แปรรูปสินค้าเกษตร

ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมอาหารสุขภาพ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ในสังกัด กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ตะหนักดีว่า ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ (Aged Society) โดยจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเป็นอันดับ 3 ของโลก และเป็นอันดับ 2 รองจากสิงคโปร์ในอาเซียน  วว.โดย ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมอาหารสุขภาพ จึงได้นำสมุนไพรไทย “ว่านหางจระเข้” มาใช้ประโยชน์ที่สอดคล้องกับบริบทของสังคมไทยและสังคมโลก ซึ่งมีความเปลี่ยนแปลงทั้งโครงสร้างประชากร ในการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ  การเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรและสภาวะอากาศ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี รวมทั้งการเกิดโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ ที่ทำให้เราต้องปรับพฤติกรรมในการใช้ชีวิต รวมถึงมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เป็นต้น สมุนไพรว่านหางจระเข้ (Aloe vera ) มีสรรพคุณเด่นด้านบำรุงสุขภาพ สามารถใช้เป็นยาภายในและยาภายนอก รวมทั้งใช้เสริมสุขภาพความงาม  ปัจจุบัน วว.ประสบความสำเร็จในการนำว่านหางจระเข้ มาสกัดสารสำคัญที่มีมูลค่าสูง และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ 3 รายการที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคสายรักสุขภ

ผู้เขียน : ชนุดม สุรัตน์ ในยุคที่เกษตรกรจำนวนไม่น้อยต้องเผชิญความท้าทาย ทั้งราคาพืชเศรษฐกิจที่ไม่แน่นอน และต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น “การปรับตัว” จึงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่เป็นทางรอด หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจคือ ลุงอ๊อด-เอนก วรนันท์ปัญญา เจ้าของสวนบุญธรรม จังหวัดพัทลุง ผู้พลิกสวนยางพาราธรรมดา 14 ไร่ ให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้เกษตรผสมผสานที่สร้างรายได้ยั่งยืน และยังเป็นแรงบันดาลใจให้เกษตรกรรุ่นใหม่ จากสวนยางพารา สู่การทำเกษตรผสมผสาน ลุงอ๊อด เล่าให้ฟังว่า เดิมทีเป็นพนักงานเงินเดือน ก่อนที่จะผันตัวมาเป็นเกษตรกร ทำสวนบุญธรรมที่ปลูกผลไม้ต่างๆ เพื่อนำมาแปรรูปเป็นสุราและไวน์ สวนบุญธรรมเคยเป็นสวนยางพาราขนาด 14 ไร่ เช่นเดียวกับสวนอีกมากมายในภาคใต้ ยางพาราเคยเป็นความหวังใหญ่ แต่เมื่อราคายางตกต่ำลงต่อเนื่อง การพึ่งพาพืชเชิงเดี่ยวกลับกลายเป็นความเสี่ยง ลุงอ๊อดมองเห็นว่าหากยังยึดติดอยู่กับการทำยางพาราอย่างเดียว ชีวิตจะไม่มั่นคง จึงตัดสินใจปรับสวนยางให้เป็นเกษตรผสมผสาน “ช่วงนั้นราคายางไม่ดี รวมถึงการมีโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำใสเกิดขึ้น เกษตรกรในพื้นที่จึงหันมามองหาพืชอย่างอื่นทำรายได้ ตัวผมเองได้โค่นต้นย

การเพาะเห็ด เป็นหนึ่งในอาชีพที่เกษตรกรไทยนิยมทำกัน เช่น การเพาะเห็ดฟาง เห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม เห็ดเข็มทอง ฯลฯ ซึ่งอาชีพนี้มีข้อดีคือ ใช้เงินลงทุนไม่สูง ใช้พื้นที่น้อย ไม่ต้องพึ่งฟ้าฝน ที่สำคัญคือ ขายง่าย ได้เงินแทบทุกวัน สร้างอาชีพและรายได้ที่ดี แถมเห็ดบางชนิดยังมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร อายุวัฒนะ เช่น เห็ดหลินจือ เห็ดหัวลิง เป็นต้น มฟล. มุ่งพัฒนางานวิจัย “เห็ด” มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) ในฐานะเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำของอาเซียนที่สร้างสรรค์ผลงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ควบคู่ไปกับการรับใช้สังคม เล็งเห็นความสำคัญของพืชเศรษฐกิจดังกล่าวจึงได้มุ่งพัฒนาองค์ความรู้เรื่อง “เห็ด” ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์อาหาร และเครื่องสำอาง พร้อมขยายผลงานวิจัยจากหิ้งสู่ห้างในอนาคต ที่ผ่านมา ศูนย์ความเป็นเลิศทางด้านการวิจัยเชื้อรา มฟล. ได้ค้นพบเชื้อราและเห็ดชนิดใหม่มากกว่า 800 ชนิด มีการเก็บรักษาสายพันธุ์เชื้อเห็ดราในคลังสายพันธุ์เห็ดราไว้มากกว่า 14,000 ตัวอย่าง มีผลงานตีพิมพ์ในระดับนานาชาติจำนวนกว่า 900 เรื่อง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เล็งเห็นถึงจุดแข็งด้านนี้ จึงสนับสนุนง

