คุณสันติศักดิ์ ถนอมสิงห์ เกษตรกรผู้เคยเพาะเลี้ยงกุ้ง เปลี่ยนแนวการทำงาน หันมามองการเลี้ยงสัตว์สวยงาม เริ่มจาก “นกยูง” มาเป็น “ไก่ฟ้า” และส่งท้ายที่ “ชะมดเช็ด”ที่มีใบอนุญาตอย่างถูกต้องจากกรมป่าไม้ เพราะชะมดจัดอยู่ในสัตว์ป่าคุ้มครอง โดยฟาร์มชะมดแห่งนี้ มีใบอนุญาตครอบครอง ใบอนุญาตขยายพันธุ์ ใบอนุญาตซื้อขายผลิตภัณฑ์ที่ได้มาจากชะมด ถือได้ว่าครบทุกขั้นตอน
พื้นที่บริเวณเลี้ยง เป็นโรงเรือนขนาดใหญ่ มีความกว้างขวาง โปร่ง อากาศถ่ายเทสะดวก คุณสันติศักดิ์ เลี้ยงชะมดเช็ดไว้ในกรง กรงละ 1 ตัว ขนาดกรงที่เหมาะสำหรับการเลี้ยงชะมดเช็ด 1 ตัว เป็นขนาด 1×2 เมตร สูง 1 เมตร ภายในกรงมีกล่องไม้ขนาด 40-60 เซนติเมตร ไว้ให้หลบนอนพักผ่อน
กรงนอนยกสูงจากพื้นดิน ล้อมด้วยลวดตากว้างและไม้ พื้นกรงเป็นไม้ มีเสาไม้ตรงกลาง ซึ่งใช้ไม้โมกเป็นเสา ไว้สำหรับให้ชะมดเช็ดป้ายไข
คุณสันติศักดิ์ ศึกษาเรื่องราวของชะมดเช็ดจนถ่องแท้ จึงเริ่มนำมาเลี้ยงและขออนุญาตถูกต้องตามกฎหมายกำหนด ตั้งใจเลี้ยงเพื่อนำไขชะมดเช็ดมาแปรรูปจำหน่าย โดยมีที่ปรึกษาเป็นแพทย์แผนไทย เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ที่ตั้งใจผลิตได้คุณภาพมากที่สุด
ชะมดเช็ดผสมพันธุ์ได้เมื่อมีอายุประมาณ 2 ปี ไม่มีฤดูผสมพันธุ์แม่พันธุ์ 1 ตัว ตั้งท้องนานประมาณ 2 เดือน และออกลูกครั้งละ 3-5 ตัวและชะมดเช็ด มีอายุยืนเกือบ 10 ปี
การออกลูกโดยธรรมชาติจะคลอดในโพรงดินที่อยู่ใกล้ต้นไม้หรือตอไม้ ตัวเมียทำหน้าที่เลี้ยงลูก ส่วนตัวผู้จะอยู่กับตัวเมียเฉพาะตอนผสมพันธุ์เท่านั้น
การเลี้ยงในระบบฟาร์ม คุณสันติศักดิ์ ให้การดูแลอิงธรรมชาติ เมื่อถึงวัยผสมพันธุ์จะนำชะมดเช็ดเพศผู้และเมียไว้ในกรงเดียวกัน เมื่อผสมพันธุ์แล้วจึงนำเพศผู้ออก และเมื่อเพศเมียคลอดลูกแล้ว จะขโมยลูกมาป้อนนมเอง เพื่อลดการสูญเสีย
ที่ทำเช่นนี้ เพราะชะมดเช็ดเป็นสัตว์ป่า มีพฤติกรรมระวังภัยสูง หากมีลูกอ่อนและไม่แน่ใจว่าจะเกิดอันตรายขึ้นหรือไม่ ชะมดเช็ดจะเลือกกินลูกตัวเอง ซึ่งการเลี้ยงในลักษณะฟาร์มจะมีเวลาให้น้ำและอาหาร ดังนั้น หากชะมดเช็ดได้ยินเสียง อาจกังวลความปลอดภัยของตนเองและลูก โอกาสกินลูกตนเองทำให้เกิดการสูญเสียจึงมีสูง
ตามธรรมชาติ ชะมดเช็ดจะกินเนื้อสัตว์ 80 เปอร์เซ็นต์ กินผลไม้ 20 เปอร์เซ็นต์ อาหารที่ให้ภายในฟาร์ม จึงเป็นไก่และตับชิ้นเล็กต้มกับข้าว รวมถึงกล้วยสุก อาหารต้องทำให้สุกเพราะไม่ต้องการให้มีพยาธิ เชื้อโรค และควรทำให้เป็นชิ้นขนาดเล็ก เพื่อชะมดเช็ดกินง่าย ส่วนน้ำใช้ภาชนะเล็กๆ ใส่น้ำวางไว้ ชะมดเช็ดจะเลียกินเอง
“โดยพฤติกรรมและวงจรชีวิตโดยทั่วไป คล้ายแมว แต่เป็นแมวที่ดุ เพราะเป็นสัตว์ป่า เวลาให้อาหาร ถ้าเขาคุ้นกับคนให้เขาก็จะไม่ทำอะไร ลูบได้ จับได้ แต่ถ้าเขาตกใจเขาจะงับเราแรงๆ หรือถ้าเป็นคนอื่นที่ไม่คุ้นเลย เขาจะผิดกลิ่นจะกัดได้ แล้วฟันของชะมดเช็ดคมมาก ต้องระวัง”
