ประมง

กรมประมง ต่อยอดงานวิจัยเพาะขยายพันธุ์ “หอยหวาน” สัตว์น้ำเศรษฐกิจมูลค่าสูง เดินหน้าผลิตลูกพันธุ์ปล่อยคืนสู่แหล่งน้ำธรรมชาติต่อเนื่องปีละกว่า 300,000 ตัว หนุนฟื้นฟูทรัพยากรเพิ่มผลผลิตในทะเลและสร้างโอกาสทางอาชีพให้ชาวประมงชายฝั่ง หลังความต้องการบริโภคเพิ่มขึ้น ขณะที่ผลผลิตส่วนใหญ่ยังพึ่งพาการจับจากธรรมชาติ ขานรับกับนโยบายกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแนวคิด “Fisheries Connect For Sustainability” ของกรมประมง ที่มุ่งนำ “งานวิจัย–เทคโนโลยี–นวัตกรรม” มาเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มผลผลิตสัตว์น้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ ควบคู่กับการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างเหมาะสม โดยเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่การอนุรักษ์ ฟื้นฟู ไปจนถึงการใช้ประโยชน์ เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาชีพและคืนความสมดุลสู่ระบบนิเวศทางทะเลอย่างยั่งยืน นางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า “หอยหวาน” (Babylonia areolata) เป็นหอยทะเลฝาเดียวที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ เปลือกค่อนข้างหนา มีพื้นสีขาวและแต้มจุดสีน้ำตาลดำขนาดใหญ่เรียงกัน 3 แถว บริเวณปลายสุดของเปลือกจะแหลม พบกระจายทั้งทะเลฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน โดยเฉพาะบริเวณจังหวัดระยอง จันท

ปลาหลด หรือ ปลาหลดจุด เป็นปลาน้ำจืดที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น ลำคลอง หนอง และบึง ปลาสายพันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดทั้งในประเทศไทย พม่า เวียดนาม และอินเดีย ในบ้านเราปลาหลดจะรู้จักกันดีในการนำมาประกอบอาหารเพื่อบริโภคเป็นส่วนใหญ่ เมนูที่รู้จักกันดีคือ ปลาหลดตากแห้ง หรือปลาหลดเค็ม จัดได้ว่าเป็นเมนูที่ได้รับความนิยมไม่น้อยเลยทีเดียว สมัยก่อนปลาหลดค่อนข้างที่จะหาได้ง่ายตามแหล่งน้ำธรรมชาติ เมื่อต้องการบริโภคก็สามารถที่จะไปหาซื้อได้จากตลาดนัด ต่อมาจำนวนปลาชนิดนี้เริ่มมีน้อยลง จึงทำให้การหาซื้อมาบริโภคไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภค จึงทำให้ราคาปลาหลดที่จำหน่ายก็สูงตามไปด้วย จากปริมาณที่ลดน้อยนี้เองทำให้มีผู้ที่สนใจเพาะพันธุ์เพื่อเป็นการค้า อย่างน้อยถ้าไม่มากพอสำหรับการบริโภคแต่ละฤดูกาล ก็ยังเป็นการเพาะพันธุ์เพื่อให้ผู้สนใจทั่วไปได้นำไปเลี้ยงเชิงอนุรักษ์ต่อได้ คุณต่อศักดิ์ เล็กชัยรัตน์ หรือ คุณต่อ อาศัยอยู่ที่ตำบลนิคมกระเสียว อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี ได้ศึกษาการเลี้ยงปลาหลดมากพอสมควร โดยก่อนหน้านี้เขาได้เห็นถึงปัญหาว่าปลาหลดในแหล่งน้ำธรรมชาติเริ่มลดน้อยลง จึงเป็นจุดเริ่มต้นให้เขา

ปัจจุบัน “ ปูทะเล” เป็นสัตว์เศรษฐกิจตัวใหม่ที่กำลังได้รับความสนใจจากเกษตรกรจำนวนมาก เพราะอาชีพเลี้ยงปูทะลมีความเสี่ยงน้อยและตลาดมีความต้องการสูง ปูทะเลเลี้ยงง่าย โตไว ขายได้ราคาดี โดยเฉพาะปูเนื้อราคาเฉลี่ย 230-680 บาทต่อกิโลกรัม ปูไข่ 470-600 บาทต่อกิโลกรัม ปูไข่ดอง 200-340 บาทต่อตัว และปูทะเลในร้านบุฟเฟต์ 140-170 บาทต่อกิโลกรัม การเลี้ยงปูทะเลมีต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 200 บาทต่อกิโลกรัม ใช้ระยะเวลาเลี้ยงเพียง 4-5 เดือน จะได้ผลผลิตประมาณ 200 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรุ่น สร้างรายได้เฉลี่ย 60,000 บาทต่อไร่ต่อรุ่น “ปูขาว-นครศรีโมเดล” ฟื้นฟูนากุ้งทิ้งร้างกว่า 44,000 ไร่ ปัจจุบันจังหวัดนครศรีธรรมราชได้ชื่อว่า เป็นแหล่งเลี้ยงปูทะเลที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศ ส่วนหนึ่งเกิดจากแรงขับเคลื่อนของโครงการ “การขยายผลเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการเลี้ยงปูขาวเพื่อยกระดับรายได้เกษตรกรท้องถิ่นลุ่มน้ำปากพนัง” ที่พัฒนาต่อยอดมาจากโครงการวิจัยปูขาว-นครศรีโมเดล ของ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย (มทร.ศรีวิชัย ) วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ไสใหญ่ ทีมนักวิจัยของ มทร.ศรีวิชัย ได้นำองค์ความรู้และมาตรฐานการเลี้ยงปูขาวมาฟื้นฟูนากุ้ง