ปัจจุบันประเทศไทยมีผลผลิตรังนกไม่ต่ำกว่า 200 ตันต่อปี จากการเก็บรังนกจากธรรมชาติและธุรกิจรังนกเลี้ยง หรือคอนโดนก คิดเป็นมูลค่าประมาณ 9,000 ล้านบาท เมื่อรวมกับอุตสาหกรรมเครื่องดื่มรังนกสำเร็จรูป มูลค่าตลาดรังนกไทยไม่ต่ำกว่า 10,000 ล้านบาท ซึ่งส่วนใหญ่ส่งออกไปยังประเทศจีนซึ่งเป็นตลาดรังนกสำคัญ เพราะคนจีนเชื่อในสรรพคุณรังนกว่าสามารถทำให้ร่างกายแข็งแรงได้ เมื่อ 10 กว่าปีก่อน เกิดเหตุการณ์สินค้ารังนกด้อยคุณภาพเล็ดลอดเข้าไปยังประเทศจีน รัฐบาลจีนจึงออกนโยบายตรวจสอบคุณภาพรังนกอย่างเข้มงวด ส่งผลกระทบไปหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย ต้องคัดกรองมาตรฐานสินค้ารังนกนางแอ่นให้สูงขึ้น โดยกำหนดกฎเกณฑ์ในการวัดคุณภาพ 10 ข้อเกี่ยวข้องกับการตรวจสอบสุขลักษณะและโภชนาการเพื่อประเมินมูลค่าและป้องกันปัญหาการทุจริตสินค้า  เช่น การตรวจสอบประเภทรังนก พ่อค้ารับซื้อรังนกถ้ำในราคาสูงกว่ารังนกที่มาจากคอนโดนกหลายเท่าตัว เพราะมีปริมาณที่น้อยกว่าและมีวิธีการเก็บเกี่ยวที่ซับซ้อนยากกว่ารังนกที่มาอาคาร การกำหนดมาตรฐานของสีรังนก โดยรังนกสีเหลืองทอง มีราคาแพงที่สุด เกรดรองลงมาคือ รังนกสีแดง และรังนกสีขาว ที่สามารถพบเห็นได้ท

ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มี ความหลากหลายทางภูมิประเทศและภูมิอากาศ จึงเอื้อต่อการปลูกกาแฟหลากหลายสายพันธุ์ ตั้งแต่ภาคเหนือที่เย็นสบาย เหมาะกับกาแฟอาราบิก้า ไปจนถึงภาคใต้ที่ชื้นร้อน เหมาะกับโรบัสต้าและลิเบอริก้า กาแฟแต่ละสายพันธุ์ไม่เพียงแค่ต่างกันที่รสชาติและกลิ่น แต่ยังสะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม และภูมิปัญญาการเกษตรในแต่ละถิ่นอย่างลึกซึ้ง ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กาแฟไทย ก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจที่เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีสายพันธุ์หลักที่นิยมปลูกคือ อาราบีก้า และ โรบัสต้า จุดเด่นของต้นกาแฟคือสามารถทนแล้ง ทนฝน ดูแลง่าย และไม่ต้องรดน้ำบ่อย จึงเข้ากับภูมิประเทศและภูมิอากาศของไทยเป็นอย่างดี พื้นที่เพาะปลูกกาแฟสำคัญอยู่ใน ภาคเหนือและภาคใต้ ซึ่งต่างมีเงื่อนไขทางธรรมชาติที่เหมาะกับสายพันธุ์ต่างกัน ทำให้กาแฟที่ได้มีรสชาติและเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่โดดเด่นไม่แพ้ประเทศใดในโลก สำหรับ ภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และน่าน ถือเป็นแหล่งปลูก กาแฟอาราบีก้า ชั้นดี ด้วยอากาศเย็นตลอดปีและพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเล ต้นกาแฟจึงเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ ให้เมล็ดคุณภาพสูง เป็นที่ต้องการทั้งในและ

