ปัญหาแมลงศัตรูพืชถือเป็นเรื่องที่เกษตรกรและคนปลูกผักสวนครัวต้องเผชิญอยู่เสมอ หลายคนเลือกใช้สารเคมีกำจัดแมลงเพื่อแก้ปัญหาอย่างรวดเร็ว แต่ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อทั้งสุขภาพ ผู้บริโภค สิ่งแวดล้อม รวมถึงต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้น
หนึ่งในวิธีธรรมชาติที่ได้รับความนิยมในระบบเกษตรอินทรีย์ทั่วโลก คือ การปลูกพืชกลิ่นฉุนหรือพืชสมุนไพรสลับหรือแซมในแปลงผัก ซึ่งอาศัยกลิ่นของพืชบางชนิดช่วยรบกวนการหาอาหารและการวางไข่ของแมลงศัตรูพืช ทำให้แมลงเข้าทำลายพืชหลักได้น้อยลง อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ ไม่ได้ทำให้แมลงหายไปทั้งหมด แต่ช่วยลดการระบาดและทำให้ระบบนิเวศในแปลงปลูกมีความสมดุลมากขึ้น

ทำไมผักกลิ่นฉุนจึงช่วยลดแมลงได้
แมลงหลายชนิดไม่ได้ใช้การมองเห็นเพียงอย่างเดียวในการหาอาหาร แต่จะอาศัย “กลิ่น” เป็นตัวนำทาง เมื่อปลูกพืชที่มีกลิ่นแรงปะปนอยู่ในแปลง กลิ่นจากน้ำมันหอมระเหยของพืชจะไปรบกวนการรับรู้กลิ่นของแมลง ทำให้แมลงหาแหล่งอาหารได้ยากขึ้น
นอกจากนี้ พืชบางชนิดยังสามารถดึงดูดแมลงตัวห้ำและตัวเบียน เช่น เต่าทอง แมลงช้างปีกใส หรือแตนเบียน ซึ่งเป็นศัตรูธรรมชาติของเพลี้ยและหนอน ช่วยควบคุมแมลงศัตรูพืชอีกทางหนึ่ง
วิธีธรรมชาติที่ป้องกันแมลงศัตรูพืช โดยไม่ใช้สารเคมีคือ การปลูกพืชหลากหลายชนิดผสมผสานในแปลงเดียวกัน โดยปลูกพืชที่มีกลิ่นฉุน ร่วมอยู่ในแปลงเดียวกัน พื้นที่จำกัดก็สามารถปลูกได้ โดยในแปลงผักที่ปลูกอาจจะมีผักอายุหลายปีเป็นโครงเอาไว้ เช่น เคล โรสแมรี่ และปลูกผักล้มลุกแทรกลงไป เช่น ผักกวางตุ้ง ผักสลัด เป็นต้น
พืชที่มีคุณสมบัติช่วยไล่แมลงศัตรูพืชได้ ส่วนใหญ่มักเป็นพืชที่มีกลิ่นฉุน เนื่องจากในพืชเหล่านี้มีน้ำมันหอมระเหยที่สามารถช่วยไล่แมลงศัตรูพืชออกไปได้ โดยจะเป็นพืชตระกูลผักสวนครัว เช่น โหระพา ตะไคร้ สะระแหน่ ฟ้าทะลายโจร เป็นต้น เป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น แต่ถึงยังไงเกษตรกรต้องดูแลควบคู่เพื่อให้ผลผลิตมีคุณภาพ
หลายๆ คนอาจจะได้ยิน “ผักคู่หู” ปลูกคู่กัน ช่วยไล่ศัตรูให้กันและกัน ปลูกคู่กัน จะส่งผลให้ผักเจริญเติบโต จากงานวิจัยในต่างประเทศที่ทดลองปลูกผักคู่หู พบว่าผักเหล่านี้จะเป็นทั้งร่มเงาให้กัน ช่วยไล่ศัตรูพืชให้กันและกัน ไม่แย่งธาตุอาหารทั้งยังช่วยผสมเกสรให้ออกผลได้มากขึ้น

