เทคนิคเกษตร
บ้านแม่ผมชอบกินกุ้งจ่อมกันมาตั้งแต่ผมจำความได้ ผมเลยคุ้นเคยกับกุ้งฝอยตัวนิ่มๆ สีน้ำตาลอมส้ม หอมกลิ่นหมัก รสเปรี้ยวเจือเค็มในข้าวคั่วชุ่มๆ หอมๆ มานาน เรียกว่าเป็นเครื่องจิ้มประจำบ้านที่สำคัญรองลงมาจากน้ำพริกต่างๆ ที่ตำกินกันเป็นประจำแทบทุกมื้อ โดยมีร้านเจ้าประจำที่เราซื้อจากตลาดนัดเช้าวันพุธ หน้าวัดจอมบึง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี นานกว่า 50 ปีแล้ว ร้านนี้เขาทำกุ้งจ่อมเอง เป็นคนบ้านปากไก่ อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี แถมทำหอยแมลงภู่ดอง หัวผักกาดดองหวาน รสชาติถูกปากบ้านเรามาก หอยดองนั้นเปรี้ยวตามธรรมชาติ เนื้อหอยสีม่วงคล้ำ น้ำข้นเล็กน้อย หัวผักกาดก็ดองไม่หวานมาก ส่วนกุ้งจ่อมนั้นรสเปรี้ยวนำเค็ม กุ้งตัวเล็ก เนื้อยังไม่เละ ไม่ข้นเขละเกินไป ทั้งไม่ใส่สี และปราศจากรสหวานเอียน ตอนเด็กๆ นั้นผมก็นึกว่าคนเขาคงทำกุ้งจ่อมรสแบบนี้กันทุกแห่ง แต่ปรากฏว่าไม่ใช่ครับ เพราะรสมือ รสลิ้น และวิธีกินของคนแต่ละที่แต่ละแห่งนั้นไม่เหมือนกัน พอโตขึ้น ได้ไปในที่ต่างๆ เลยได้กินกุ้งจ่อมที่คนเขมรบ้านตาหยวก อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ทำกินกันเอง สีออกคล้ำๆ กินแนมพริกโพนสดทั้งเม็ดและกระเทียมทั้งกลีบอย่างดุเดือด ได้
เกลือ เป็นวัตถุดิบคู่ครัวที่ต้องมีติดกันแทบทุกบ้าน ถือเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่นำมาใช้ประกอบอาหารมาอย่างยาวนาน สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นการหมัก การดอง เนื้อสัตว์และผัก นำไปต้ม ผัด แกง ทอดได้หลากหลาย เกลือไม่ได้มีแค่สีขาวเท่านั้น แต่โลกนี้ยังมีเกลืออีกหลากสีหลายชนิด ที่เหมาะกับการปรุงอาหาร และเกลือบางชนิดก็เหมาะกับการใช้ด้านความสวยความงาม วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน ได้รวบรวมเกลือที่นิยมใช้ปรุงอาหารมาด้วยกัน 8 ชนิด ขึ้นชื่อว่าเกลือแต่มีความแตกต่างที่ไม่เหมือนกันแน่นอน แต่ละชนิดเหมาะสำหรับทำอะไรไปดูกันเลย เกลือบริโภค เป็นเกลือชนิดที่คนไทยนิยมใช้มากที่สุด เกลือชนิดนี้จะมีการเสริมไอโอดีนลงไปเพื่อป้องกันการเกิดโรคคอหอยพอก ทำให้มีความเค็มเป็นพิเศษ มีโซเดียมค่อนข้างสูง ลักษณะ : เม็ดร่วนแห้ง สีขาวสะอาด นิยมใช้ : ปรุงอาหารทั่วไป มีไอโอดีน เกลือโคเชอร์ ลักษณะ : คล้ายเกลือบริโภคแต่เกล็ดใหญ่กว่า เนื้อหยาบ สีขาวขุ่น นิยมใช้ : ปาดขอบแก้วเครื่องดื่มมาร์การิต้า เพิ่มรสชาติเค็มที่ปลายลิ้นได้เป็นอย่างดีและใช้หมักถนอมอาหาร ใช้เป็นน้ำเกลือบรรจุกระป๋อง เกลือหิมาลายัน จะมีโซเดียมที่น้อยกว่าเกลือ
