เสียงจากแผ่นดิน

จากพืชที่สร้างปัญหาให้กับคนในชุมชนบ้านกุดตาเพชร อำเภอลำสนธิ จังหวัดลพบุรี เกือบทำให้ชุมชนล้มละลาย แต่ปัญหานั้นได้กลายเป็นโอกาสเมื่อคนในชุมชนหันมาพูดคุยปรึกษาระดมความคิดในยกระดับให้ถั่วดาวอินคา จนปัจจุบันกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและรายได้ให้กับคนในชุมชน ติดตามความสำเร็จได้ในสารคดีเสียงจากแผ่นดิน เวลา 20.00 น.

บ้านสถาน 2 ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา หมู่บ้านนี้สุขภาพดีทั้งชุมชน ด้วยความเป็นชุมชนไทลือที่รู้จักพอเพียงอยู่กับธรรมชาติ ทำแค่พออยู่พอกินไม่ดิ้นรนแสวงหาวัตถุมากนักจึงทำให้ที่นี่ยังคงมนต์เสน่ห์แห่งชุมชนต้นแบบพัฒนาอาชีพบนฐานวัฒนธรรมและวิถีเกษตรอินทรีย์ ชาวบ้านหลายร้อยหลังคาเรือนดำเนินชีวิตบนวิถีชุมชนแห่งการเรียนรู้ ที่เริ่มจากการลดรายจ่าย โดยสร้างแหล่งอาหารขึ้นในชุมชน อย่างเช่น การปลูกพืชผักอินทรีย์บริโภคเองในทุกหลังคาเรือน จากการปลูกพืชผักสวนครัวหลังบ้าน สู่การปลูกริมรั้วหน้าบ้านภายใต้แนวคิด “วัฒนธรรมนําชีวิต ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง” ทั้งปุ๋ยบำรุงดิน สารชีวภัณฑ์ขับไล่แมลง หรือแม้กระทั่งน้ำที่ใช้ในการรดที่นี่ชาวบ้านก็ร่วมกันทำ ร่วมกันผลิต และแบ่งกันใช้อย่างยั่งยืน

ต้นเหตุหลักของปัญหา คือ เกษตรกรไม่สามารถกำหนดต้นทุนการผลิตในการประกอบอาชีพเกษตรกรรมได้ ทำให้ทุกๆปีเกษตรกรต้องดิ้นรนหาแหล่งเงินทุนโดยการกู้ยืมทั้งในระบบและนอกระบบเพื่อนำมาใช้ลงทุนประกอบอาชีพในฤดูกาลถัดไป ส่งผลให้ชุมชนมีสภาวะหนี้สินครัวเรือนสะสมเพิ่มขึ้นไม่จบสิ้น จากปัญหาที่เกิดขึ้นชุมชนเริ่มมีความตระหนักถึงความรุนแรงในปัญหาร่วมกัน โดยจัดทำแผนชุมชนว่างแผนแก้ไขเรื่องเร่งด่วนที่เผชิญ คือ การก่อตั้งธนาคารชุมชนโดยมีวัตถุประสงค์ คือ การพัฒนาระบบเงินทุนชุมชน ส่งเสริมการออมทรัพย์ของสมาชิก ลดการพึ่งพาจากภาครัฐ และพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชนอย่างยั่งยืน ตลอดจนสร้างเป็นแหล่งเงินทุนในการประกอบอาชีพให้กับสมาชิก ติดตามความสำเร็จของพวกเขาได้ในสารคดีเสียงจากแผ่นดิน#6 – EP.1 ตอน : “ธนาคารชุมชนโป่งไทร” แหล่งเงินทุนจากคนในชุมชน…เพื่อคนในชุมชนอย่างยั่งยืน  

