ฟูเมซัว ประเทศกานา : นักวิจัยเดินหน้าศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของกระเจี๊ยบเขียว โดยนำกระเจี๊ยบจำนวน 81 สายพันธุ์จาก 10 ประเทศ มาวิเคราะห์ข้อมูล DNA ควบคู่กับการทดลองปลูกจริงเป็นเวลา 2 ปี เพื่อค้นหาสายพันธุ์ที่มีศักยภาพ สำหรับใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ในการพัฒนากระเจี๊ยบเขียวพันธุ์ใหม่ที่ให้ผลผลิตสูงขึ้น โดยผลการศึกษาถูกเผยแพร่ในวารสาร Discover Agriculture เมื่อเดือนมิถุนายน 2026
งานวิจัยนำโดย Jacinta Adoma Opoku นักวิจัยจากศูนย์พัฒนาปรับปรุงพันธุ์พืชแห่งแอฟริกาตะวันตก (WACCI) มหาวิทยาลัยกานา ร่วมกับนักวิทยาศาสตร์จากสถาบันวิจัยพืชไร่และสถาบันวิจัยโกโก้ของกานา รวมถึงสถาบันวิจัยทรัพยากรพืชแห่งชาติของยูกันดา โดยมองว่ากระเจี๊ยบเขียวเป็นพืชผักสำคัญของหลายพื้นที่ ทั้งแอฟริกาตะวันตก เอเชียใต้ และบางประเทศในทวีปอเมริกา ส่วนใหญ่ปลูกโดยเกษตรกรรายย่อย แต่ที่ผ่านมาได้รับการลงทุนด้านการปรับปรุงพันธุ์สมัยใหม่น้อยกว่าพืชเศรษฐกิจอย่างธัญพืชและพืชน้ำมัน ทำให้นักปรับปรุงพันธุ์ยังมีข้อมูลทางพันธุกรรมสำหรับใช้วางแผนการผสมพันธุ์ค่อนข้างจำกัด
ปลูกทดสอบ 81 สายพันธุ์
พร้อมวิเคราะห์ลักษณะและ DNA
ทีมวิจัยจึงได้รวบรวมกระเจี๊ยบเขียวจำนวน 81 สายพันธุ์ หรือกลุ่มตัวอย่างพันธุกรรมที่แตกต่างกัน ซึ่งเก็บรักษาอยู่ในแหล่งรวบรวมพันธุกรรม โดยมาจาก กานา ไนจีเรีย ยูกันดา เซเนกัล อินเดีย บังกลาเทศ ฟิลิปปินส์ ไทย สหรัฐอเมริกา และเวียดนาม
จากนั้นนำทั้งหมดมาปลูกทดลองที่สถานีวิจัยของ CSIR-Crops Research Institute ในเมือง Fumesua ใกล้เมือง Kumasi ประเทศกานา โดยวางแผนการทดลองอย่างเป็นระบบและปลูกซ้ำ 3 ครั้ง เพื่อให้สามารถแยกความแตกต่างที่เกิดจากพันธุกรรมออกจากความแตกต่างที่เกิดจากดิน สภาพแวดล้อม หรือความแปรปรวนในแปลงปลูก
พร้อมกันนี้ นักวิจัยเก็บข้อมูลลักษณะต่างๆ ของกระเจี๊ยบเขียวรวม 26 ลักษณะ แบ่งเป็นลักษณะที่วัดเป็นตัวเลข 16 ลักษณะ เช่น ผลผลิต ความสูงต้น ขนาดลำต้น และจำนวนวันถึงออกดอก ขณะที่อีก 10 ลักษณะเป็นลักษณะภายนอก เช่น สีลำต้นและสีฝัก
ขณะเดียวกัน นักวิจัยยังนำกระเจี๊ยบทั้ง 81 สายพันธุ์ไปตรวจสอบ DNA ด้วยเทคนิค DArTseq ซึ่งเป็นวิธีวิเคราะห์ความแตกต่างเล็กๆ ในสารพันธุกรรม หรือที่เรียกว่า SNPs เพื่อใช้เป็น “เครื่องหมายทางพันธุกรรม” สำหรับแยกความแตกต่างระหว่างแต่ละสายพันธุ์
หลังจากคัดกรองข้อมูลแล้ว ทีมวิจัยได้เครื่องหมายพันธุกรรมคุณภาพสูงถึง 19,951 จุด ทำให้สามารถสร้างภาพความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมของกระเจี๊ยบ แต่ละสายพันธุ์ได้อย่างละเอียด ว่าสายพันธุ์ใดมีความใกล้เคียงหรือแตกต่างกันมากน้อยเพียงใด
รู้จัก 4 กลุ่มพันธุกรรมกระเจี๊ยบ
คัดลักษณะเด่น ต่อยอดพันธุ์ใหม่ได้เร็วขึ้น
