ส้มโอ

ส้มโอ ของจังหวัดนครปฐม ปลูกในหลายอำเภอ คือ อำเภอเมืองนครปฐม สามพราน พุทธมณฑล นครชัยศรี แต่คนทั่วไปจะรู้จักส้มโอของจังหวัดนครปฐม ในนาม “ส้มโอนครชัยศรี” ทั้งนี้ เป็นเพราะเมื่อก่อนการปกครองส่วนท้องถิ่นบริเวณนี้ มีมณฑลนครชัยศรี ชาวบ้านปลูกส้มโอกระจายในหลายพื้นที่ หลังๆ นครชัยศรีมีฐานะเป็นอำเภอ ผู้คนก็ยังติดใจและฝังใจกับส้มโอนครชัยศรีอยู่ ทั้งๆ ที่พื้นที่ปลูกส้มโอเลิศรส กระจายไปหลายอำเภอ เป็นที่ยอมรับกันว่า ที่ราบลุ่มดินตะกอน อย่าง กรุงเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี นครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ผืนดินเกิดจากการทับถมมานาน เนื้อดินมีคุณสมบัติพิเศษ ปลูกผลไม้ได้คุณภาพเยี่ยม ตัวอย่าง ทุเรียนจังหวัดนนทบุรี พืชอื่นๆ ก็อร่อยอย่างมีนัยยะ เช่น กล้วย มะพร้าว ส้มโอ พื้นที่จังหวัดนนทบุรี อยู่ใกล้กรุงเทพฯ แหล่งเกษตรจึงลดน้อยถอยลงตามลำดับ จังหวัดนครปฐม ถึงแม้อยู่ติดกรุงเทพฯ แต่การรุกคืบทางด้านวัตถุไม่รวดเร็วนัก ดังนั้น จึงมีงานเกษตรหลากหลาย พืชหนึ่งที่สร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัด อย่าง ส้มโอ ก็ยังมีปลูกกันอยู่ ถึงแม้จะล้มตายลงเป็นจำนวนมากเมื่อครั้งน้ำท่วมใหญ่ปลายปี 2554 แรกเริ่มเดิมที ส้มโอนครปฐมปลูกกันหลายพันธุ์ ต

“ส้มโอทับทิมสยาม” ผลไม้ทำเงินของคนลุ่มน้ำปากพนัง ด้วยจุดเด่นเนื้อผลหรือกุ้งมีขนาดเล็กเบียดเสียดกันจนแน่น ไม่แตกง่าย ไม่แฉะน้ำ แห้งกรอบ เนื้อสีชมพูถึงแดงคล้ายทับทิม เมล็ดเรียงชิดแกนผล รสชาติหวานและหอมนุ่ม ไม่มีรสขมติดลิ้น ส่งผลให้ ส้มโอทับทิมสยาม เป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศได้ไม่ยาก โดยตลาดส่งออกหลักของส้มโอทับทิมสยามคือ ประเทศจีน นับเป็นผลไม้สร้างเงินสะพัดของคนปากพนัง นครศรีธรรมราชได้เป็นอย่างดี คุณวาริน ชิณวงศ์ หรือ พี่น้ำ กรรมการหอการค้าไทย และกรรมการผู้จัดการ บริษัท ชิณวงศ์กรุ๊ป 2014 จำกัด สวนอยู่ที่ หมู่ที่ 15 ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช อดีตนักธุรกิจ ไอที ผันตัวเป็นเกษตรกรมืออาชีพ ปลูกส้มโอทับทิมสยามส่งออก สร้างรายได้เริ่มต้นหลักล้าน ด้วยเทคนิคการจัดการสวนอย่างเป็นระบบ และทำตัวเป็นน้ำไม่เต็มแก้วอยู่เสมอ พี่น้ำ เล่าถึงจุดเริ่มต้นการทำเกษตรให้ฟังว่า ก่อนที่จะมาเป็นเกษตรกรอย่างเต็มตัว ตนเคยประกอบอาชีพเป็นนักธุรกิจด้าน ไอที มาก่อน แต่เนื่องจากธุรกิจ ไอที ที่ทำมาเกือบ 18 ปี เริ่มเข้าสู่ยุคของการเปลี่ยนผ่านจากคอมพิวเตอร์มาเป็นสมาร์ทโฟน ส่งผลให้ธุรกิจมียอด