เป้าหมายของการเพาะเลี้ยงชะมดเช็ดคือ การเก็บไขชะมดนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ สำหรับไขชะมดเช็ดจะอยู่บริเวณใต้โคนหางของชะมดเช็ด จะมีรูทวาร ขยับถัดมาเป็นรูอวัยวะเพศ และรูต่อมไข ซึ่งจะมีเฉพาะในชะมดเท่านั้น
คนทั่วไปอาจจะเข้าใจผิด คิดว่าไขชะมดออกมาจากรูอวัยวะเพศ แท้จริงแล้วออกมากจากรูต่อมไข ซึ่งจะผลิตออกมาทุกวัน มากหรือน้อยขึ้นกับความสมบูรณ์ของชะมดเช็ด
การป้ายไขชะมดกับวัตถุในกรง เป็นการแสดงออกเกี่ยวกับการผสมพันธุ์ให้ชะมดเช็ดด้วยกันรู้ กล่าวคือ ตัวเมียจะป้ายไขชะมดไว้แล้วไป ส่วนตัวผู้เมื่อป้ายไขชะมดแล้วจะฉี่ใส่ไว้ด้วย หากชะมดเช็ดทั้งผู้และเมียมาดมจะรู้ว่า บริเวณนี้มีชะมดตัวผู้หรือตัวเมียอยู่ หากมีเพียงเพศเดียว อีกเพศสามารถรอหรือตามหาเพื่อผสมพันธุ์ได้
ลักษณะการป้าย ตัวผู้จะป้ายสูงกว่าตัวเมีย และจะป้ายไขชะมดทุกวันในช่วงเวลากลางคืน ดังนั้น การเก็บไขชะมดควรเก็บในเวลาเช้า เพราะหากสายอุณหภูมิจะเริ่มร้อน ทำให้ไขชะมดค่อยๆ ละลายไหล ทำให้เก็บไขชะมดได้ยาก นอกจากนี้ ไม้ที่ใช้สำหรับเป็นตอให้ชะมดเช็ดป้ายไขชะมด คุณสันติศักดิ์ ใช้ไม้โมก เนื่องจากเป็นไม้ที่มีเนื้อละเอียด เมื่อไขชะมดละลายจะไม่ซึมเข้าไปในเนื้อไม้
สรรพคุณและคุณประโยชน์จากไขชะมด ใช้ในการผลิตยาแผนโบราณ มีกลิ่นหอม โดยในตำราการแพทย์แผนไทย ใช้แก้โลหิตพิการ ขับผายลม แก้หืด ไอ วิงเวียนศีรษะ เป็นยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข มี 4 รายการที่ใช้ชะมดเช็ดเป็นตัวยาที่สำคัญในตำรับ ได้แก่ ยาหอมเทพจิตร ยาหอมทิพโอสถ ยาหอมอินทจักร์ และยาหอมนวโกฐ
นอกจากนี้ยังใช้ไขชะมดเช็ดในอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง โดยใช้เป็นส่วนผสมของน้ำหอมเพื่อช่วยให้กลิ่นหอมติดทนนาน และดูดกลิ่นลึกลับขึ้น นอกจากนี้ ยังใช้เป็นตัวทาให้น้ำหอมอยู่คงนาน ซึ่งมีผลิตภัณฑ์น้ำหอมหลายยี่ห้อที่ใช้ไขของชะมดเป็นส่วนผสม
คุณสันติศักดิ์เก็บไขชะมดนำมาผลิตเป็น “สบู่” สรรพคุณที่เห็นชัด คือ ทำให้ผิวนุ่ม เกลี้ยงเกลา บรรเทาอาการแพ้จากแสงแดด สิวและฝ้า ด้วยคุณสมบัติของไขชะมด ที่มีสารบางชนิดช่วยให้กลิ่นหอมคงอยู่นาน เรียกว่าสารตรึงกลิ่น สามารถผลิตเป็นน้ำหอมได้อีก
กาแฟ เป็นสิ่งที่คนจำนวนมากให้ความสนใจ นิยมและกล่าวถึง แต่เรียกว่า กาแฟขี้ชะมด
อย่างไรก็ตาม คุณสันติศักดิ์อธิบายว่า กาแฟขี้ชะมด ไม่ได้นำขี้ชะมดมาใช้ แต่ใช้ไขชะมดที่เก็บจากกรงชะมดเช็ดทุกเช้า นำไปหมักกับเมล็ดกาแฟอาราบิก้าก่อนคั่วนานเป็นเวลา 6 เดือนอย่างน้อย จากนั้นจึงนำเมล็ดกาแฟไปคั่ว นำไปรับประทาน จึงเรียกว่า “กาแฟชะมด”ราคาจำหน่ายกาแฟชะมด เมล็ดคั่วแล้วกิโลกรัมละ 8,400 บาท หรือ 250 กรัม ราคา 2,100 บาท
