เทคนิคเกษตร
เสนียด ชื่อวิทยาศาสตร์ Justicia adhatoda L. ชื่ออังกฤษ Adhatoda, Malabar Nut Tree. ชื่อวงศ์ ACANTHACEAE ชื่ออื่นๆ ปัดเสนียด เสนียดโมรา (กลาง) บัวฮาขาว (เหนือ) เจริมเผือกขาว เจริมโหลง (ไทยใหญ่) กุลาขาว กระเหนียด (ใต้) หูรา (นครพนม) หูหา (เลย) เจี่ยกู่เฉ่า (จีนกลาง) ข้ารู้สึกสับสนกับตัวข้าเอง ที่ถูก ‘โลกลืม’ และโดนผลักไสให้ไปอยู่ฝ่าย ‘อธรรม’ เพราะเพียงชื่อถูกตัดตอนเรียกสั้นๆ ให้ความหมายในความรู้สึกเปลี่ยนหน้ามือเป็นหลังเท้า ทำให้ใครๆ ก็รังเกียจแม้แต่จะเอ่ยชื่อข้า แต่ยิ่งเกลียดก็ยิ่งพูดถึง เพราะมักจะขึ้นต้นว่า… ‘ไม่อยากให้เป็นเสนียด…’ ต่อด้วยอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย เฮ้อ…! คิดแล้วอยากฟังเพลงของ กุ้ง ตวงสิทธิ์ เรียมจินดา ‘ทั้งรักทั้งเกลียด’ จังเลย แล้วจะรู้สึกว่าเกลียดอะไร แน่นอนว่าชื่อข้าเป็นสิ่งไม่น่าสัมผัสสำหรับคนรุ่นใหม่ แต่หารู้ไม่ว่าชื่อเดิมของข้านั้น มี ‘เสน่ห์’ มากกับความเป็นอยู่ของคนยุคข้าแต่ก่อนมา เพราะชื่อเต็มๆ ของข้าคือ “ปัดเสนียด” แม้แต่พ่อหมอยาไทยใหญ่ก็ยังเรียกข้าว่า ‘ดอกเมตตา’ เลย มายุคนี้แหละที่นำมาใช้อย่างไม่น่าฟัง แต่ลองคิดดูง่ายๆ นะ เรื่องจริงๆ ชื่อข้าไปอยู่บนหัวคนซะ
“อำเภอหนองเสือ” จังหวัดปทุมธานี เป็นอีกหนึ่งทำเลทองของการปลูกกล้วยหอมเพื่อการส่งออกรายใหญ่ของไทย เนื่องจากมีพื้นที่ปลูกกล้วยหอมถึง 12,000 ไร่ กล้วยหอมทองที่ปลูกในพื้นที่แห่งนี้ ได้รับการยกย่องว่ามีคุณภาพดี รสชาติอร่อย ถูกใจผู้บริโภค เพราะปลูกในแหล่งดินเหนียวที่มีแหล่งน้ำชลประทานทั่วถึง มีการดูแลจัดการสวนอย่างเป็นระบบ ทำให้กล้วยหอมที่ปลูกได้สามารถส่งออกไปขายถึงประเทศญี่ปุ่น ปี 2558 เกษตรกรผู้ปลูกกล้วยหอมทองในพื้นที่ตำบลนพรัตน์ อำเภอหนองเสือ ภายใต้การนำของ “คุณ นุกุล นามปราศัย” ได้รวมตัวกันจดทะเบียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มกล้วยหอมทองปทุมรัตน์ เพื่อผลิตกล้วยหอมทองพันกว่าไร่ และจำหน่ายผลผลิตเข้าสู่ตลาดทั้งในประเทศและส่งออกไปต่างประเทศ กล้วยหอมทอง จัดอยู่ในกลุ่มผลไม้เพื่อสุขภาพ จึงเป็นสินค้าขายดี ตลาดมีความต้องการขึ้นอย่างต่อเนื่อง กศน.อำเภอหนองเสือ ส่งเสริม เกษตรกรปลูกพืชเกษตรอินทรีย์ ผลดีของการรวมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกกล้วยหอมทองปทุมรัตน์ ช่วยให้เกษตรกรผู้ปลูกกล้วยหอมทอง มีโอกาสสร้างอำนาจในการต่อรองราคากับผู้ซื้อสินค้า รวมทั้งได้รับการสนับสนุนองค์ความรู้เรื่องของการปลูก การดูแลสวนกล้วยหอมท