อธิบดีกรมวิชาการเกษตร ดอดพบผู้ว่าพิจิตร  หลังสายรายงานมั่นใจมีขบวนการลักลอบนำเข้าส้มโอจากเพื่อนบ้านหวังใช้เป็นทางผ่านขอใบ PC เบิกทางส่งออกไปประเทศที่ 3 ชี้ทำลายเศรษฐกิจส่งผลกระทบเกษตรกรผู้ปลูกส้มโอ จ.พิจิตรกว่าพันราย  วางมาตรการร่วมกันเอาผิดตามกฎหมายทั้งทางปกครองและอาญา  พร้อมฝากชาวสวนส้มโอช่วยกันสอดส่อง  แจ้งเบาะแส  เพื่อปกป้องตลาดส่งออกส้มโอไทย นายพิเชษฐ์  วิริยะพาหะ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร  เปิดเผยภายหลังเข้าพบนายรังสรรค์ ตันเจริญ ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจิตร ที่ศาลากลางจังหวัดพิจิตร ว่า  ได้เข้าพบหารือกับผู้ว่าราชการพิจิตรในครั้งนี้เนื่องจากได้รับแจ้งจากนายพิชัย เมืองมัจฉา พาณิชย์จังหวัดพิจิตรว่ามีเกษตรกรผู้ปลูกส้มโอในเขตพื้นที่  อ.โพธิ์ประทับช้าง ชี้เบาะแสว่ามีส้มโอจากต่างประเทศแอบลักลอบนำเข้ามาคัดบรรจุที่พิจิตรแล้วส่งออกไปต่างประเทศ  จึงได้ทำการตรวจสอบไปยังด่านปลายทางที่เชียงของ จ.เชียงราย พบว่ามีผู้ประกอบการจาก จ.พิจิตร ใช้โรงคัดบรรจุหรือล้งรับซื้อส้มโอร่วมกับผู้ส่งออกไปขอใบ PC (Phytosanitary certificate) หรือใบรับรองสุขอนามัยพืชเพื่อประกอบการส่งออกไปต่างประเทศ  จึงให้เจ้าหน้าที่จากศ

ส้มโอเมืองแพร่ เคยเป็นข่าวคราวถูกเสนอผ่านสื่อกระแสหลัก และสื่อท้องถิ่นช่วงปี พ.ศ. 2557-2560 นั่นคือ ข่าวส้มโอกลิ่นคล้ายใบเตย มีรสชาติเหมือนมะพร้าวน้ำหอม ซึ่งพบโดยบังเอิญเพียงต้นเดียวที่สวนของเกษตรกรบ้านน้ำจ้อม ตำบลช่อแฮ อำเภอเมืองแพร่ ต่อมาส้มโอดังกล่าวได้ตั้งชื่อว่า ส้มโอหอมวิรุณ เพื่อเป็นเกียรติแก่เจ้าของต้นส้มโอ ส้มโอหอมวิรุณ ปัจจุบันอยู่ระหว่างการวิจัยและพัฒนาเพื่อขยายผล หากย้อนไปในอดีตกว่า 50 ปี ส้มโอเมืองแพร่มีการเพาะปลูกกันมาเมื่อก่อนปี พ.ศ. 2513 ส่วนจะเป็นส้มโอสายพันธุ์อะไรนั้นไม่ได้มีการบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ผู้เขียนก็ได้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เกษตรกร รุ่นปู่ รุ่นย่าของชาวเมืองลองผู้ซึ่งปลูกส้มโอกันมาตั้งแต่เริ่มทำการเกษตรไม้ผลจากการสืบเสาะประวัติทราบว่า พ่อเลี้ยงวงศ์  ชมพูมิ่ง ชาวเมืองแพร่ ได้นำต้นพันธุ์ส้มโอขาวน้ำผึ้งมาปลูกไว้ที่สวนอำเภอลอง และได้แบ่งปันกิ่งพันธุ์ให้กับเกษตรกรในท้องถิ่นนำไปปลูกขยายพันธุ์ต่อๆ กันไปจนแพร่หลาย ส้มโอเมืองลอง ปลูกกันมาไม่น้อยกว่า 40 ปี โดยภาพรวมแล้ว จังหวัดแพร่มีพื้นที่ที่เหมาะสมกับการปลูกส้มโอทุกอำเภอ แต่อำเภอลองมีพื้นที่ปลูกส้มโอมากที่สุดและ

