับผลกระทบจากสภาวะการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ เจอปัญหาภัยแล้ง น้ำท่วม พายุฝนและอากาศหนาวที่มาผิดฤดู ทำให้ปริมาณฝนลดลง อากาศขาดความชุ่มชื้น ส่งผลกระทบทำให้พืชขาดน้ำ ชะงักการเจริญเติบโต ปริมาณผลผลิตลดลง และมีคุณภาพต่ำ เพื่อความอยู่รอด เกษตรกรจำเป็นต้องเรียนรู้และเข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างดิน น้ำ และพืช เพื่อปรับปรุงแผนการใช้ทรัพยากรน้ำให้สอดคล้องกับปริมาณความต้องการของพืชแต่ละชนิด เพื่อจะได้ผลผลิตที่ดีและมีคุณภาพป้อนเข้าสู่ตลาดในอนาคต ประชารัฐร่วมแก้วิกฤติน้ำแล้ง จากวิกฤตภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นในจังหวัดขอนแก่น เมื่อปี 2560 ศูนย์ปฏิบัติการบรรเทาภัยอันเกิดจากน้ำ ได้ร่วมมือกับหน่วยงานในสังกัดกรมชลประทาน กำลังพลในสังกัดมณฑลทหารบกที่ 23 ค่ายศรีพัชรินทร์ กองพลทหารม้าที่ 3 ค่ายเปรมติณสูลานนท์ ได้บูรณาการร่วมกันบรรเทาภัยทั้งน้ำแล้งและน้ำท่วม โดยน้อมนำศาสตร์พระราชามาประยุกต์ใช้ในการก่อสร้างนวัตกรรมแห่งปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อถ่ายทอดให้กลุ่มเกษตรกรสามารถทำขึ้นใช้เองได้ อาจารย์สุภัทรดิส ราชธา อดีตวิศวกรที่ผันตัวมาเป็นจิตอาสาคอยช่วยเหลืองานของโครงการก่อสร้าง สำนักงานชลประทา

นายศิริ จิระพงษ์พันธ์ รมว.พลังงาน พร้อมด้วยปลัดกระทรวงพลังงาน และผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงพลังงาน กล่าวในโอกาสเดินทางลงพื้นที่ตรวจราชการในจังหวัดนครสวรรค์ ก่อนการประชุมคณะรัฐมนตรีนอกสถานที่ (ครม.สัญจร) ว่า กระทรวงพลังงาน ติดตามโครงการระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์สู้ภัยแล้ง ที่บ้านหนองขาม ต.ตาคลี อ.ตาคลี จำนวน 2 แห่ง เป็นระบบสูบน้ำเพื่อการเกษตร ที่ช่วยสูบน้ำจากบ่อบาดาลโดยใช้เครื่องสูบน้ำพลังงานไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ ไม่มีค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน และโครงการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีพลังงานแสงอาทิตย์ให้กับกลุ่มครัวเรือน กลุ่มเกษตรกร กลุ่มวิสาหกิจชุมชน/OTOP” ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านทัพชุมพล หมู่ที่ 1 ต.หนองกรด อ.เมือง จ.นครสวรรค์ ตั้งเป้าหมายสร้างฐานรายได้ให้กับเกษตรกรทั้งประเทศ ไม่ต่ำกว่า 1,300 ล้านบาท ต่อปี ทั้งนี้ ในอนาคตกระทรวงพลังงานจะมีการติดตั้งระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ อีกจำนวน 5,000 ระบบ ภายใต้วงเงินงบประมาณ 3,500 ล้านบาท ภายในปี 2561 เมื่อรวมกับที่มีอยู่แล้ว จำนวน 1,088 ระบบ รวมเป็น 6,088 ระบบ จะทำให้ประชาชนได้ประโยชน์รวมทั้งประเทศ ไม่ต่ำกว่า 350,000 ครัวเรือน รวมพื้นที่กว่า 1 ล้านไ