ปัญหาปัญหาน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก พื้นที่การเกษตรขาดน้ำในช่วงฤดูแล้ง คือปัญหาหลักที่ชาวบ้านวังกุ่ม ต.บางระกำ อ.บางระกำ จ.พิษณุโลก ต้องเผชิญ แบบที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ พื้นที่เกือบ 3,300 ไร่ เป็นที่ลุ่มแอ่งเหมือนก้นกระทะ ตั้งติดใกล้กับแม่น้ำยมส่งผลให้ในช่วงฤดูฝน (น้ำหลาก) น้ำเกิดหนุนเข้าท่วมบ้านเรือนและพื้นที่การเกษตรเกือบทุกปี ความพยายามแก้ไขปัญหา เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ยังไม่สามารถช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของพี่น้องเกษตรกรและชาวบ้านวังกุ่มได้ จนกระทั่งการสานพลังความร่วมมือ ของชาวบ้านและหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ โดยการน้อมนำยึดแนวเศรษฐกิจพอเพียงในการดำรงชีวิต ปัจจัยในการพัฒนาชุมชนเกิดความเข้มแข็ง จนสามารถยืนหยัดได้ด้วยตัวเอง เริ่มต้นจากการลดรายจ่ายในครัวเรือน สนับสนุนให้ปลูกผักและผลไม้ไว้บริโภค เหลือจึงนำไปจำหน่าย เป็นการสร้างรายได้เสริมที่เข้ามาช่วยสนับสนุนให้เกิดการออมเงิน นำมาพัฒนาความรู้ในด้านการประกอบอาชีพและรณรงค์ให้เกิดการทำปุ๋ยชีวภาพใช้ในชุมชนเอง ความสำเร็จที่เกิดขึ้น เกิดจากการรู้ปัญหาของคนในชุมชนอย่างแท้จริง ทำให้การแก้ไขปัญหาได้รวดเร็วและตรงจุด จนปัจจุบันบ้านวังกุ่มกลายเป็น “หม

ต่างคนต่างอยู่ ตัวใครตัวมัน บ้านใครบ้านมัน ชุมชนแบ่งเป็น 3 โซน ต้นซอย กลางซอย ท้ายซอย เวลามีงานก็ทำใครทำมัน ส่งผลทำให้ชุมชนไม่เกิดการพัฒนา . ฟังแนวทางการแก้ไขปัญหา นำมาซึ่งอาชีพ และรายได้ให้กับคนในชุมชนที่ตั้งอยู่กลางเมืองหลวง “ชุมชนราชทรัพย์บางซื่อ”

ฝายน้ำแห่งความสุข ที่ตำบลทับช้าง อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี #บ้านเขาแดงพัฒนา #ฝายบ้านเขาแดงพัฒนา อันเนื่องมาจากพระราชดำริ #ทับช้าง #สอยดาว #จันทบุรี #เสียงจาก แผ่นดิน #มูลนิธิปิดทองหลังพระฯ #ข่าวสด

ปัญหาเรือประมงพาณิชย์แย่งกันจับสัตว์น้ำ เรือใหญ่เข้ามาทำกินในพื้นที่ของเรือประมงพื้นบ้านที่มีขนาดเล็ก ที่ส่งผลโดยตรงต่อระบบนิเวศของบ้านคลองมะขาม ต.หาดเล็ก อ.คลองใหญ่ จ.ตราด เกิดความเสื่อมโทรม ทำให้ปริมาณสัตว์น้ำลดลง ไม่เพียงพอต่อการประกอบอาชีพประมงที่เป็นอาชีพหลักได้ การเปิดพื้นที่ให้คนในชุมชนเขามาร่วมพูดคุย เพื่อแก้ปัญหา ไม่ใช่เรื่อง่าย ต้องอาศัยการเปิดใจจากทุกฝ่าย แต่ชาวบ้านคลองมะขามก็สามารถรวมกลุ่มกันเป็น “องค์กรชุมชนประมงท้องถิ่นตำบาลหาดเล็ก” ผนึกพลังกลุ่มเรือประมงถึง 5 กลุ่ม พวกเขาทำอย่างไร ติดตามได้ใน “เสียงจากแผ่นดิน” #ประมง #ประมงท้องถิ่น #มูลนิธิปิดทองหลังพระ #ธนาคารปู #ตราด #ข่าวสด #Khaosod