เพิ่งจะเมื่อเร็วๆ นี้เองนะครับ ที่ผมเริ่มพบว่า ต้นเปราะหอมเริ่มแตกใบอ่อนตามป่าตามนาให้เราเก็บมาทำกับข้าวกิน หลังจากได้ลองเก็บมาทำผัดเผ็ด ลวก กินสดกับหลนกะทิ กระทั่งซอยละเอียดยำแบบหัวปลี ผมก็โชคดีได้พบว่า บ้านพี่สาว ครูพิศมัย ธรรมสนอง ที่อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ที่เป็นสวนเก่าปลูกลิ้นจี่ มะนาว ส้มเขียวหวาน ดาหลา ฯลฯ มีดงเปราะหอมอยู่ดงหนึ่ง กำลังแตกใบออกดอกเต็มที่ทีเดียว ใบของมันแผ่เป็นแผ่นกลมแบนราบไปกับผิวดิน ออกดอกสีขาวเล็กๆ บานเป็นปากแตรแลละลานตาทีเดียว เมื่อพี่สาวออกปากให้ถอนเอากลับไปปลูกได้ตามใจ ผมลองเอาเสียมเล็กแซะขุดขึ้นมา แล้วพบอย่างน่าตื่นเต้นว่า รากเปราะหอมอวบอ้วนที่แตกแขนงเป็นกลุ่มออกไปรอบๆ นั้น ช่างเหมือนรากกระชายชนิดแยกแทบไม่ออก ใครที่เคยเห็น หรือทราบดีอยู่แล้ว คงไม่แปลกใจนะครับ ผมเองเคยเห็นแต่รากติดต้นเป็นหัวปมเล็กๆ เมื่อมาพบรากกลุ่มใหญ่เช่นนี้ จึงเริ่มเข้าใจว่า อันเปราะหอมแห้งที่มีขายตามร้านเครื่องยาสมุนไพร ร้านยาไทย ยาจีนนั้น คงได้จากการหั่นขวางรากสดแบบนี้ แล้วตากแดดหรืออบจนแห้ง เพื่อใช้ประกอบอาหารหรือตัวยาสมุนไพรนั่นเอง แหล่งที่ผมเห็นอีกแหล่งหนึ่งก็คือในห้างแมคโคร
“ขนุน” เป็นผลไม้พื้นบ้านที่รู้จักกันว่าเป็นไม้มงคล กินได้ทั้งผลดิบและผลสุก จึงมีผู้คนนิยมปลูกหลังบ้าน ด้วยชื่อของขนุน จะหนุนนำความเจริญสู่เจ้าของบ้านนั่นเอง ขนุนมีชื่อภาษาอังกฤษว่า แจ็คฟรุ๊ต (Jackfruit) ยังไม่รู้ที่มาที่แน่ชัดของชื่อนี้ แต่ทำให้นึกถึงแจ็คผู้ฆ่ายักษ์ เพราะมีความเชื่อว่า การรับประทานขนุนกับน้ำผึ้งเป็นยาบำรุงกำหนัดชั้นยอด คนไทยจึงไม่นิยมถวายขนุนสุกแก่พระภิกษุสงฆ์ เพราะจะทำให้จิตใจไม่สงบ ส่วนคนจีนเชื่อว่าขนุนสุกช่วยแก้กระหายน้ำ แก้เมาสุรา เป็นยาบำรุงกำลังและช่วยย่อย เนื้อขนุนสุกเป็นผลไม้ให้พลังงานอย่างทันอกทันใจ เพราะมีทั้งซูโครสและฟรุกโตส และอุดมไปด้วยวิตามินและเกลือแร่ วิตามินเอและสารฟลาโวนอยด์ที่มีอยู่มากในขนุน ทำให้เยื่อบุต่างๆ ในร่างกายและผิวหนังแข็งแรง ป้องกันปอด ช่องปาก และผิวหนังให้ห่างไกลจากมะเร็ง มีวิตามินซีสูงช่วยต้านการติดเชื้อและอันตรายจากรังสี ขนุนยังมีวิตามินบีช่วยบำรุงประสาทซึ่งไม่ค่อยพบในผลไม้ชนิดอื่น อีกส่วนที่มีประโยชน์ของขนุน แต่คนเดี๋ยวนี้มักมองข้ามก็คือ “เมล็ด” ของขนุน ซึ่งเป็นอาหารที่มีประโยชน์ให้พลังงานมาก มีโปรตีนสูง พร้อมทั้งเกลือแร่แล