บ้านกองนาง ตำบลกองนาง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย เป็นหมู่บ้านซึ่งชาวบ้านมีอาชีพทำการประมงน้ำจืด มีการเพาะเลี้ยงปลาน้ำจืดชนิดต่างๆ มากมาย แต่มีปลาบางชนิดที่หาได้ยาก แต่สามารถหาได้และเจริญเติบโตดีในบ้านกองนา ได้แก่ ปลาเฉาฮื้อ, ปลาเพี้ย หรือปลากา, ปลาบ้า โดยมีการจัดส่งไปจำหน่ายทั่วประเทศ บ้านกองนาถือเป็นอีกหนึ่งชุมชนที่มีวิถีชีวิตที่น่าสนใจเป็นอย่างมาก ทำให้เกิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้ที่เพลิดเพลินไปกับธรรมชาติและสภาพแวดล้อมของท้องถิ่น รวมทั้งยังได้สัมผัสถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านและคนในท้องที่ ยังคงอนุรักษ์วัฒนธรรมและความเป็นอยู่ของท้องถิ่นนั้นเอาไว้ ปลาเฉาฮื้อ หรือปลากินหญ้า เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งที่วงศ์ปลาตะเพียน เป็นปลาที่มีเกล็ดใหญ่เหมือนกันกับปลาไน ลำตัวกลมยาวคล้ายกระบอกไม้ไผ่ ชอบหากินตามผิวน้ำ หรือว่ายน้ำอยู่ตามผิวน้ำ ปัจจุบันถือเป็นปลาเศรษฐกิจตัวหนึ่งที่สำคัญ เนื่องจากมีการนำเข้าและเพาะเลี้ยงกันไปในประเทศต่างๆ ทั่วโลก ปลาเพี้ย หรือ ปลากา เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งที่วงศ์ปลาตะเพียน มีขนาดกลาง ลำตัวยาวแบนข้าง มีผิวสีดำม่วงหรือน้ำเงินดำ มีเกล็ดขนาดใหญ่คลุมตลอดลำตัว ยกเว

การเลี้ยงปลาสลิดเป็นอาชีพดั้งเดิมของครอบครัวที่สืบทอดมา 10 กว่าปี แม้ช่วงแรกจะให้ผลกำไรดี แต่เมื่อปริมาณปลาในตลาดเพิ่มขึ้น ราคาปลากลับลดลง เกษตรกรหลายรายเผชิญกับภาวะขาดทุนรวมไปถึงคุณพ่อวีระ ที่ขาดทุนต่อเนื่องถึง 3 ปี จนกระทั่งคุณยุ้ย-คุณแชมป์เกิดแนวคิดที่จะเพิ่มมูลค่าด้วยการแปรรูปปลาสลิด พร้อมทั้งพัฒนาระบบการเลี้ยงและการผลิตให้ได้มาตรฐาน พูดถึง “ปลาสลิด” หลายคนคงนึกถึงบางบ่อ แต่รู้ไหมว่า “บ้านแพ้ว” ตอนนี้ขึ้นแท่นแหล่งเลี้ยงปลาสลิดที่ใหญ่ที่สุด และถ้าได้เห็นกรรมวิธีการผลิตของ “ปลาสลิดเกษตรพัฒนา” บอกเลยว่าต้องอยากซื้อแน่นอน เพราะใส่ใจทุกขั้นตอน ตั้งแต่เลี้ยงจนถึงมือผู้บริโภค ได้ปลาสลิดสด คุณภาพ ได้มาตรฐาน อย. รับรองถูกใจสายกิน คุณยุ้ย-อุมารินทร์ เกตพูลทอง รองประธานวิสาหกิจชุมชน ปลาสลิดเกษตรพัฒนา จากอดีตพนักงานประชาสัมพันธ์โรงพยาบาล สู่เส้นทางใหม่ที่ไม่ธรรมดา ผันตัวมาพัฒนา “ปลาสลิด” ให้ได้คุณภาพมาตรฐาน สร้างรายได้ให้กับชุมชน คุณยุ้ยเล่าความหลังว่า “เมื่อก่อนไม่ทานปลาสลิดเลย เวลาเห็นปลาสลิดในตลาดวางบนกระด้ง มีแมลงวันบินว่อน บางครั้งก็เห็นไข่แมลงวันเกาะอยู่บนตัวปลา ทำให้ไม

