แปรรูปสินค้าเกษตร
“อ้อยคั้นน้ำ” หรือ “น้ำอ้อยสด” ที่บรรจุในขวดแช่เย็นไว้ดื่มยามอากาศร้อน ยามร่างกายเหน็ดเหนื่อยจากการทำงานหรือการเดินทาง น้ำตาลจากน้ำอ้อยสดๆ สามารถทำให้ร่างกายรู้สึกสดชื่นได้ทันทีที่ดื่ม “อ้อย” เป็นพืชทนแล้งที่ใช้น้ำน้อย บางพันธุ์นำผลผลิตส่งโรงงานแปรรูปเป็นน้ำตาล บางพันธุ์เหมาะจะนำมาบริโภคสด ด้วยการหีบเป็นน้ำอ้อยสดพร้อมดื่ม การปลูกอ้อยมีทั้งปลูกแบบสวนหลังบ้านและปลูกในเชิงการค้า อ้อยเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่ช่วยยกระดับรายได้สู่ความมั่นคง “อ้อยคั้นน้ำสุพรรณบุรี 50” มีลักษณะลำต้นสีเขียวอมเหลือง ลำปล้องทรงกระบอก หัวท้ายเสมอค่อนข้างยาวถึงยาวมาก ไม่มีร่องหรือรอยบุ๋มบริเวณตาหรือข้อ อายุเก็บเกี่ยว 8-10 เดือน หลังปลูก ซึ่งถือว่าเป็นระยะให้น้ำ คุณภาพและปริมาณมากที่สุด สามารถปลูกได้ในทุกภาคของประเทศและปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศตามท้องถิ่นได้ดี เจริญเติบโตเร็ว อัตราการแตกกอดี แตกได้มาก 12,000-12,500 ลำ ต่อไร่ มีความต้านทานโรคแส้ดำ โรคราใบขาว โรคลำต้นหรือไส้เน่าแดงและหนอนกออ้อยได้ดี คุณศิวาพัชร์ มั่นคงจรัลศรี อยู่บ้านเลขที่ 49 หมู่ที่ 10 ตำบลเที่ยงแท้ อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท ปัจจุบัน ทำการเกษตรแบบผส
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มหมูดำเหมยซานเกษตรพอเพียง ได้นำพันธุ์จากอำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา มาเลี้ยงในตำบลศรีดอนไชย อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย เนื่องจากพบว่าหมูดำพันธุ์นี้เลี้ยงง่าย กินง่าย ทนทานแข็งแรง ให้ลูกดก จึงทำให้ชาวบ้านที่เคยเลี้ยงกันจำนวน 5 คนเมื่อปี 2560 มีจำนวนเพิ่มขึ้นกว่า 41 ครัวเรือนในปี 2562 แม้คุณสมบัติหมูดำเหมยซานจากจีนจะมีข้อดีเรื่องลูกดก แต่มีความจำเป็นต้องปรับปรุงพันธุ์เพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพทางธรรมชาติของชาวบ้านในพื้นที่ ดังนั้น จึงนำหมูดำเชียงใหม่มาผสมแล้วคัดพันธุ์เพื่อต้องการสายพันธุ์ให้มีขนาดใหญ่ แข็งแรง เนื้อมาก มีสีสวยตรงตามความต้องการของตลาด คุณคามิน คนึงคิด หรือ คุณเน หนึ่งในสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มหมูดำเหมยซานเกษตรพอเพียง ที่ตำบลศรีดอนไชย อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ให้ข้อมูลว่า คุณสมบัติเด่นของหมูดำเหมยซานคือมีลูกดก เลี้ยงง่าย ตัวใหญ่ สามารถเลี้ยงโดยใช้อาหารทางธรรมชาติได้ ไม่ต้องฉีดยา ขณะเดียวกัน ยังนำอาหารเหลือจากการบริโภคมาเป็นอาหารหมู จึงช่วยกำจัดของเหลือในครัวเรือน เป็นการลดต้นทุนได้มาก สมาชิกของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มหมูดำเหมยซานเกษตรพอเพียง ได้ประโยชน์