เขตบางแค เป็น 1 ใน 50 เขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตเกษตรกรรมผสมผสานแหล่งที่อยู่อาศัย ประกอบด้วย แขวงบางไผ่ แขวงบางแคเหนือ แขวงบางแค และแขวงหลักสอง ปัจจุบันเขตบางแค มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับ 3 ในกรุงเทพมหานคร วิถีชีวิตคนเมืองกรุงไม่หยุดนิ่ง มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทำให้รูปแบบการทำงานเพื่อการศึกษาของ ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้เขตบางแค (สกร.เขตบางแค) ต้องปรับปรุงให้สอดคล้องกับบริบทสังคมเมืองกรุง เพื่อสร้างการเรียนรู้ให้กับประชาชนได้ทั่วถึง ทุกที่ ทุกเวลา สกร.เขตบางแค ในสังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้กรุงเทพมหานคร (สกร.กรุงเทพมหานคร) ได้ดำเนินโครงการจัดกิจกรรมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จัดการศึกษาตลอดชีวิต สำหรับกลุ่มเป้าหมายทุกเพศทุกวัย จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ ทำงานใกล้ชิดกับภาคีเครือข่ายต่างๆ เช่น ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาต่างๆ เพื่อจัดการศึกษาให้ตรงตามความต้องการของผู้เรียน นำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน เพื่อการพึ่งพาตนเอง และรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน โครงการ 1 อำเภอ 1 อาชีพ สกร.เขตบางแค มีภารกิจ
ในวงการไม้ดอกไม้ประดับนิยมใช้ดินที่มีส่วนผสมของพืชและสัตว์เพราะมีธาตุอาหารที่ครบถ้วน มีความโปร่ง ร่วน และอุ้มน้ำได้ดี ต่อมาพบว่าใบก้ามปูมีธาตุไนโตรเจนสูงนำมาหมักร่วมกับมูลสัตว์ แล้วผสมกับดินเพื่อทำเป็นดินปลูกต้นไม้ ช่วยให้พืชเจริญเติบโต สมบูรณ์ เป็นดินใบก้ามปู คุณสมพงศ์ อากาศโชติ ชาวนครศรีธรรมราช อดีตนักพัฒนาชุมชนและพัฒนาการอำเภอ กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ปัจจุบัน เป็นข้าราชการบำนาญ มองเห็นประโยชน์ใบก้ามปูจึงนำมาหมักกับมูลสัตว์เป็นปุ๋ยหมักผสมกับมูลไส้เดือนร่วมกับขุยมะพร้าวและแกลบผลิตเป็นดินปลูกตรา “OK” เหมาะกับใช้ปลูกไม้ดอกไม้ประดับ พืชผัก ไม้ผล ช่วยให้เจริญงอกงาม ออกดอกผลสมบูรณ์ คุณสมพงษ์ในวัย 64 ปี ทำกิจกรรมทางการเกษตรหลายอย่าง ทั้งเลี้ยงวัว ปลูกพืช ถึงตอนนี้ยังทำอยู่ตามกำลังที่ตัวเองทำได้ ปัจจุบันเปิดร้านขายต้นไม้ที่มีไม้ดอกไม้ประดับ และไม้มงคลหลายชนิด การทำอาชีพของคุณสมพงษ์มีหลักคิดการสร้างรายได้เพียงพอต่อการเลี้ยงชีพ ยึดหลักพึ่งตนเอง ทำกิจกรรมอาชีพให้มีความหลากหลายต่อเนื่องสอดคล้องเชื่อมโยงกัน ไม่จำเป็นต้องมีขนาดใหญ่โตหรือซับซ้อน ควรทำตามกำลัง ต้องเป็นทั้งผู้ผลิตและขายเอง เพ