เมื่อนำข้อมูลจากการปลูกทดลองมาวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูล DNA นักวิจัยพบการจัดกลุ่มกระเจี๊ยบออกมาเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่ การจัดกลุ่มจากลักษณะที่ปรากฏในแปลงปลูก และการจัดกลุ่มจากข้อมูลพันธุกรรมโดยตรง
สิ่งที่น่าสนใจคือ ทั้ง 2 วิธี ให้ผลสอดคล้องกันเป็นส่วนใหญ่ และสามารถแบ่งกระเจี๊ยบทั้ง 81 สายพันธุ์ ออกเป็น 4 กลุ่มพันธุกรรมหลัก ซึ่งถือเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับงานปรับปรุงพันธุ์ เพราะหมายความว่าในอนาคตนักวิจัยอาจใช้ข้อมูล DNA เป็นเครื่องมือช่วยคัดเลือกสายพันธุ์ได้รวดเร็วขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาการทดลองปลูกในหลายฤดูเพียงอย่างเดียว
ด้านผลผลิตพบความแตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยกระเจี๊ยบแต่ละสายพันธุ์ให้ผลผลิตตั้งแต่ประมาณ 504 – 3,139 กิโลกรัมต่อเฮกตาร์ ขณะที่ระยะเวลาการออกดอกอยู่ระหว่าง 37-82 วัน สะท้อนให้เห็นว่ากระเจี๊ยบเขียวในกลุ่มตัวอย่างยังมีความหลากหลายอีกมาก ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการปรับปรุงพันธุ์ได้
นอกจากนี้ ลักษณะสำคัญหลายอย่าง เช่น ความสูงต้น น้ำหนักฝัก ขนาดลำต้น และน้ำหนักเมล็ด 100 เมล็ด มีค่าความสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมสูง หมายความว่าลักษณะเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากพันธุกรรมมากกว่าสภาพแวดล้อม และเมื่อคัดเลือกอย่างต่อเนื่อง มีโอกาสเห็นการพัฒนาที่ชัดเจนได้ภายในไม่กี่ชั่วรุ่นของการปรับปรุงพันธุ์
จากข้อมูล DNA สู่การคัดพ่อแม่พันธุ์
พัฒนากระเจี๊ยบให้ตรงตลาด
จากการวิเคราะห์ทั้งลักษณะภายนอกและข้อมูลพันธุกรรม นักวิจัยสามารถระบุสายพันธุ์ที่น่าสนใจ สำหรับนำไปใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ได้หลายสายพันธุ์ ได้แก่ JKOH540, Asontem 2, Asontem 4, JA2133 และ CRI-OFK โดยมีจุดเด่นสำคัญคือ ออกดอกเร็วและมีศักยภาพด้านผลผลิตสูง
นักวิจัยมองว่า ฐานข้อมูลที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้ ไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะกับงานวิจัยชิ้นนี้เท่านั้น แต่ยังสามารถเป็นข้อมูลตั้งต้น ให้นักปรับปรุงพันธุ์รายอื่นนำไปใช้เลือกพ่อแม่พันธุ์ และพัฒนากระเจี๊ยบเขียวรุ่นใหม่ที่ตอบโจทย์ทั้งด้านผลผลิตและตลาด
เพราะในตลาดจริง “พันธุ์ดี” ไม่ได้วัดกันแค่ผลผลิตต่อไร่ แต่ยังต้องตอบโจทย์ผู้บริโภค พ่อค้า และตลาดปลายทางด้วย ไม่ว่าจะเป็น รูปทรงฝัก สีฝัก ขนาดฝัก และลักษณะที่ตลาดต้องการ
งานวิจัยนี้จึงเป็นการปรับปรุงพันธุ์แบบใช้ เครื่องหมายทางพันธุกรรม (marker-assisted breeding) ไม่ใช่การตัดต่อพันธุกรรมหรือการดัดแปลงพันธุกรรม นักวิจัยไม่ได้ใส่หรือลบยีนออกจากพืช แต่ใช้ข้อมูล DNA เป็นเครื่องมือช่วยตัดสินใจว่า กระเจี๊ยบสายพันธุ์ใดควรนำมาผสมกัน เพื่อดึงลักษณะที่ต้องการออกมา