“ขนมปังซาวโดวจ์” (sourdough) ต้นแบบจากอียิปต์โบราณ จากกระบวนการหมักที่ยีสต์และแบคทีเรียธรรมชาติ ทำให้ขนมปังมีรสชาติเปรี้ยวตามชื่อ ดีต่อสุขภาพ ให้คุณค่าทางอาหารสูง อุดมด้วยแร่ธาตุ ค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ ขนมปังซาวโดวจ์ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย สำหรับความนิยมของคนไทยบริโภคยังอยู่ในวงจำกัด ผู้ทำขนมปังชนิดนี้ยังมีน้อยและเป็นผลิตภัณฑ์โฮมเมด ผลิตออกมาได้แต่ละครั้งจำนวนไม่มาก แต่วันนี้ที่ “ร้านสวีทเค้ก” ร้านกาแฟห้อยขา ที่ “เกาะหมาก” อำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด มีให้รับประทานกันสดๆ ทุกวัน แถมมีส่งขายต่างจังหวัดด้วย สวีทเค้ก กาแฟห้อยขา เริ่มจากชอบรับประทานขนมปัง คุณกรชนก สุทธิสว่าง หรือ คุณหมู อยู่บ้านเลขที่ 49/14 หมู่ที่ 1 ตำบลเกาะหมาก อำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด กับตำแหน่งทางสังคม ประธานกลุ่มพัฒนาบทบาทสตรีตำบลเกาะหมาก เจ้าของกิจการร้านกาแฟ เบเกอรี่ “สวีทเค้ก กาแฟห้อยขา” ที่เกาะหมาก เล่าว่า จบการศึกษาปริญญาตรี ทางด้านวิศวกรรมโยธา และปริญญาโท ด้านบริหารธุรกิจ (MBA) เมื่อมาแต่งงานกับ คุณนพดล สุทธิธนกุล หรือ คุณอึ่ง ที่เป็นชาวเกาะหมาก จึงหันมาเรียนทำเบเกอรี่และเปิดร้านกาแฟและเบเกอรี่ ชื่อ “สวีทเค้ก” ซึ่งนั
ปลาร้า หรือปลาแดก เป็นอาหารท้องถิ่นที่สำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในภาคอีสาน โดยแต่ละท้องถิ่นจะมีการทำปลาร้าเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง ปัจจุบัน ปลาร้าได้พัฒนาขึ้นไปสู่ระดับสากลมากขึ้น มีการคิดค้นผลิตน้ำปลาร้าออกมาในหลายรูปแบบ ซึ่งล่าสุดมีเกษตรกรที่จังหวัด มหาสารคามปิ๊งไอเดีย นำอินทผลัมที่เป็นวัตถุดิบหลักของที่สวนนำมาต่อยอดพัฒนาทำน้ำปลาร้าให้ต่างไปจากเดิม ด้วยการนำอินทผลัมไปผ่านกระบวนการแปรรูปเพื่อให้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นในการนำมาทำเป็นส่วนผสมหลักในน้ำปลาร้า ช่วยสร้างคุณค่าของน้ำปลาร้าให้มีเอกลักษณ์และมีความโดดเด่นขึ้นได้ในแง่ของประโยชน์ที่ผู้บริโภคจะได้รับ ถือเป็นการเพิ่มทางเลือกให้กับผู้บริโภคมากขึ้น และสามารถหยิบจับมาทำอาหารได้หลากหลายเมนูมากขึ้น ไม่เพียงเฉพาะแค่ส้มตำเท่านั้น คุณมงคล สว่างอารมณ์ หรือ พี่หมี อยู่บ้านเลขที่ 75 หมู่ที่ 20 ตำบลเตา อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม หนึ่งในหุ้นส่วนของบริษัท เกษตรรักษ์ดิน จำกัด เล่าถึงที่มาของไอเดียการผลิตภัณฑ์น้ำปลาร้าอินทผลัมว่า เริ่มต้นจากที่ทางบริษัทของตนเองได้ส่งเสริมให้มีการปลูกอินทผลัมทั่วประเทศ และมีการรับซื้อผลผลิตของเกษต
ปางมะโอ เป็นหมู่บ้าน ตั้งอยู่ที่ตำบลวังเงิน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง แหล่งกำเนิดกาแฟอาราบิก้าแห่งแรกของจังหวัดลำปาง ลักษณะทางภูมิศาสตร์ เป็นหมู่บ้านที่ถูกล้อมรอบด้วยเนินเขา ภูเขาสูงของเทือกเขาผีปันน้ำ ตามแนวเหนือใต้ อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 600-800 เมตร พื้นที่เกษตรเป็นพื้นที่ลาดชันของหุบเขามีสภาพป่าที่สมบูรณ์ ทั้งจากป่าธรรมชาติและป่าจากการปลูกกาแฟ ไม้ผล ที่ชาวบ้านร่วมกันปลูก มีลำธารน้ำไหลผ่าน สภาพดินอุดมสมบูรณ์ ภูมิอากาศ เย็น ชุ่มชื้น น่าจะมีเพียง 2 ฤดู คือ ฤดูฝนกับฤดูหนาว แม้ในฤดูร้อนทั่วไปที่นี่ก็ไม่ร้อนจัด อากาศจึงเย็นสบายตลอดทั้งปี มีอุณหภูมิเฉลี่ย 15-27 องศาเซลเซียส ด้วยสภาพความอุดมสมบูรณ์ของดินและน้ำ บ้านปางมะโอจึงเหมาะแก่การปลูกกาแฟ คุณพันธ์ศํกดิ์ ศรีวงษ์ ผู้ปลุกกระแสกาแฟปางมะโอ ปัจจุบันอายุ 61 ปี อยู่บ้านเลขที่ 58 หมู่ที่ 8 ตำบลวังเงิน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง 52150 โทร. (081) 492-7745 บทบาทภารกิจของคุณพันธ์ศักดิ์ กับไร่กาแฟปางมะโอ – ผู้จัดการไร่กาแฟปางมะโอ เนื้อที่ 210 ไร่ – เป็นผู้มีประสบการณ์ด้านกาแฟมาไม่น้อยกว่า 30 ปี ทั้งพันธุ์อาราบิก้าและโรบัสต้า – เจ้าของ