เคล็ดลับไล่แมลงศัตรูพืชง่ายๆ ไม่ใช้สารเคมี
1. ล้างน้ำเช้า/เย็น
เนื่องจากโรคที่มากับพืชส่วนใหญ่มากับน้ำค้างในตอนเช้า การราดน้ำเพื่อล้างน้ำค้างตามใบไม้ออก จะช่วยลดโอกาสเกิดโรคและแมลงในพืชได้ ด้วยการราดน้ำลงไปบนพืชในตอนเช้าและตอนเย็นของทุกวัน
2. เลี้ยงกบให้ช่วยกำจัดแมลง
การเลี้ยงกบถือเป็นอีกวิธีง่ายๆ ที่ได้ผลชะงัดนัก เคล็ดลับง่ายๆ ในการเลี้ยงกบคือ เปิดไฟตอนกลางคืน 1 ดวงไว้เหนือบริเวณที่เลี้ยงกบ เพื่อล่อแมลง จากนั้นเปิดไฟอีกดวงที่อยู่ด้านล่างแขวนไว้ในบ่อเลี้ยงกบ แล้วปิดไฟด้านบน แมลงจะบินลงไปใกล้ไฟแล้วกบจะทำหน้าที่ที่เหลือเอง
3. ควันไฟ ไล่แมลง
จุดไฟให้เกิดควันในช่วงเย็นๆ เพื่อให้ควันไฟทำหน้าที่ไล่แมลง โดยให้จุดไฟในตำแหน่งต้นลม เพื่อให้ลมพัดควันไปในบริเวณที่ปลูกพืชต่างๆ
4. สมุนไพรไล่แมลง
โดยใช้เครื่องแกงเผ็ด 1 ส่วน ผสมกับเหล้า 1 ส่วน ทริกง่ายๆ จำไว้ว่า “เหล้ายิ่งแรง ยิ่งไล่แมลงได้ดี” ผสมกันแล้วทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง จากนั้นเติมน้ำ 4 ส่วน คนให้เข้ากัน แล้วทิ้งให้ตกตะกอน จากนั้นให้ช้อนเอาน้ำใสๆ ด้านบน ไปผสมน้ำ 20 เท่า แล้วนำไปรดพืชผักต่างๆ ในตอนเย็น

สิ่งที่ควรรู้ก่อนนำไปใช้
แม้ว่าการปลูกพืชกลิ่นฉุนจะช่วยลดแมลงได้ แต่ไม่ใช่วิธีป้องกันแบบ 100% หากมีการระบาดรุนแรงเพียงวิธีนี้อาจไม่เพียงพอ
การจัดการที่มีประสิทธิภาพควรใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น
- ปลูกพืชหมุนเวียน
- หมั่นกำจัดวัชพืช
- สำรวจแปลงทุกวัน
- ใช้มุ้งกันแมลง
- ปล่อยแมลงตัวห้ำตามธรรมชาติ
- ใช้ชีวภัณฑ์เมื่อจำเป็น
การผสมผสานหลายวิธีเข้าด้วยกัน จะช่วยลดการใช้สารเคมีได้อย่างยั่งยืน และทำให้แปลงผักแข็งแรงในระยะยาว
การกำจัดแมลงโดยไม่ใช้สารเคมี ปัจจุบันมีหลากหลายรูปแบบ ทั้งการปลูกพืชหมุนเวียน ทำความสะอาดแหล่งเพาะปลูก การใช้มุ้งป้องกัน และสูตรสมุนไพรต่างๆ ก็เป็นอีกวิธีที่สามารถทำตามกันได้ เพื่อป้องกันแมลงศัตรูพืชบุกสวนของเรา
การปลูกผักร่วมกับไม้ดอกช่วยล่อแมลงที่มีประโยชน์ เช่น เต่าทอง เต่าลาย ช่วยกำจัดเพลี้ยอ่อน แมลงบางชนิดยังทำหน้าที่ช่วยผสมเกสรให้พืชผักติดผลดีขึ้น ไม้ดอกหลายชนิดยังสามารถนำไปประกอบอาหารได้หลากหลายเมนูทั้งอาหารคาวและของหวาน ไม้ดอกน่าปลูก เช่น มินต์ เดซี่ แววมยุรา มากาเร็ต ทาร์รากอน เป็นต้น
นอกจากพืชสมุนไพรที่สามารถไล่แมลงศัตรูพืชได้แล้ว ไม้ดอกก็เช่นกันสามารถปลูกร่วมแปลงได้จะมีส่วนช่วยเพิ่มสมดุลให้ระบบนิเวศในแปลงโดยสามารถล่อแมลงที่เป็นประโยชน์เข้ามา อีกทั้งกลิ่นของสมุนไพรบางชนิดยังช่วยไล่แมลงศัตรูพืชได้ด้วย
ขอบคุณข้อมูลจาก : บ้านและสวน / Mitr phol ModernFarm