ผู้สนใจขอเข้าชมฟาร์ม หรือสนใจผลิตภัณฑ์ ติดต่อได้ที่ คุณสันติศักดิ์ ถนอมสิงห์ หมู่ที่ 5 ตำบลเทพราช อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา หรือโทรศัพท์ (091) 514-5655
ภาคการเกษตรไทยกำลังเผชิญความท้าทายครั้งสำคัญจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะวิกฤตการณ์ ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) ปี 2569–2570 ที่คาดว่าจะส่งผลกระทบต่อเนื่อง ทั้งปัญหาฝนทิ้งช่วง ภัยแล้ง และปริมาณน้ำต้นทุนที่ลดลง ซึ่งอาจยืดเยื้อถึง 2 ปี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงเร่งยกระดับศักยภาพ อาสาสมัครเกษตร (อกษ.) และ อาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน (อกม.) ให้เป็นกำลังสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูล ถ่ายทอดองค์ความรู้ และสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำในระดับพื้นที่ เพื่อเสริมความพร้อมรับมือสถานการณ์และลดผลกระทบต่อเกษตรกร นางสาวนฤมล สงวนวงศ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า การพัฒนาอาสาสมัครเกษตรในยุคปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า แต่เป็นการยกระดับศักยภาพรอบด้าน เพื่อก้าวสู่การเป็น “เกษตรกรอัจฉริยะ” ผ่านการบูรณาการความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและภาคีเครือข่าย ให้มีทั้งองค์ความรู้ เครื่องมือดิจิทัล และทักษะด้านการบริหารจัดการน้ำที่ทันสมัย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ร่วมกับสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) และสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดำเนินโครงการพัฒนาศักยภาพอาสาส
(กาฬสินธุ์) 18 กรกฎาคม 2569 – บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ตราศรแดง และ บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านนวัตกรรมธาตุอาหารพืช เดินหน้าความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ครั้งสำคัญ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการเกษตรระดับสากลส่งมอบสู่เกษตรกรไทย ภายใต้แนวคิด “ศรแดงคู่ยารา ผสานสองพลังคุณภาพ ยกระดับเกษตรกรรมไทย” โดยได้จัดงาน “ฟิลด์เดย์แตงโมพรีเมียม ยกระดับผลผลิตให้ยอดเยี่ยม” ณ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อเป็นพื้นที่นำร่องแสดงผลลัพธ์ความสำเร็จของการผนึกกำลังในครั้งนี้ นายสิปปกร ถาวรวันชัย ผู้จัดการฝ่ายขาย บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด และ นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด เปิดเผยว่า “อีสท์ เวสท์ ซีด มีจุดยืนที่ชัดเจนในการมุ่งเน้นวิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้ได้สุดยอดสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ตลาด อย่างไรก็ตามเมล็ดพันธุ์ชั้นเยี่ยมเปรียบเสมือนเครื่องยนต์สมรรถนะสูง ที่จะแสดงศักยภาพสูงสุดได้ก็ต่อเมื่อได้รับเชื้อเพลิงที่ถูกต้อง นั่นคือ องค์ความรู้เรื่องธาตุอาหาร เราจึงมองหาพันธมิตรที