ในวันที่เส้นทางชีวิตหลังเรียนจบไม่ได้เป็นอย่างที่หวัง หลายคนอาจเลือกเดินต่อไปข้างหน้าเพื่อหาคำตอบใหม่ แต่สำหรับ คุณแม็ก-กิตติวัฒก์ วัฒกกิตติวงศ์ การหยุดทบทวนและกลับบ้านคือคำตอบที่ใช่ที่สุด เพราะการทำงานในหลายบริษัทไม่อาจเติมเต็มความรู้สึกภายในได้ จึงเลือกกลับมายังบ้านเกิดและเริ่มต้นชีวิตอีกครั้งกับ “งานเกษตร” ที่คุ้นเคยมาตั้งแต่วัยเด็ก เส้นทางที่ไม่เคยอยู่ในแผน แต่กลับเป็นหนทางที่พาไปพบความหมายของงานที่รักอย่างแท้จริง เมื่อชีวิตไม่ใช่อย่างที่คิด  กลับบ้านสร้างคุณค่ากาแฟ หลังจากเรียนจบจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ คุณแม็ก เล่าให้ฟัง เคยออกไปลองสมัครงานและทำงานกับหลายบริษัท ด้วยความหวังว่าจะเจอเส้นทางที่ใช่ แต่เมื่อได้ลองทำกลับรู้สึกว่ายังไม่ตอบโจทย์ชีวิต จึงตัดสินใจกลับบ้านและตั้งใจเริ่มต้นชีวิตใหม่ด้วยการทำเกษตร ครอบครัวของคุณแม็กปลูกกาแฟไว้บริเวณพื้นที่ว่างใกล้บ้าน ซึ่งเดิมทีปลูกเพื่อขายส่งให้พ่อค้าเท่านั้น แต่นั่นกลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความคิดสำคัญที่ทำให้เส้นทางชีวิตเปลี่ยนไปความคิดที่ว่าถ้านำกาแฟมาคั่วเอง จะเพิ่มมูลค่าได้หรือไม่ “จากความสงสัยเล็กๆ ผมขอเมล็ดกาแฟจากตาเพื่อนำมาลอ

“ หอมแดง ” เป็นพืชเศรษฐกิจของจังหวัดศรีสะเกษ สร้างรายได้ไม่ต่ำกว่าปีละ 200-300 ล้านบาท ซึ่งอำเภอยางชุมน้อย มีพื้นที่ปลูกหอมแดงมากที่สุดในประเทศไทย เกษตรกรนิยมปลูกหอมแดงหลังฤดูทำนา ประมาณช่วงเดือนกันยายน และเก็บเกี่ยวผลผลิตช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม ของทุกปี  หอมแดงยางชุมน้อย มีจุดเด่นสำคัญคือ ผิวมัน หัวแห้ง สีแดงสด คอเล็กเรียว กลิ่นฉุนแรง จังหวัดศรีสะเกษจัดเทศกาล “หอมแดง กระเทียมดีที่ยางชุมน้อย” ระหว่างเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์เป็นประจำทุกปีเพื่อประชาสัมพันธ์ส่งเสริมการตลาดหอมแดง ให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายมากยิ่งขึ้น   เกษตรกรในพื้นที่อำเภอยางชุมน้อยนับเป็นเกษตรกรหัวก้าวหน้า พยายามยกระดับคุณภาพสินค้าอย่างต่อเนื่องภายใต้ “หอมแดงโมเดล” มีการตั้ง “โรงเรียนหอมแดง” ประจำหมู่บ้าน เพื่อให้เกษตรกรดูแล ตรวจสอบคุณภาพซึ่งกันและกัน มีการขึ้นทะเบียนผู้ปลูกหอมแดง กับสำนักงานเกษตรอำเภอ เพื่อควบคุมพื้นที่ปลูกหอมแดงคุณภาพ GAP และลดการใช้สารเคมี ที่มีอายุการปลูกจนเก็บเกี่ยว 70-75 วัน ตากแขวนหอมแดงผึ่งลม 14 วัน เพื่อให้หอมแดงคุณภาพดี หัวใหญ่ แห้งแดง คอเล็ก สามารถขายผลผลิตได้ราคาดี เพราะเป็นสินค้าเก