เกษตรยั่งยืน

วิธีการเอาชนะน้ำแล้ง น้ำท่วม ด้วยเทคนิคสร้างสมดุลน้ำอย่างเป็นระบบ

องค์การบริหารส่วนตำบลพลับพลาไชย ( อบต.พลับพลาไชย ) อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นหนึ่งในชุมชนต้นแบบที่ประสบความสำเร็จในการจัดการน้ำแล้ง น้ำท่วม โดยได้รับแรงบันดาลใจมาแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ในการบริหารจัดการน้ำตั้งแต่ ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ อย่างบูรณาการ เริ่มจากการฟื้นฟูป่าต้นน้ำ การสร้างฝายชะลอความชุ่มชื้น สร้างแหล่งกักเก็บน้ำ เพื่อสำรองน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้งและบรรเทาปัญหาน้ำท่วมในฤดูฝน

ป่าต้นน้ำเสื่อมโทรม ภัยแล้ง น้ำท่วมก็ตามมา

บ้านหนองการ้องหมู่ที่ 11 ตำบลพลับพลาไชย มีพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรป่าต้นน้ำและแหล่งอาหารในการประกอบอาชีพของชาวบ้านหนองการ้องและชาวตำบลพลับพลาไชย แต่ที่ผ่านมาป่าต้นน้ำแห่งนี้ มีสภาพเสื่อมโทรมจากการบุกรุกป่า เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ทางการเกษตร ทำให้ปริมาณต้นไม้ในป่าน้อยลง ส่งผลให้แหล่งอาหารจากป่าต้นน้ำลดลงแล้ว ยังก่อให้เกิดปัญหาฝนทิ้งช่วง ในช่วงที่ฝนตกหนักก็เกิดน้ำป่าไหลหลากเข้าท่วมพื้นที่ทำการเกษตรของชาวบ้าน จนเกิดความเสียหาย อบต.พลับพลาไชย จึงต้องหาแนวทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น

ใช้ภาพถ่ายทางอากาศวิเคราะห์พื้นที่


อบต.พลับพลาไชย มีพื้นที่ในการดูแลจำนวน 136 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมจำนวน 14 หมู่บ้าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงทางทิศตะวันตก มีแหล่งน้ำธรรมชาติเหมาะแก่การทำการเกษตร ได้แก่ คลองมะขามเฒ่า-อู่ทอง ไหลผ่านหมู่ที่ 4, 6และ 3 ห้วยลำประดู่ ไหลผ่านหมู่ที่ 3, 4, 6 และ 12 ห้วยหว้า ไหลผ่านหมู่ที่ 12 คลองน้ำป่า ไหลผ่านหมู่ที่ 2, 8 และ 14

พื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบลพลับพลาไชยมีสภาพเป็นดินร่วนปนทรายไม่อุ้มน้ำ ใช้ในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น ทำนา ทำสวน ทำไร่อ้อย ข้าวโพด เป็นต้น ส่วนใหญ่อาศัยแหล่งน้ำบาดาลในการเพาะปลูก ในขณะที่บางส่วนอาศัยน้ำฝนและน้ำในสระน้ำส่วนบุคคล อย่างไรก็ตาม พื้นที่ตำบลพลับพลาไชยส่วนใหญ่ค่อนข้างขาดแคลนแหล่งน้ำในการทำเกษตรในฤดูแล้งและประสบปัญหาน้ำหลากในช่วงฤดูฝน

อบต.พลับพลาไชย ดำเนินโครงการพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการน้ำ โดยเก็บข้อมูลแหล่งน้ำชุมชนผ่านแอปพลิเคชันและสร้างการรับรู้ให้คนในชุมชน และนำอากาศยานไร้คนขับ (Drone) ทำการสำรวจพื้นที่เพื่อใช้ภาพถ่ายทางอากาศเป็นฐานข้อมูล Big Data ใช้คำนวณปริมาณต้นทุนน้ำที่มีอยู่ให้สอดคล้องกับความต้องการใช้น้ำของประชาชนในตำบล รวมทั้งวางแผนบริหารจัดการทรัพยากรป่าและน้ำในชุมชนอย่างยั่งยืน

“ภาพถ่ายทางอากาศ ทำให้รู้ว่าตำบลของเรามีความลาดเอียงของพื้นที่แตกต่างอยู่ 27 เมตร จึงเร่งสร้างพื้นที่ป่าต้นน้ำเพื่อให้ต้นไม้ช่วยเก็บกักน้ำเพิ่มความชุ่มชื้นผืนป่า รวมทั้งสร้างฝายทดน้ำเพื่อชะลอการไหลของน้ำ ตอนแรกชาวบ้านก็ยังไม่ค่อยเข้าใจ จึงพาไปศึกษาดูงานที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่ มีการพัฒนาป่าไม้ด้วยฝายต้นน้ำลำธารที่รองรับน้ำฝน เพื่อกักเก็บน้ำ เพิ่มระดับน้ำผิวดินและใต้ดิน ทุกคนเริ่มเปิดใจ กลับมาก็ร่วมกันสร้างฝายทดน้ำ ฝายชะลอน้ำ ความเปลี่ยนแปลงก็เกิดขึ้น ป่าในพื้นที่ภูเขามีต้นไม้มากขึ้น ระบบนิเวศก็ดีขึ้นเรื่อยๆ” นายพีระศักดิ์ มาตรศรี นายก อบต.พลับพลาไชย กล่าว 

โครงการต้นกล้าพิทักษ์ป่าชุมชน

อบต.พลับพลาไชย ได้รับแรงบันดาลใจมาจากแนวพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในด้านการอนุรักษ์และพัฒนาป่าต้นน้ำ ซึ่งเป็นจุดกำเนิดต้นน้ำที่เป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตและการเกษตรแล้ว ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาเด็กและเยาวชนในพื้นที่ จึงได้จัดทำโครงการพลับพลาไชยต้นกล้าพิทักษ์ป่าชุมชนเพื่อให้เด็กและเยาวชนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมการปลูกและอนุรักษ์ป่า ร่วมกับชุมชน โครงการนี้ ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สถานีเพาะชำกล้าไม้จังหวัดสุพรรณบุรีสนับสนุนพันธุ์ไม้ป่าสำหรับใช้ปลูกทดแทนป่าไม้ที่หายไป ธ.ก.ส.สาขาดอนคา สนับสนุนงบประมาณในการสร้างฝายชะลอน้ำ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมในการดูแลรักษาป่าไม้ให้มีความชุ่มชื้นมากขึ้น วัดเขาดีสลักสนับสนุนความรู้ภูมิปัญญาเกี่ยวกับพันธ์ุไม้ดั้งเดิมประจำถิ่น เช่น ต้นแจง ต้นขี้เหล็ก ฯลฯ ทำให้โครงการปลูกและอนุรักษ์ป่าต้นน้ำประสบความสำเร็จในปัจจุบัน

Related Posts