วันที่ 24 เม.ย. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในหลายพื้นที่ของจังหวัดนครราชสีมา กำลังประสบกับปัญหาภัยแล้งแหล่งน้ำสาธารณะต่างๆ ที่มีอยู่ในพื้นที่เริ่มจะแห้งขอด ทำให้ส่งผลกระทบกับเกษตรกร ผู้เลี้ยงโค กระบือ ในตำบลขามเฒ่า อำเภอโนนสูง เกษตรกรเริ่มจะขาดแคลนแหล่งอาหาร และแหล่งน้ำกินด้วย ทั้งนี้เกษตรกรผู้เลี้ยงโค กระบือ ต้องพาฝูงวัวของตัวเองเดินหาหญ้า หาน้ำกินไกลกว่า 5 กิโลเมตร เนื่องจากแหล่งน้ำที่เคยมีตามทุ่งนาเหือดแห้งไปหมด นายสมพงษ์ พลสงคราม อายุ 64 ปี เกษตรกรผู้เลี้ยงวัวในตำบลพลสงคราม กล่าวว่า ภัยแล้งปีนี้มาเร็วกว่าทุกปีที่ผ่านมา แหล่งน้ำที่เคยมีตามทุ่งนาเหือดแห้งไปหมด หญ้าก็ไม่มีขึ้น เพราะไม่มีน้ำ ทำให้วัวขาดแคลนอาหาร ในแต่ละวันตนต้องต้อนฝูงวัว 10 ตัว ออกไปหากินไกลจากบ้านกว่า 5 กิโลเมตร และต้องพาไปหากินตามคลองชลประทานที่ยังมีน้ำเหลืออยู่ติดก้นคลอง เพราะตรงจุดนั้นจะมีหญ้าขึ้นอยู่ด้วยช่วยให้วัวมีกินได้บ้าง นายสมพงษ์  กล่าวต่อว่า แต่หญ้าก็มีน้อย วัวกินได้ไม่นาน หญ้าและน้ำตรงจุดนั้นก็หมดอีก จึงต้องพาวัวเดินหากินไปเรื่อยๆ เพราะไม่มีเงินซื้อฟางให้วัวกิน นอกจากนี้ ยังต้องตักน้ำใส่แกลอน ขึ้นรถเข็น นำน้ำไป

เมื่อวันที่ 9 มีนาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ขณะนี้ในพื้นที่ตำบลกำแพง อำเภอละงู จังหวัดสตูล พบ 3 หมู่บ้านที่มีพื้นที่การเพาะปลูกทางการเกษตร 1,000 ไร่ กำลังรับผลกระทบเป็นวงกว้างจากสภาพอากาศที่ร้อนจัด แดดที่แรงส่งผลทำให้พืชผลทางการเกษตรแม้จะเป็นพืชที่ทนแดดได้นานเช่น สวนข้าวโพด สวนแตงโม และนาข้าว พร้อมกับสวนพืชผักสวนครัวที่ปลูกขายรับผลกระทบขาดน้ำ น้ำไม่เพียงพอต่อการนำไปรดใช้ในสวนเกษตรรวมทั้งสภาพพื้นที่เป็นที่สูงน้ำจากสายน้ำคลองละงู จึงไม่สามารถไหลผ่านเข้ามาได้ และสภาพอากาศที่ร้อนจัดบางจุดน้ำเริ่มแห้งขอด จึงได้มีการทำจุดกักเก็บน้ำไว้ใช้ในขณะนี้ ขณะที่พี่น้องตัวแทนชาวเกษตรกรในพื้นที่ 3 หมู่บ้านออกมาร้องทุกข์ผ่านสื่อมวลชน โดยมีนายรอเชด ขวัญกวา อายุ 54 ปี ชาวเกษตรกรรับผลกระทบ และ นายสมหมาย เกียวสกุล ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 4 ตำบลกำแพง กล่าวว่า ตอนนี้น้ำเริ่มขาดแคลนเพราะสภาพอากาศที่ร้อนจัด ส่งผลกระทบหลายอย่างตอนนี้เรื่องพืชผลทางการเกษตรที่เราต้องส่งขายต้องเจอแดดแรง น้ำไม่เพียงพอวอนขอให้หน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบวางแผนจัดการเรื่องน้ำให้ได้ใช้เพียงพอด้วย ซึ่งตอนนี้ก็ต้องลำเลียงท่อพีวีซีขนาดใหญ

เมื่อวันที่ 3 มีนาคม ผู้สื่อข่าวได้รับรายงานว่า เจ้าหน้าที่จัดสรรน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยบง ต.ประสุข อ.ชุมพวง จ.นครราชสีมา ได้ปิดประตูอ่างเก็บน้ำ งดจ่ายน้ำให้กับเกษตรกรที่มีพื้นที่ทำการเกษตร อยู่ท้ายอ่างเก็บน้ำ หลังพบว่า ปริมาณน้ำภายในอ่างเก็บเหลือน้อยกว่าทุกปี จากความจุทั้งหมด 25 ล้านลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) ปัจจุบันมีปริมาณน้ำเก็บกักเพียง 15 ล้าน ลบ.ม. เนื่องจากปริมาณน้ำฝนตกลงมาเหนืออ่างเก็บน้ำ น้อยกว่าปีที่แล้ว ทำให้เจ้าหน้าที่จัดสรรน้ำ อ่างเก็บน้ำห้วยบง จำเป็นต้องงดจ่ายน้ำให้กับเกษตรกรที่มีพื้นที่เพาะปลูกท้ายอ่างเก็บน้ำ เพื่อเตรียมสำรองปริมาณน้ำไว้ให้ประชาชนในตำบลประสุข ต.ชุมพวง จำนวนกว่า 800 หลังคาเรือน ใช้อุปโภคบริโภคตลอดช่วงฤดูแล้ง นายประดิษฐ์ ดีมาก อายุ 65 ปี เกษตรกรผู้ปลูกถั่วลิสง ต.ประสุข กล่าวว่า ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำห้วยบง ปีนี้น้อยกว่าทุกปีที่ผ่านมา ตนจึงลงทุนปลูกถั่วลิสง จำนวน 2 ไร่ แทนการปลูกข้าวนาปรัง หลังจากเจ้าหน้าที่จัดสรรน้ำเปิดประตูอ่างเก็บน้ำให้กับเกษตรกรเป็นช่วงๆ ตนจึงได้ถือโอกาส สูบน้ำเก็บกักไว้ในบ่อของตนเอง หลังจากที่ทางอ่างเก็บน้ำงดจ่ายน้ำ จึงสูบน้ำขึ้นมาใช้ในการปลูกพื