ส้มโอพันธุ์ขาวทองดี หรือชาวสวนเรียกกันสั้นๆ ว่า “ส้มโอทองดี” แต่ก่อนมีผู้เรียกส้มโอพันธุ์นี้ว่าส้มสีปูน เนื่องจากลักษณะสีของเปลือกในและเนื้อที่มีสีแดงคล้ายสีปูน ส้มโอทองดี เป็นส้มโอพันธุ์ที่สามารถรักษารสชาติไว้ได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะปลูกที่ไหน ในสภาพพื้นที่อย่างไร คุณภาพของรสชาติไม่เปลี่ยน จึงเป็นที่นิยมทั้งภายในและต่างประเทศ ใบจะมีลักษณะค่อนข้างมนหรือกลม สีเขียวเข้ม บริเวณริมใบเป็นจักเล็กๆ และมีจักใหญ่ 1 จัก ตรงส่วนปลายใบ เส้นใบจะหยาบและหนา ผิวผลเรียบสีเขียว มีลักษณะผลที่เป็นเอกลักษณ์ชัดเจน คือทรงผลกลมแป้น ไม่มีจุก มีจีบเล็กน้อยที่ขั้วผล ขนาดผลปานกลาง ผลมีน้ำหนักประมาณ 950-1,200 กรัม เปลือกผลมีขนอ่อนนุ่มเล็กน้อย เปลือกบางเพียง 1-2 เซนติเมตรเท่านั้น เนื้อหรือกุ้งมีสีชมพูอ่อน เนื้อนิ่มฉ่ำน้ำ รสชาติหวาน มีความหวานสูง ไม่มีรสขม กลิ่นหอม รับประทานอร่อย ชาวจีนนิยมซื้อเพราะสีเนื้อคล้ายสีทับทิมไหว้เจ้า เป็นมงคลนั่นเอง ซึ่งตลาดส้มโอทองดีส่งออกตอนนี้ส่งออกไปที่จีนและฮ่องกงเป็นจำนวนมาก ซึ่งจากข้อมูลพบว่าส้มโอพันธุ์ทองดีมีตัวเลขส่งออกมากที่สุด คุณพงษ์พัน เมืองทอง เจ้าของสวน “เมืองทอง” อยู่บ้านเลข

วันที่ 11 สิงหาคม 2563 เจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรจังหวัดปราจีนบุรี พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอในจังหวัดปราจีนบุรี ลงพื้นที่สัมมนาเชิงปฏิบัติการเวทีถอดบทเรียน ศพก. ครั้งที่ 2/2563 จัดโดยกลุ่มยุทธศาสตร์และสารสนเทศ นำโดย นายชัยณรงค์ ทิพย์พรม นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ นายพิษณุ โกมล นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ และ นางสาวพรพรรณ นุชโพธิ์พันธุ์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรปฏิบัติการ ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตส้มโอบ้านโคกไม้แดง หมู่ที่ 8 ตำบลท่าตูม อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี โดยได้ร่วมถอดบทเรียนด้านประวัติความเป็นมา แรงจูงใจในการดำเนินงาน ต้นทุนการผลิตส้มโอ ขั้นตอนการดำเนินการผลิต ปฏิทินการผลิตส้มโอ วิธีการปฏิบัติ รวมถึงการตลาด ปัญหาอุปสรรค ปัจจัยแห่งความสำเร็จ รวมทั้งประโยชน์จากการดำเนินการกลุ่ม ซึ่งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตส้มโอบ้านโคกไม้แดง มีสมาชิกที่มีความเข้มแข็ง มีองค์ความรู้และประสบการณ์ในการทำสวนส้มโอ มีความรักในอาชีพและภูมิใจในสิ่งที่ทำ มีการปฏิบัติตามหลัก GAP รวมทั้งมีโอกาสที่ดีด้านสภาพภูมิประเทศและภูมิอากาศเหมาะสม โดยในอนาคตกลุ่มให้ความสนใจในการผลิตส้ม