ชุมชนบ้านกุ่มพัฒนา ส่วนใหญ่จะยึดอาชีพเลี้ยงโคนม แต่ต้องประสบปัญหาต้นทุนการเลี้ยงที่สูง เกษตรกรต้องหยุดกิจการและหันไปยึดอาชีพอื่นทดแทน เนื่องจากหนี้สินที่เกิดจากการลงทุนในภาคเกษตรแต่ละปี ส่งผลทำให้ตัวเลขหนึ้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากปัญหา นำมาซึ่งการรวมกลุ่มแม่บ้านภายใต้ชื่อ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านกุ่มพัฒนาที่เริ่มจากการเพาะเห็ด โดยนำโรงเรือนที่เคยเลี้ยงโคนมมาเป็นโรงเรือนเพาะเห็ด และมีการพัฒนากิจกรรมและผลิตภัณฑ์จากเห็ด เช่น น้ำพริกเผาเห็ด แหนมเห็ด จนมาสู่กล้วยตากจากกล้วยน้ำว้าพันธุ์ดั้งเดิมของชุมชน พร้อมกรรมวิธีบ่มตามภูมิปัญญาโบราณของบรรพบุรุษ ภายใต้ชื่อ กล้วยตากแบรนด์กุ่มทอง ที่ยึดหลักในการดำเนินกิจกรรมกลุ่ม ตามวิสัยทัศน์ “มีน้ำใจ ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง” #เห็ด #น้ำพริก #แหนม #เสียงจากแผ่นดิน #มูลนิธิปิดทองหลังพระ

จากสภาพพื้นที่ของชาวบ้าน ต.ทุ่งช้าง อ.ทุ่งช้าง จ.น่าน ที่มีภูเขาล้อมรอบทำให้พื้นที่ทางการเกษตรมีจำนวนจำกัดและเลี้ยงไก่dyoแบบตามมีตามเกิด ไม่มีระบบการจัดการที่ดี ทำให้ประสบปัญหาไก่ป่วยตาย มีอัตราการรอดต่ำ อีกทั้งไก่ที่เลี้ยงเป็นพันธุ์พื้นเมืองที่เนื้อเหนียว ไม่เป็นที่นิยม แต่จากการการชักชวนตั้งกลุ่มและแลกเปลี่ยนเรียนรู้การเลี้ยงไก่พื้นเมืองไปพร้อมๆ กับปศุสัตว์อำเภอทุ่งช้างที่เข้ามาอบรม ทำให้สามารถพัฒนาการเลี้ยงไก่ประดูหางดำทุ่งช้างในเชิงพาณิชย์ได้อย่างยั่งยืน ติดตามเรื่องราวของพวกเขาได้ใน สารคดีเสียงจากแผ่นดิน season3 EP.6 “วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้เลี้ยงไก่ประดู่หางดำทุ่งช้าง” เลี้ยงปล่อยอิสระในระบบอินทรีย์ เพิ่มมูลค่าไก่พื้นเมืองอย่างยั่งยืน #ไก่ประดู่หางดำ #ทุ่งช้าง #น่าน #ไก่พื้นเมือง #แก้ปัญหา #เสียงจากแผ่นดิน #มูลนิธิปิดทองหลังพระ

จากอดีตชุมชนที่ปลูกพืชเชิงเดี่ยวอย่าง อ้อย ของชาวบ้านบึงสำราญ ต.ถาวรวัฒนา อ.ทรายทองวัฒนา จ.กำแพงเพชร ทำให้สร้างได้ได้เพียงปีละ 1-2 ครั้ง เท่านั้น ส่งผลให้การพัฒนาหมู่บ้านเป็นไปได้ช้า บางปีถึงกับหยุชะงัก แต่เมื่อวันหนึ่งการทำการเกษตรแบบที่เรียกว่า “เกษตรที่หลากหลาย” ได้เผยแพร่เข้ามาสู่หมู่บ้านแห่งนี้ผ่านความร่วมมือระหว่างผู้นำชุมชน หน่วยงานรัฐ และชาวบ้าน ทำให้เกิดโครงการฟาร์มชุมชนบึงสำราญที่เป็นต้นแบบให้ชาวบ้านได้เรียนรู้วิถีการทำเกษตรที่หลากหลาย ยืนหยัดและพึ่งพาตัวเองได้ ติดตามเรื่องราวของพวกเขาได้ใน สารคดีเสียงจากแผ่นดิน season3 EP.5 “เกษตรหลากหลาย สร้างความสำราญให้ชุมชน” #บึงสำราญ #เกษตรหลากหลาย #กำแพงเพชร #รวมกลุ่ม #แก้ปัญหา #เสียงจากแผ่นดิน #มูลนิธิปิดทองหลังพระ