ผมคิดของผมเองว่า ต่อให้เราเป็นคนที่สนใจกับข้าวกับปลาอาหาร ขนมนมเนยต่างๆ ขนาดไหน เวลาไปเดินดูของตามตลาด เราก็มักเห็นแต่สิ่งที่เราสนใจ ซึ่งแม้ไม่น่าแปลก แต่ครั้นมีใครมาชี้ให้เห็น บางทีก็น่าประหลาดใจอยู่ ที่เราดันไม่เห็นมันมาได้ตั้งแสนนาน แต่เมื่อเห็นเข้าแล้ว ทีนี้จะเห็นตลอดไปทีเดียว เช่นเมื่อเดือนที่แล้ว ผมชวนน้องสาวไปเดินตลาดเช้าวันศุกร์ ในวัดสว่างสามัคคี อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นนัดใหญ่ประจำสัปดาห์ของคน “บ้านกลาง” เมื่อเราซื้อข้าวของได้ครบ จนกลับมาถึงบ้าน น้องสาวจึงพูดขึ้นว่า ไม่ได้เห็นแผงขายพุทรากวนยิ่งใหญ่อลังการแบบที่เห็นเมื่อครู่นี้มานานแล้ว ทำให้ผมแปลกใจมาก เพราะผมเดินตลาดนี้มานับครั้งไม่ถ้วน ไม่เคยสังเกตเห็นแผงพุทราที่ว่าเลย มันคงเป็นเพราะน้องสาวผมนั้นชอบกินพุทราทุกรูปแบบมาตั้งแต่เด็กๆ ส่วนผมไม่ชอบ เราจึงเห็นของไม่เหมือนกัน อย่างไรก็ดี หลังจากวันนั้น ผมก็ได้อุดหนุนพุทรากวนแผงนั้นไปฝากคนนั้นคนนี้ ได้พูดคุยทั้งกับแม่ค้า ทั้งคนชอบพุทราระดับ “พุทราเลิฟเวอร์” ที่ต่างแวะเวียนมาถามซื้อที่แผง จนพลอยรู้สึกทึ่งกับเรื่องพุทราลูกเล็กๆ นี้เป็นอันมาก แล้วพอชักเริ่มคุ้นเคยอัธยาศัยขอ
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ได้จัด “งานวันนักประดิษฐ์ 2566” อย่างยิ่งใหญ่ เป็นเวทีระดับชาติที่ยิ่งใหญ่ด้านการประดิษฐ์คิดค้น การวิจัย และนวัตกรรม มีกิจกรรมประกวดสิ่งประดิษฐ์ระดับเยาวชน โครงการ Thailand New Gen Inventors Awards 2023 : I-New Gen Award 2023 ที่มุ่งสร้างแรงจูงใจให้เยาวชนไทยสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณภาพ เดินหน้าสู่เวทีระดับนานาชาติต่อไป การจัดงานในครั้งนี้ มีผลงานสิ่งประดิษฐ์ระดับอาชีวศึกษาจากทั่วประเทศ เข้าร่วมประกวด ในเวที Thailand New Gen Inventors Award : I-New Gen Award 2023 เป็นจำนวนมาก เช่น นวัตกรรมอาหารเมนู “หวู่จรือ” กิมจิไทยใหญ่ เมนู “เปรี้ยวปาก” น้ำปลาหวานเนื้อแยม และเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ “น้ำอินทผลัม” ผลงานของนักศึกษาวิทยาลัยเทคโนโลยีพายัพ ขณะที่นักศึกษาวิทยาลัยอาชีวศึกษานครศรีธรรมราช สร้างมูลค่าเพิ่มวัตถุดิบท้องถิ่น ในรูปแบบ ข้าวกรอบรสต้มยำ และน้ำพริกปลาเปรี้ยวหวาน ที่มีรสชาติอร่อยเด็ด หวู่จรือ กิมจิไทยใหญ่ วิทยาลัยเทคโนโลยีพายัพและบริหารธุรกิจ นำเสนอนวัตกรรมอาหารเมนู หวู่จรือ กิมจิไทยใหญ่ Wu Zhi KIMCHI Thai Yai Style พัฒนามาจาก “รากชู” อาหารอันทรงคุณค่า ตำรับช