เคยสงสัยกันไหม🤔 เพิ่งทำความสะอาดไปไม่กี่วันทำไมมีฝุ่นมาเกาะอีกแล้ว ขนาดปิดบ้านมิดชิดแค่ไหน ฝุ่นในบ้านก็ยังคงมีอยู่ นานวันมากขึ้น จะเกิดการสะสมเกาะอยู่ตามพื้นผิวต่างๆ ในบ้าน ทั้งพื้นบ้าน โต๊ะ ตู้ และของใช้ต่างๆ หากไม่ทำความสะอาด หากไม่มีการจัดระเบียบในบ้านที่ดี การกำจัดฝุ่นก็จะเป็นเรื่องที่ยากขึ้น การที่ฝุ่นในบ้านจะลดน้อยลงได้ จึงเป็นเรื่องที่ต้องทำอย่างสม่ำเสมอ สิ่งที่น่ากลัวกว่านั้นคือเหล่าเชื้อโรคและแบคทีเรียที่อาจแฝงตัวเข้ามาด้วย วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน มีสูตรน้ำยาทำความสะอาดบ้าน ด้วยส่วนผสมใกล้ตัวที่สามารถหาได้จากในบ้าน ทั้งหมด 3 สูตร ที่ช่วยกำจัดฝุ่นในบ้านให้ดูสะอาด ใสวิ้ง ลองไปทำตามกันได้เลย 📌สูตรที่ 1 วิธีกำจัดฝุ่นในบ้านให้มีความเงางาม นำส่วนผสมเทใส่ในขวดสเปรย์ เขย่าให้เข้ากัน แล้วเช็ดพื้นผิวไม้ด้วยผ้าแห้งเพื่อความเงาที่สวยงาม จะทำให้ได้กลิ่นส้มแสนหวานของน้ำยาทำความสะอาด ในสูตรธรรมชาติที่นอกจากจะถนอมพื้นไม้ในบ้านแล้วยังทำหน้าที่กำจัดฝุ่นในบ้านได้ดีอีกด้วย น้ำมันมะกอกจะช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นถนอมผิวหนัง ใช้ทาได้ทั้งพื้นโต๊ะและพื้นในบ้าน เพียงใช้น้ำมันมะกอกเช็ดบรรดาพื้นบริเวณต่างๆ ที
ปลายเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา ผมไปทำธุระที่อำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี ความที่ไม่เคยไปที่นั่นมาก่อน ก็เลยซอกแซกเที่ยวดูนั่นดูนี่หลายอย่าง ที่คิดว่าได้พบของดี น่าเอามาเล่าสู่กันฟัง ก็คือมีผู้พาไปดูการสานข้องและตะกร้าผิวไม้ไผ่ฝีมือดีมาก ที่ตำบลแก้งกอก นอกตัวอำเภอไปทางทิศตะวันตกเล็กน้อย ก่อนไป ผมก็นึกว่าคงไปพบเจอคุณลุงแก่ๆ ผมหงอกหัวขาวนั่งสานข้องอยู่แน่ๆ ที่ไหนได้ คุณอุทิศ สระแสง หรือ คุณตั้ง ช่างสานข้องฝีมือเยี่ยมอายุเพิ่งจะ 46 ปีเท่านั้น สถานที่ทำงานสานข้องของคุณตั้งก็อยู่ใต้ร่มเงาไผ่กลางลานบ้านริมลำห้วยเล็กๆ ที่มองเห็นกอไผ่เรียงรายเป็นระยะๆ นั่นเอง “ผมก็ซื้อไผ่บ้านจากละแวกนี้แหละครับ กอที่เห็นๆ นี่ ไม่พอใช้สานหรอก” คุณตั้งชี้ให้ดูลำไผ่กองใหญ่ข้างตัว “ซื้อเขามาลำละ 20 บาท เราต้องไปเลือกที่กอเองเลยนะครับ ดูลำขนาดอายุ 2 ปีขึ้นไป เนื้อไม้มันนิ่มกว่า ถ้าแก่เกินไปก็แตกง่าย ตรงข้อก็จะสีต่างกัน แล้วโปนขึ้นมาต่างจากตรงลำมากอีก เราเอามาเลื่อยเป็นท่อนยาวๆ ไม่ต้องแช่น้ำหรือรมไฟอะไรนะครับ ผ่าเป็นเส้น แล้วเอาเนื้อไม้ออก เพราะเราใช้แต่ผิวครับ” ผมนั้นนึกว่าคุณตั้งจะมีมีดแบบนั้นแบบนี้ สำหรับทำงาน