“กบ” เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำที่เลี้ยงง่าย กินอาหารน้อย โตไว ต้นทุนการผลิตต่ำ ใช้เวลาเลี้ยงสั้น สามารถนำไปบริโภคได้ตั้งแต่ระยะลูกอ๊อด ลูกกบเล็ก ไปจนถึงกบขนาดใหญ่ โอกาสทางการตลาดค่อนข้างกว้าง เป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ ทุกวันนี้ การเพาะเลี้ยงกบจึงเป็นหนึ่งในอาชีพทำเงินที่น่าสนใจ แต่ปริมาณกบในธรรมชาติกลับลดน้อยลง เพราะสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปจากภาวะโลกร้อน การขยายตัวของชุมชน การใช้สารเคมีในภาคเกษตรกรรม และการจับกบในธรรมชาติมาบริโภคอย่างต่อเนื่อง ทำให้วงจรชีวิตของกบถูกทำลายไป การเลือกพันธุ์กบมาเลี้ยง การคัดเลือกพันธุ์กบมาเลี้ยง ควรปรับตามความเหมาะสมของสภาพภูมิอากาศและความต้องการของตลาดในแต่ละภูมิภาค ยกตัวอย่างเช่น ภาคใต้ นิยมเลี้ยงกบนาที่มีความแข็งแรง ทนทานต่อฝนที่ตกชุกและสภาพอากาศชื้นสูง ภาคกลางและภาคตะวันออก ซึ่งมีสภาพอากาศร้อนชื้นตลอดปี เกษตรกรนิยมเลี้ยงทั้งกบนา และกบบูลฟร็อกในเชิงการค้าเพราะหาพันธุ์ลูกกบได้สะดวกแล้ว กบทั้งสองสายพันธุ์โตไว เกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นิยมเลี้ยงกบนาพื้นเมือง เพราะหาพ่อแม่พันธุ์ได้ง่ายตามธรรมชาติ ส่วนบริเวณพื้นที่สูงในภาคเหนือขอ

ถ้าพูดถึง “ฟาร์มปลา” หลายคนอาจนึกถึงบ่อขนาดใหญ่ ระบบปั๊มน้ำ เครื่องเติมอากาศหรือเทคโนโลยีมากมายที่เข้ามาช่วยควบคุมการเลี้ยง แต่ที่รัฐเวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกา มีฟาร์มปลาเทราต์แห่งหนึ่งที่เลือกเดินคนละทาง ที่นี่แทบไม่ใช้เครื่องจักร แต่ใช้ธรรมชาติเป็นระบบหลักในการเลี้ยงปลา Smoke In Chimneys ฟาร์มปลาเทราต์ขนาดเล็กในเทือกเขาบลูริดจ์ ที่นำระบบเพาะฟักปลาเก่าแก่ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1930 กลับมาฟื้นฟูและใช้ประโยชน์อีกครั้ง จุดเด่นของฟาร์มแห่งนี้คือ การใช้น้ำจากตาน้ำธรรมชาติที่ไหลออกมาจากชั้นหินใต้ดิน ด้วยอัตราประมาณ 7,600 ลิตรต่อนาที และมีอุณหภูมิประมาณ 12 องศาเซลเซียส น้ำสะอาดจากธรรมชาติจะไหลผ่านท่อและรางคอนกรีตที่ออกแบบให้คล้ายลำธาร ก่อนเข้าสู่บ่อเลี้ยงปลา แล้วไหลออกไปยังลำธารที่อยู่ใกล้เคียง และที่สำคัญคือระบบทั้งหมดอาศัย แรงโน้มถ่วงและแรงดันน้ำตามธรรมชาติ ไม่ต้องใช้ปั๊มน้ำไฟฟ้า ไม่ต้องเติมสารเคมี ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ และไม่ต้องหมุนเวียนน้ำกลับมาใช้ใหม่ “ปลาเครียด” ก็ไม่ใช่ปลาที่ดี ไท วอล์กเกอร์ เจ้าของฟาร์ม เล่าว่า การเลี้ยงปลาของที่นี่ให้ความสำคัญกับเรื่องง่ายๆ แต่เป็นหัวใจสำคัญของการเลี้ยงปลานั่น