การจัดการศึกษาอาชีพเพื่อการมีงานทำ เป็นกิจกรรมหนึ่งที่สำนักงาน กศน. ให้ความสำคัญและสนับสนุนให้สถานศึกษาในสังกัดและองค์กรภาคีเครือข่าย จัดการศึกษาอาชีพให้เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เรียนและท้องถิ่น เพื่อให้ผู้เรียนได้นำความรู้ ประสบการณ์และทักษะไปใช้ในการประกอบอาชีพ มีรายได้เลี้ยงตนเองและครอบครัวอย่างมีความสุข สร้างความเข้มแข็งให้ระบบเศรษฐกิจชุมชนและประเทศชาติต่อไป ศกภ. (วิทยาลัยในวัง) ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนกาญจนาภิเษก หรือ ศกภ. (วิทยาลัยในวัง) เป็นสถานศึกษาในโครงการพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เน้นจัดการเรียนรู้ในรูปแบบการจัดการศึกษาต่อเนื่องด้านศิลปะไทยโบราณช่างสิบหมู่และศิลปวัฒนธรรมไทย วิทยาลัยในวัง เป็นหน่วยงานในความร่วมมือระหว่างสำนักพระราชวังและสำนักงาน กศน. กระทรวงศึกษาธิการ โดยมุ่งหวังให้คนไทยเกิดความรัก ความศรัทธา ร่วม “สืบสาน รักษา ต่อยอด” งานศิลปะไทยโบราณช่างสิบหมู่และศิลปวัฒนธรรมไทยสู่คนรุ่นหลัง โดยจัดกิจกรรมส่งเสริมความรู้ในลักษณะการเรียนรู้ตามอัธยาศัย นำผลิตภัณฑ์ผลงานนักศึกษามาจัดแสดงและจำหน่ายในรูปแ
“บ้านน้ำราบ” เป็นหมู่บ้านหนึ่งของตำบลบางสัก อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง เดิมมีชื่อเรียกว่า “บ้านน้ำรอบ” เนื่องจากบริเวณพื้นที่อยู่อาศัยล้อมรอบไปด้วยน้ำทุกทิศทาง ที่นี่มีทั้งสวน มีป่า มีเขา มีทะเล และมีทรัพยากรป่าชายเลนผืนใหญ่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีสัตว์ทะเลหลากหลายชนิด เช่น ปู ปลา ปลาหมึก จึงทำให้การทำประมงพื้นบ้านเป็นอาชีพหลักของชาวบ้านที่นี่ ต่อมาได้เกิดการรวมกลุ่มกันเป็นวิสาหกิจชุมชนกลุ่มประมงพื้นบ้าน บ้านน้ำราบ มีสมาชิกจำนวน 237 คน และได้อาศัยจุดแข็งของชุมชนพัฒนาเชื่อมโยงสู่การท่องเที่ยวเชิงเกษตร สร้างงาน สร้างอาชีพ ให้คนในชุมชน คุณหลงเฝียะ บางสัก หรือ บังเดียะ ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มประมงพื้นบ้าน บ้านน้ำราบ เล่าว่า เมื่อก่อนพื้นที่แห่งนี้ ชุมชนมีการต่อสู้กันต่างๆ มากมาย ในเรื่องของป่าชายเลน แม่น้ำลำคลอง กับเครื่องมือประมงที่ผิดกฎหมาย แต่ตอนนี้สิ่งต่างๆ เหล่านั้นมันหมดไปแล้ว ชาวบ้านมีแต่ความตระหนัก ความหวงแหน และการฟื้นฟูป่าชายเลน ซึ่งป่าชายเลนที่ชุมชนได้ดูแลอยู่มีทั้งหมด 3,200 ไร่ โดยแบ่งพื้นที่เป็นป่ากันลม ป่ากันคลื่น เขตอภัยทาน และพื้นที่อยู่อาศัย การรวมตัวกันของชาวประมงที่ตระหนักแ