ส้มโอในประเทศไทยมีทุกรายภาคแล้ว สมัยก่อนมีเฉพาะภาคตะวันตก ได้แก่ นครชัยศรี พันธุ์ขาวน้ำผึ้ง และทองดี สมุทรสงคราม มีพันธุ์ผลใหญ่ ชื่อขาวใหญ่ ภาคตะวันออก ปลูกมากสุดที่ปราจีนบุรี พันธุ์ขาวน้ำผึ้ง ภาคเหนือตอนล่าง ที่จังหวัดพิจิตร ปลูกพันธุ์ท่าข่อย ภาคเหนือ เชียงราย ปลูกมากที่อำเภอเวียงแก่น พันธุ์ทองดี และขาวน้ำผึ้ง ภาคใต้ เป็นพันธุ์ที่มาทีหลังและดังกว่า มีราคาแพง ได้แก่ ส้มโอพันธุ์ทับทิมสยาม ที่มีกุ้งเนื้อแดง หวาน สมราคา แพงกว่าส้มโอพันธุ์ที่กล่าวมาทั้งหมด เหลือภาคกลางเท่านั้นที่จะกล่าวถึง ก็คือจังหวัดชัยนาท แห่งเขื่อนลุ่มน้ำเจ้าพระยา ที่ปลูกพันธุ์ขาวแตงกวา ส้มโอพันธุ์นี้ประชาสัมพันธ์ดี มีงานเทศกาลส้มโอขาวแตงกวาทุกปีจะมีงานประกวดส้มโอและงานรื่นเริง เรียกว่าเรียกเสียงลูกค้าจังหวัดใกล้เคียงมาซื้อส้มโอพันธุ์ดังกล่าวที่มาอุดหนุนหนาแน่นกันทุกปี เพราะพันธุ์ขาวแตงกวา เนื้อกุ้งสีน้ำผึ้ง คล้ายกับพันธุ์ขาวน้ำผึ้งของนครชัยศรี แต่ผลโตกว่า ขายชั่งน้ำหนักเป็นกิโลกรัม ลูกค้าชอบใจ ยุติธรรมดีกว่าขายเป็นผล เพราะคนขายโก่งราคา เอาใจชอบได้ จะว่าไปแล้ว ชัยนาทเป็นจังหวัดเล็ก และไม่ใช่ทางผ่านเหมือนหลายๆ จังหวัด ส

ลำปาง นอกจากจะมีรถม้าเป็นเอกลักษณ์แล้ว ในด้านผลไม้ประจำถิ่นก็มีหลากหลาย แต่ส่วนหนึ่งที่เป็นเอกลักษณ์ ซึ่งน้อยคนที่จะรู้ เพราะว่าจะขายตามตลาดพื้นบ้านเท่านั้น ปัจจุบันนี้มีคนรู้จักมากขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งของ “ของดีลำปาง” คือ ส้มโอหวานลำปาง เป็นต้น ซึ่งเป็นพันธุ์ดั้งเดิมของชาวลำปาง ส่วนใหญ่จะปลูกแบบธรรมชาติ ไม่ใช้ยาฆ่าแมลง ใช้แต่ปุ๋ยคอกและปุ๋ยชีวภาพเท่านั้น และอีกอย่างหนึ่งส้มโอมีศัตรูพืชรบกวนน้อยมาก ไม่เหมือนพืชตระกูลส้มอื่นๆ ถือว่าเป็นส้มโอปลอดสารก็ว่าได้ ในหมู่บ้านที่ปลูกส้มโอหวานลำปางมีมากมาย แต่ที่มีชื่อเสียงมีสองหมู่บ้านเป็นที่ยอมรับในรสชาติส้มโอหวานลำปาง คือ บ้านแม่กืยและบ้านหมอสม ตำบลปงแสนทอง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เป็นหมู่บ้านที่ร่มรื่น ชาวบ้านส่วนใหญ่มีเนื้อที่ปลูกส้มโอคนละ 2 ถึง 4 ไร่ ก็แบ่งปลูกส้มโอ แต่ส่วนใหญ่ก็ปลูกส้มโอผสมผสานพันธุ์กันไป และไม่สนใจเรื่องส้มโอหวานลำปางมาก่อน บางท่านก็ตัดส้มโอหวานลำปางทิ้ง แทนที่ด้วยส้มโอพันธุ์อื่น ซึ่งก็มีรสชาติอร่อยเช่นกัน แต่ว่าทุกพันธุ์ที่ปลูกเป็นพันธุ์ที่นำมาจากแหล่งอื่น มีรสชาติหวานอมเปรี้ยว แต่เดี๋ยวนี้ชาวบ้านเริ่มที่จะหันกลับมาปลูกส้ม