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ดำเนินโครงการครัวแบ่งปัน ประสบผลสำเร็จพัฒนา ตู้อบพลังงานแสงอาทิตย์แบบน็อกดาวน์ ต้นทุนการผลิตต่ำ มีประสิทธิภาพอบแห้งผลไม้ สมุนไพร อาหาร ได้สม่ำเสมอ มี 2 ขนาดให้เลือกใช้ 1. แบบชั้นเดียว สำหรับใช้ในครัวเรือน 2. แบบ 4 ชั้น ระดับผู้ประกอบการ พร้อมถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตสู่เชิงพาณิชย์ เพื่อสร้างความเข้มแข็งเศรษฐกิจ ลดการพึ่งพาเครื่องจักรจากต่างประเทศ ดร.ชุติมา เอี่ยมโชติชวลิต ผู้ว่าการ วว. กล่าวว่า วว. ดำเนินโครงการครัวแบ่งปัน เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านมาตรฐานการผลิต แปรรูปอาหาร ด้วยมาตรฐาน GMP ให้แก่ผู้ประกอบการ วิสาหกิจชุมชน กลุ่มเกษตรกร การวิจัยและพัฒนา “ตู้อบพลังงานแสงอาทิตย์แบบน็อกดาวน์” สำหรับอบแห้งผลไม้ สมุนไพร และอาหาร เช่น กล้วยตาก มะม่วงกวน ขิง ขมิ้น ใบเตย หมูแดดเดียว กุ้งแห้ง ปลาเค็ม เป็นต้น เป็นผลงานวิจัยและพัฒนา โดยศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมอาหารสุขภาพ วว. ภายใต้การดำเนินโครงการดังกล่าว ผลงานพัฒนามีจุดเด่นคือ มีประสิทธิภาพในการทำงานสูง อัตราการอบแห้งสม่ำเสมอ ต้นทุนต่ำ เล
ปัจจัยที่ใช้กับพิธีกรรมต่างๆ แบบเมื่อก่อน หลายอย่างนับวันจะมีน้อยมาก และหายากเข้าทุกที อีกทั้งพิธีกรรมแบบเมื่อเก่าก่อน ก็ค่อยๆ จางหายไป มีหลงเหลืออยู่ไม่มากนัก ประเพณีรดน้ำดำหัวขอพร สรงน้ำพระ งานมงคล อวมงคลต่างๆ จะมีการตั้งขันน้ำมนต์ คนเป็นพ่อครูจะใช้ส้มป่อยแห้ง ปิ้งไฟให้หอม ใส่ลงขันน้ำ ทำน้ำมนต์ ใบหญ้าคา ผูกมัดพอกำเป็นอุปกรณ์ ชุบสะบัดโปรยปรายกระจายหยาดหยดเม็ดน้ำมนต์สู่ชาวชน และสถานที่ แล้ววันนี้ น้ำส้มป่อยเริ่มห่างหาย มีน้ำอบน้ำหอมวิทยาศาสตร์เข้ามาแทน และหลายคนคงใกล้จะลืมรสยอดส้มป่อยที่เคยเด็ดยอดใบก้านสีแดงเขียว ใส่เติมความเปรี้ยวให้กับต้มส้มปลากด ปลาแค้ ซดน้ำฮวบโฮก จี๊ดจ๊าด แซ่บซ่านตั้งแต่ปลายลิ้นยันปลายไส้สุด หลายคนไม่รู้จัก และอีกหลายๆ คนอยากรู้จัก “ส้มป่อย” นับเป็นพืชรุ่นเก่า มีเล่าขานในนิทาน นิยายปรำปรา คล้ายว่าในเรื่องผีผี ที่มีคนสรรค์แต่งขึ้นมาหลายเรื่อง หลายบทตอน ให้ชาวบ้านติดอกติดใจ เช่น หมอผีทำพิธีไล่ภูติผีปีศาจร้ายออกจากหมู่บ้าน ใช้น้ำมนต์อาบพร้อมเป่าคาถาช่วยคนถูกผีเข้าสิง ซึ่งในโลกความจริงชนบท หมอพื้นบ้านยังใช้ส้มป่อยทำน้ำมนต์สืบชะตา อาบสะเดาะเคราะห์ อาบพรมไล่พิษคนป่วยไข้