ชะเอมเทศ เป็นสมุนไพรนำเข้ามาจากประเทศจีน! บางครั้งจึงเรียกว่า “ชะเอมจีน” ประเทศไทยนำเข้าสมุนไพรที่ปลูกในประเทศจีนมากมาย เช่น อบเชยจีน และบรรดาพืชตระกูลโกฐ โกฐจุฬาลัมพา โกฐเขมา โกฐเชียง ฯลฯ และก็ ชะเอมเทศ กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับหลายหน่วยงานไทยและทางการจีน ทำโครงการในการส่งเสริมการปลูกสมุนไพรที่นำเข้าจากจีน เพื่อลดภาระและช่วยกระตุ้นให้วงการปลูกสมุนไพรชนิดที่คนไทยใช้กันจำนวนมาก นำมาปลูกในประเทศไทย ซึ่งชะเอมเทศจึงเป็นหนึ่งในสมุนไพรที่ทำการสำรวจและประเมินคุณภาพ โดยออกเก็บตัวอย่างชะเอมเทศในท้องตลาด 10 ตัวอย่าง เพื่อวิเคราะห์คุณภาพ เนื่องจาก ชะเอมเทศ เป็นพืชเชิงพาณิชย์ มีการนำไปใช้ในอุตสาหกรรมลูกอม ใช้แต่งรสหวานและกลิ่นต่างๆ วงการอุตสาหกรรมจึงแบ่งเกรดตามขนาดรากชะเอมเทศ ดูจากเส้นผ่านศูนย์กลางของราก ถ้าใหญ่กว่า 1.9 ซ.ม. ได้เกรดเอ และลดหลั่นลงจนขนาดเล็กกว่า 0.6 ซ.ม. เป็นเกรดอีบ๊วยสุด แต่การศึกษาที่ทำกันไม่ได้ดูเฉพาะรากอวบใหญ่หรือแห้งเป็นไม้จิ้มฟันเท่านั้น เขาดูลักษณะทางเคมีและสาระสำคัญในรากชะเอมเทศด้วย โดยเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานของเภสัชตำ
ทุกชีวิตของคนเราที่มีอยู่สำหรับวันนี้นั้น อดีตต้องให้ผ่านไปให้หมดสิ้น พรุ่งนี้ยังมาไม่ถึงอย่าพยายามดึงเวลาของอนาคตมาใช้ วันแห่งชีวิตของเราคือทุกๆ วันที่เรามีอยู่และเป็นอยู่ ทำวันนี้วันของเราให้เป็นวันที่ดีที่สุด ทุกอย่างก็จะดีที่สุดไปด้วยเช่นกัน ชีวิตคนเรานั้นไม่ได้มีไว้แค่หายใจเท่านั้น การก้าวเดินของชีวิตที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน ล้วนมีเรื่องราวและความแตกต่างเกิดขึ้นในแต่ละคน ความแตกต่างย่อมสวยงามเสมอ เส้นทางชีวิตของใคร เขาคนนั้นต้องเป็นผู้กำหนดด้วยตัวเอง เมื่อต้องการที่จะก้าวไปบนเส้นทาง เดินห่าง…จากความจน ให้ได้ชนิดสมบูรณ์แบบนั้น แน่นอนว่าไม่ได้เกิดจากบุญอุ้มสมหรือฟ้าช่วยลิขิต ทุกอย่างล้วนก่อเกิดขึ้นมาจากวิถีทางของผู้ที่มีไม่ท้อแท้บนเส้นทาง ก้าวไปอย่างมุ่งมั่นพร้อมนำความขยันและความอดทน ร่วมเป็นเพื่อนก้าวเดินไปด้วยกันเพราะเราคือนักเดินทางผู้สู้ชีวิต ก่อนอื่นขอขอบพระคุณอย่างมากมายจากเทคโนโลยีชาวบ้านและผู้เขียน ที่มีแฟนๆ ให้แรงใจกันมาตลอด เพราะทุกครั้งเมื่อหนังสือวางแผงมักจะมีการส่งเสียงโทร. 081-846-0652 และทางเฟซบุ๊กที่ใช้ชื่อ สมยศ ศรีสุโร หรือ ไอดีไลน์ Janyos จากแฟนๆ ไปให้แรงใจเสมอก