อากาศที่ร้อนขึ้น ฝนที่ตกไม่ตรงฤดู และภัยแล้งที่ยาวนานกว่าเดิม ไม่ใช่เรื่องของการคาดเดาอีกต่อไป เพราะวันนี้โลกกำลังใช้ข้อมูลจากอวกาศมาช่วยมองเห็นสิ่งที่จะเกิดขึ้นล่วงหน้าหลายประเทศนำข้อมูลดาวเทียมมาวิเคราะห์สภาพภูมิอากาศเพื่อเตรียมรับมือ ขณะที่ประเทศไทยเองก็ใช้เทคโนโลยีเดียวกันในการเฝ้าระวังภัยแล้งและติดตามผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคการเกษตร ก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นจริงในแปลงของเกษตรกร หนึ่งในหน่วยงานที่ทำงานอยู่เบื้องหลังข้อมูลเหล่านี้ คือ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA โดย คุณวรนุช จันทร์สุริย์ นักภูมิสารสนเทศชำนาญการพิเศษ อธิบายว่า การติดตามปรากฏการณ์เอลนีโญของไทย ไม่ได้อาศัยเพียงการพยากรณ์อากาศเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานระดับโลกเข้ากับข้อมูลดาวเทียม เพื่อประเมินสถานการณ์และแจ้งเตือนให้ประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกร เตรียมพร้อมรับมือได้ล่วงหน้า คุณวรนุช เล่าว่า GISTDA อ้างอิงข้อมูลจาก NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) หรือองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหน่วยงานที่หลายประเทศ รวม
หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเลี้ยงไก่ไข่ของเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ จากเดิมที่เคยเน้นการเลี้ยงบนกรงตับ มาเป็นการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดี ที่ใช้ระบบการปล่อยอิสระ เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นเป็นอาหารสัตว์ เพื่อลดต้นทุนในการเลี้ยง กลายเป็นรูปแบบการเลี้ยงที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในพื้นที่เป็นอย่างมาก เพราะลดต้นทุนโรงเรือน มีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ แม่ไก่มีความสุข สามารถให้ไข่ได้ มาตรฐานและปลอดสารตกค้าง เกษตรกรมีไข่ไว้บริโภคในครัวเรือน เหลือบริโภคสามารถจำหน่ายในชุมชน เลี้ยงอย่างไร สูตรการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดีนั้น แนะนำให้เกษตรกรเลี้ยงในอัตรา เพศผู้ 1 ตัวต่อเพศเมีย 5 ตัว โดยเลี้ยงไก่ 5 ตัวต่อตารางเมตร รอบโรงเรือนมีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ 10-15 ตารางเมตรต่อตัว มีรั้วสามารถป้องกันศัตรูและสัตว์พาหะได้ แม่ไก่จะเริ่มให้ไข่ฟองแรก เมื่ออายุ 4 เดือน 6 วัน ดูแลสุขภาพสัตว์ แนะนำให้เกษตรกรทำวัคซีนป้องกันโรคระบาดที่สำคัญในไก่ไข่ และการถ่ายพยาธิ รวมทั้งหมั่นสังเกตอาการ สุขภาพของสัตว์ปีก เสริมวิตามิน เกลือแร่ การจัดการสิ่งแวดล้อม