แนวทางดังกล่าวจึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำข้อมูลพันธุกรรม เข้ามาช่วยยกระดับงานปรับปรุงพันธุ์ จากเดิมที่ต้องอาศัยการทดลองปลูกและสังเกตลักษณะของพืชเป็นหลัก ไปสู่การใช้ข้อมูล DNA ช่วยเลือกให้แม่นขึ้นและเดินให้เร็วขึ้น ซึ่งอาจมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาพันธุ์กระเจี๊ยบเขียวให้ตอบโจทย์ทั้งผลผลิต เกษตรกร และตลาดในอนาคต
ขอบคุณข้อมูลจาก : Global Agriculture
ข้าวกล้อง (brown rice) คือเมล็ดข้าวที่กะเทาะเปลือกออกโดยไม่ได้มีการขัด มีจมูกข้าวหรือคัพภะ (embryo) และเยื่อรำติดอยู่ ซึ่งเป็นส่วนที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยคัพภะอุดมไปด้วย โปรตีน วิตามิน ไขมัน แร่ธาตุ และกรดอะมิโนที่สำคัญ รวมทั้งมีเยื่อหุ้มเมล็ดที่มีเส้นใยอาหารสูง มหัศจรรย์แห่งข้าวสี ข้าวกล้องจะมีสีสันแตกต่างกันตั้งแต่ ครีม แดง น้ำตาลเข้ม และม่วงเข้มถึงเกือบดำ สีของข้าวกล้องที่ปรากฏในเมล็ดข้าวจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสารเม็ดสีที่อยู่ในชั้นเยื่อหุ้มผล และเยื่อหุ้มเมล็ดของเมล็ดข้าว ถึงแม้ว่าข้าวจะมีสีสันตามลักษณะของพันธุ์ข้าว แต่ส่วนใหญ่สีของแป้งที่อยู่ภายในจะมีสีขาวเกือบทั้งหมด ด้วยคุณลักษณะดังกล่าวจึงส่งผลให้ข้าวกล้องมีคุณค่าสารอาหารทางโภชนาการแตกต่างกันตามสีที่ปรากฏบนเมล็ดข้าวในแต่ละพันธุ์ คุณค่าทางโภชนาการ คุณค่าสารอาหารทางโภชนาการในข้าวสีต่างๆ 1. กลุ่มข้าวสีดำ/ม่วงเข้ม…ราชาแห่งการต้านอนุมูลอิสระ พันธุ์ข้าว : ข้าวเหนียวดำพันธุ์ลืมผัว ข้าวเหนียวดำซ่อไม้ไผ่ 49 ข้าวเหนียวดำหอมภูเขียว ข้าวเหนียวดำหม้อ ข้าวไรซ์เบอร์รี ข้าวเจ้าก่ำ ข้าวสีนิล ข้าวหอมนิล ข้าวเหนียวกัญญา เป็นต้น ลักษณะเด่น : ม
ฉลองครบรอบ 39 ปี เทคโนโลยีชาวบ้าน ชวนมาเปิดมุมมองใหม่ในงานสัมมนา “เทคโนโลยีชาวบ้าน NEXT MOVE เกษตรไม่เหมือนเดิม” งานเดียวที่จะพาคุณไปดูว่า…วันนี้เกษตรกรต้องปรับตัวอย่างไร เพื่ออยู่รอดและสร้างรายได้ในอนาคต ดินโทรม ปลูกอะไรก็ไม่งาม…ลองเปลี่ยน “เศษไม้” ให้กลายเป็นตัวช่วยกู้ดิน! เศษไม้ เศษกิ่งไม้ หรือเศษพืชในสวน อย่าเพิ่งมองว่าเป็นของเหลือทิ้ง เพราะสามารถนำมาเปลี่ยนเป็น “ถ่านไบโอชาร์” ตัวช่วยฟื้นฟูดิน เพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำและเก็บธาตุอาหาร ปลูกพืชอะไรก็โต สร้างเงินล้านได้อย่างยั่งยืน 14.30-15.30 น. พบกับเวที Talks “เปลี่ยนเศษไม้ในสวนเป็น ‘ถ่านไบโอชาร์’ สูตร ‘กู้ดินโทรม’ ปลูกพืชเงินล้าน” พูดคุยกับ คุณเจนนิเฟอร์ อินเนส-เทเลอร์ (น้องเจนทำฟาร์ม) คุณณัฐวุฒิ จันทร์เรือง เจ้าของจันทร์เรืองฟาร์ม ร่วมพูดคุยถึง หัวใจสำคัญของการทำไบโอชาร์คืออะไร วิธีทำไบโอชาร์ใช้เอง เปลี่ยนเศษพืชในไร่ให้กลายเป็นคาร์บอนมูลค่าสูง ฟื้นฟูดินโทรมให้กลับมาอุ้มน้ำและปุ๋ย ถ้าคุณกำลังเจอปัญหา ดินเสื่อม ดินแน่น ปลูกแล้วไม่โต หรืออยากลดของเหลือทิ้งในแปลงให้เกิดประโยชน์ เวทีนี้มีคำตอบที่นำไปต่อยอดได้จริง . เปิดขายบัตรแล้ว ร
จากพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของกำแพงเพชร ด้วยพื้นที่ปลูกมากกว่า 40,000 ไร่เมื่อสิบกว่าปีก่อน ปัจจุบันเริ่มถูกแทนที่ด้วยไร่อ้อยและมันสำปะหลัง ที่ทำให้พื้นที่ปลูกกล้วยไข่ของจังหวัดกำแพงเพชรในปี พ.ศ. 2566 เหลือเพียง 513 ไร่ มีเกษตรกรขึ้นทะเบียนเพียง 163 ราย และขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพียง 75 รายเท่านั้น และส่วนใหญ่เป็นการปลูกแซมพืชอื่นๆ รายละ 1–2 ไร่ มีเกษตรกรที่ยังยึดเป็นอาชีพหลักเพียง 3-4 ราย สวนทางกับความต้องการที่สูงถึงปีละ 300 ตัน สาเหตุที่ทำให้เกษตรกรในกำแพงเพชรเลิกปลูกกล้วยไข่ เกิดจากการไม่มีลานรับซื้อกลาง ทำให้ถูกกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง รวมถึงผลกระทบจากภัยธรรมชาติ ในปี พ.ศ. 2556 ทีมวิจัยากมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ บัวเทศ จึงเข้าไปทำงานร่วมกับเกษตรกรผู้ปลูกกล้วยไข่ จำนวน 20 ราย เพื่อปรับวิถีการปลูก เพิ่มคุณภาพการดูแล การจัดการแปลงปลูกและการปรับดินให้มีคุณภาพที่ดีขึ้น รวมถึงระบบการให้ปุ๋ยและธาตุอาหารเสริมตามช่วงอายุเวลาการเจริญเติบโตของกล้วยไข่ เพื่อลดต้นทุนการปลูก เพิ่มมูลค่า ที่สำคัญคือสามารถทำให้กล้วยไข่ที่ผลิตได้มีน้ำหนักเพิ่มจากเครือล
“ น้ำ” นับเป็นปัจจัยสำคัญในการทำการเกษตร แปลงนาที่อยู่นอกเขตชลประทานมักขุดเจาะน้ำบาดาลระดับตื้นมาใช้ทำนาในฤดูนาปรัง แต่มีสนิมในน้ำบาดาลติดมาด้วย ทำให้ต้นข้าวไม่กินปุ๋ย ได้ผลผลิตต่ำ ซึ่ง “ ฮั้วเฮงหลีฟาร์ม ” ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร ก็ประสบปัญหาดังกล่าว จึงปฏิวัติระบบน้ำใหม่ด้วยวิธีบำบัดง่ายๆ เปลี่ยนน้ำสนิมให้ตกตะกอนก่อนเข้าแปลงนา โดยใช้วิธีกลเติมอากาศ Aerator ทำให้รากข้าวกลับมาดูดซึมปุ๋ยได้เต็มประสิทธิภาพผลผลิตพุ่งเต็มร้อย พิษสนิมเหล็ก .. ในนาข้าว คุณสุภชัย ปิติวุฒิ กรรมการบริหารคูโบต้ากำแพงเพชร (ฮั้วเฮงหลี) จังหวัดกำแพงเพชร และเป็นผู้ก่อตั้งเพจชาวนาวันหยุด กล่าวว่า นาแปลงนี้ ผู้เช่าเดิมขุดบ่อตอก สูบน้ำบาดาลระดับตื้นโดยตรง หลังเรารับช่วงต่อ ใช้องค์ความรู้เปียกสลับแห้งแกล้งข้าวควรได้ผลผลิตเพิ่มขึ้น 20% แต่ได้ผลผลิตเต็มที่แค่ไร่ละ 600-700กก.เท่านั้น สาเหตุที่ได้ผลผลิตต่อไร่น้อย เกิดจากการสูบน้ำบาดาลปล่อยตรงลงนา ทำให้มีการตกค้างของ ตะกอนสนิมน้ำบาดาล ในชั้นผิวดิน สังเกตเห็นชัดเจน ตอนดินในแปลงนาแห้งแตกระแหง ระยะแตกกอ และตอนไถพลิกหน้าดินหลังเก็บเกี่ยว พอมีน้ำแช่ขัง ตะกอนสนิมก็