ในอดีตที่ผ่านมา หากพูดถึง “จุดชมทะเลหมอก” แล้ว หลายคนอาจนึกถึงจังหวัดต่างๆ ทางภาคเหนือ แต่ปัจจุบันเมื่อยานพาหนะที่ใช้ในการเดินทางท่องเที่ยวคือรถยนต์มีสมรรถนะสูงมากขึ้น การเดินทางเพื่อค้นหาแหล่งท่องเที่ยวใหม่ๆ ถือเป็นความท้าทายของผู้ที่ชื่นชอบการท่องเที่ยวในแนวผจญภัย (Adventure) เพื่อสัมผัสความสวยงามของธรรมชาติที่หลายคนยังไม่เคยได้เห็น และจังหวัดชุมพรที่ถือเป็นประตูสู่ 14 จังหวัดในภาคใต้ก็คงเป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่เริ่มมีการค้นพบแหล่งท่องเที่ยวใหม่ๆ อย่างต่อเนื่องในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา “ควนตาน้อย ดอย 7 ชั้น” ตั้งอยู่ในสวนยางพารา บนยอดเขาในหมู่บ้านประชาเสรี หมู่ที่ 11 ตำบลเขาค่าย อำเภอสวี จังหวัดชุมพร ถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ล่าสุดของจังหวัดชุมพรที่เพิ่งมีการค้นพบ และกำลังได้รับความสนใจจากผู้ที่ชื่นชอบการท่องเที่ยวที่ต้องใช้รถยนต์ขับเคลื่อน 4 ล้อ (4 wheels) ในการบุกขึ้นไปตามถนนที่ค่อนข้างโหดและสูงชัน เพื่อกางเต็นท์นอนดูดาวในยามค่ำ ก่อนตื่นขึ้นมาดูทะเลหมอกและดวงอาทิตย์ขึ้นที่สวยงามในยามเช้า ท่ามกลางอากาศที่ค่อนข้างเย็น มีอุณหภูมิประมาณ 18-22 องศาเซลเซียสแม้จะเป็นในช่วงหน้าร้อนก็ตาม การเดิน
“ตำบลมหาสวัสดิ์” นับเป็นต้นแบบแห่งการเรียนรู้ในแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เพราะได้แรงสนับสนุนจาก กศน.อำเภอพุทธมณฑล และสำนักงาน กศน.จังหวัดนครปฐม นำชาวบ้านไปศึกษาดูงานในพื้นที่ต่างๆ จัดกิจกรรมอบรมและฝึกปฏิบัติร่วมกัน สร้างกลุ่มเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข่าวสาร การตลาดและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ทำให้ชุมชนอยู่ดีมีสุขบนวิถีเศรษฐกิจพอเพียง และเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้เพื่อพึ่งพาตัวเองอย่างแท้จริง กศน.อำเภอพุทธมณฑล กศน.อำเภอพุทธมณฑล ให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาอาชีพเพื่อการมีงานทำในกลุ่มอาชีพเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรม คหกรรม อาชีพเฉพาะทางหรือการบริการ ที่สอดคล้องกับศักยภาพของผู้เรียน และศักยภาพของแต่ละพื้นที่ ให้คุณภาพมาตรฐานสอดรับกับความต้องการของตลาดแรงงาน นอกจากนี้ ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนตำบลมหาสวัสดิ์ (ตลาดน้ำบ้านศาลาดิน) หมู่ที่ 3 ตำบลมหาสวัสดิ์ จัดหลักสูตรอบรมอาชีพระยะสั้น (ไม่เกิน 30 ชั่วโมง) เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีทักษะความรู้ นำไปประกอบอาชีพ เพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ของตนเองและครอบครัว เช่น หลักสูตรวิชาการทำกระเป๋าจากหวายเทียม หลักสูตรวิชางานผ้า (เป้-คาด-อก) หลักสูตรวิชาผ้าด้นมือ (การทำพวงกุญแจ