วันที่ 28 กุมภาพันธ์ นายบัณฑิตย์ เทวีทิวารักษ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสระบุรี เป็นประธานเปิดสถานีสูบน้ำด้วยไฟฟ้าบ้านครัว ต.บ้านครัว อ.บ้านหมอ จ.สระบุรี บริเวณคลองระบายเริงรางเดิมเป็นคลองธรรมชาติขนาดใหญ่ทอดยาวตั้งแต่ปากคลองบริเวณชุมชนบ้านครัว ต.บ้านครัว ไปจนถึงคลองหนองหมู ต.บางโขมด จ.สระบุรี เป็นคลองธรรมชาติที่รับน้ำจากบริเวณด้านเหนือ คือ พื้นที่ของ อ.เฉลิมพระเกียรติ อ.พระพุทธบาท และ อ.เสาไห้ เมื่อถึงฤดูฝน ฝนตกหนัก ทำให้เกิดภาวะน้ำท่วมเป็นบริเวณกว้าง และรุนแรงทุกครั้ง ทุกปี แม่น้ำป่าสักมีระดับสูง ทำให้ท่อระบายน้ำเริงรางเสียหาย นายบัณฑิตย์ กล่าวว่า ได้เห็นชอบให้ก่อสร้างสถานีสูบน้ำด้วยไฟฟ้าบ้านครัว ด้วยวงเงิน 34,293,400 บาท ก่อสร้างเป็นสถานีทดแทนท่อระบายเริงรางที่เสียหาย เป็นชนิดสูบน้ำด้วยไฟฟ้า ติดตั้งเครื่องสูบอัตราการสูบน้ำขนาด 1.50 ลูกบาศก์เมตร/วินาที จำนวน 2 เครื่อง และมีบานรับน้ำสองข้างทางขนาด 4.00 x 7.00 เมตร จำนวน 1 ช่อง จะช่วยแก้ไขปัญหาจากอุทกภัยให้ราษฎร จำนวน 656 ครัวเรือน มีปริมาณน้ำเพียงพอ 8 หมู่บ้าน ประชากร 2,586 คน สามารถเป็นแหล่งเก็บน้ำ สำหรับช่วยเสริมในหน้าฝน เพื่อการเพาะปลูกได

เมื่อวันที่ 29 มกราคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สถานการณ์ระดับน้ำในแม่น้ำโขงที่จังหวัดบึงกาฬ มีระดับลดลงอย่างต่อเนื่องและรวดเร็วติดต่อกัน ล่าสุดระดับน้ำอยู่ที่ 3.70 เมตร ต่ำกว่าตลิ่ง 12 เมตร ซึ่งถือว่าลดลงอย่างมาก โดยคาดปีนี้น้ำในแม่น้ำโขงจะลดลงอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ดีถือเป็นโอกาสให้กับชาวประมงที่หาปลาในแม่น้ำโขง หาปลาได้สะดวกมากขึ้นเพราะน้ำในแม่น้ำโขงมีความใสเพิ่มมากขึ้นง่ายต่อการสังเกตหมู่ปลา และน้ำก็ยังไม่ไหลเชี่ยวมาก จึงไม่เป็นอุปสรรคต่อการหาปลา ชาวประมงทั้งในฝั่งไทยและฝั่ง สปป.ลาว ต่างพากันออกจับปลาน้ำโขงขึ้นมาจำหน่ายให้แก่พ่อค้าแม่ค้าในตลาดสดหรือนำไปขายตามตลาดนัดต่างๆ ทำให้ตลาดปลาน้ำโขงคึกคักเป็นอย่างมาก สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านที่อาศัยจับปลาในแม่น้ำโขงขายจะมีรายได้เฉลี่ยคนละ 500 – 1,500 บาทต่อวัน นอกจากนี้ปลาที่เหลือจากขายในตลาดก็สามารถนำกลับมาทำเป็นอาหารรับประทานในครอบครัวได้อีกด้วย ซึ่งก็สามารถช่วยลดรายจ่ายเพิ่มรายได้เป็นอย่างดี ช่วงต้นฤดูแล้งในปีนี้  ที่มา : มติชนออนไลน์