เกษตรจังหวัดนครศรีธรรมราช ลุยพื้นที่เร่งพัฒนาคุณภาพส้มโอทับทิมสยาม สินค้าเด่นลุ่มน้ำปากพนัง ให้ได้มาตรฐาน ผลิตตามหลักวิชาการ จัดการดี เก็บเกี่ยวในเวลาที่เหมาะสม จะได้ส้มโอคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของลูกค้า จากการบอกกล่าวของ คุณนิพนธ์ สุขสะอาด เกษตรจังหวัดนครศรีธรรมราช ที่ได้พูดถึงเรื่องสินค้าดังของจังหวัดนครศรีธรรมราช ในยุคนี้ต้องยกให้ส้มโอทับทิมสยามที่เป็นพืช GI ปลูกได้ดีเฉพาะในพื้นที่ตำบลคลองน้อย และตำบลใกล้เคียงของอำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีพื้นที่ปลูกรวมประมาณ 2,953 ไร่ ให้ผลผลิตแล้ว 2,501 ไร่ ให้ผลผลิตปีละ 7,503,000 กิโลกรัม หรือประมาณ 5,002,000 ผล เกษตรกรที่ทำสวนส้มโอทับทิมสยามส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรรายย่อย มีพื้นที่ปลูกไม่เกิน 10 ไร่ แต่เนื่องจากส้มโอทับทิมสยามมีความเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ของลุ่มน้ำปากพนัง ทำให้ได้รสชาติที่อร่อย หวานเข้ม หอม และมีสีแดงจัด เป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศ สามารถขายที่หน้าสวนได้ราคาเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า ผลละ 200 บาท สถานการณ์การผลิตและแนวโน้มในอนาคต เกษตรกรจะหันมาปลูกส้มโอทับทิมสยามกันมากขึ้น และเริ่มเข้าสู่มาตรฐานการผลิตพืช GAP มากขึ้น จนกระท

นางอัญชนา ตราโช รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า จากการศึกษาข้อมูลการปลูกข้าวนาปี ตามแผนที่เกษตรเพื่อการบริหารจัดการเชิงรุก (Agri-Map) พบว่า เกษตรกรจะได้รับผลตอบแทนสุทธิ (กำไร) จากการปลูกข้าวนาปีในพื้นที่เหมาะสมมากและเหมาะสมปานกลาง (S1/S2) เฉลี่ย 828 บาท/ไร่ ในขณะที่เกษตรกรที่ปลูกข้าวนาปีในพื้นที่เหมาะสมน้อยและไม่เหมาะสม (S3/N) จะได้รับผลตอบแทนสุทธิเพียง 347 บาท/ไร่ โดยพื้นที่ปลูกข้าวของจังหวัดเพชรบูรณ์ที่มีความเหมาะสมน้อยและไม่เหมาะสม มีจำนวน 3.4 แสนไร่ คิดเป็นร้อยละ 25 ของพื้นที่ปลูกข้าวทั้งจังหวัด ไม้ผล ที่น่าสนใจนำมาปรับเปลี่ยนในพื้นที่นาที่มีความเหมาะสมน้อยและไม่เหมาะสม คือ มะม่วงน้ำดอกไม้ โดยมีต้นทุนการผลิต 14,934 บาท/ไร่ ให้ผลตอบแทนจากการผลิตในปีที่ 4-5 ผลผลิต 1,123 กิโลกรัม/ไร่ เกษตรกรขายได้ในราคา 47.96 บาท/กิโลกรัม คิดเป็นผลตอบแทนสุทธิ (กำไร) 38,922 บาท/ไร่/ปี โดยผลผลิตในจังหวัดส่วนใหญ่ ร้อยละ 60 ขายให้แก่ผู้รวบรวมจากต่างจังหวัด (กรุงเทพฯ พระนครศรีอยุธยา และนครปฐม) เพื่อส่งออกไปต่างประเทศ และผลผลิต ร้อยละ 35 ขายให้แก่ ผู้รวบรวมขายในต