“มะพร้าว” พืชสารพัดประโยชน์ ที่เกาะช้างมีปริมาณผลผลิตปีละหลายแสนลูกที่ผลผลิตจะให้เก็บเกี่ยวทุกรอบ 45 วัน ปัจจุบันความก้าวหน้าทางนวัตกรรมและพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งต้องการความสะดวกรวดเร็วในการบริโภค ความสดใหม่ของวัตถุดิบ รวมทั้งกระแสรักสุขภาพ จึงมีผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มมูลค่าออกมาให้เห็นแพร่หลาย เช่น น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สบู่น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น และยังมีผลิตภัณฑ์จากกะทิสดๆ พัฒนาเป็นกะทิกล่องสนองความต้องการของแม่บ้านได้ดี ที่เกาะช้าง จังหวัดตราด ผู้ประกอบการท้องถิ่นธุรกิจ SME ขนาดเล็ก ที่ประสบความสำเร็จจากน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สบู่น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น แบรนด์ “อนัญญา เกาะช้าง” ได้ต่อยอดผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม น้ำกะทิพร้อมปรุงและนมมะพร้าวพร้อมดื่ม ผสมทุเรียน รสวานิลลา เมื่อปี 2563 ได้เริ่มวางตลาดและเจาะตลาดต่างประเทศ โดยชูเอกลักษณ์ของสินค้าที่วัตถุดิบมีความสด ใหม่และมีคุณภาพจากเกาะช้าง จังหวัดตราด ทุนเดิม สวนมะพร้าว 20-30 ไร่ ที่เกาะช้าง คุณเลอศักดิ์ สถิตย์วิมล หรือ คุณบอย เล่าว่า เมื่อแต่งงานกับ คุณอรรถพร พานิชสุโข ภูมิลำเนาอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะช้างใต้ อำเภอเกาะช้าง จ
สวัสดีครับท่านผู้อ่านที่รักและคิดถึงทุกท่าน เป็นอย่างไรกันบ้างหนอ หลายเดือนที่ผ่านมาบางพื้นที่เจอภาวะแห้งแล้งจนนั่งมองข้าวยืนตาย เพราะไม่มีน้ำจะเอามารด แต่มาวันนี้กลับแปรเปลี่ยน บางพื้นที่ข้าวกำลังตั้งท้อง บ้างก็ทอรวง และหลายพื้นที่กำลังรอเก็บเกี่ยว แต่พระพิรุณท่านกลับเมตตามาเสียมากมายจนท่วมเอ่อในหลายพื้นที่ นครราชสีมา หลายอำเภอต้องเจอภาวะน้ำท่วมหลากไหล สระแก้ว ไม่ต้องพูดถึง กลายเป็นเมืองบาดาลในที่สุด สวนผมก็อยู่ที่นั่น และก็เจอความชุ่มฉ่ำเป็นเมตรเช่นกัน เล่ามาถึงสวนตัวเองก็ใจเหี่ยวไปไม่น้อย ต้นไม้หลากหลายที่ปลูกไว้ก็ยืนสงบท่ามกลางผืนน้ำที่รายรอบ บางต้นใบเหลือง บางต้นยืนตายอย่างสงบ ผมเองก็ทำได้เพียงยืนมองการจากไป ไม่รู้จะทำอย่างไรได้ พูดถึงเรื่องนี้ก็พอดีเลย ผมเพิ่งเจอน้องคนหนึ่ง ได้พูดคุยกัน ได้ติดตามแอบมองมาช่วงระยะเวลาหนึ่งแล้ว ที่มาที่ไปยังไม่รู้แน่ แต่เธอเริ่มมาจากคนขายเมล็ดไม้ต่างๆ ทั้งเมล็ดไม้ป่า ไม้แปลก ไม้หายาก แล้ววันหนึ่งก็เห็นเธอในอีกภาพหนึ่ง นั่นคือคนเพาะกล้าไม้ขาย ที่แปลกใจคืองานอาชีพนี้เหมาะกับเธอจริงหรือ เธอยินยอมพร้อมใจกับอาชีพนี้จริงๆ หรือ ลองมาติดตามไปด้วยกันไหมครับ
หลายท่านคงคุ้นเคยกับผลิตภัณฑ์ “น้ำผึ้งมะนาว” หรือ “มะนาวน้ำผึ้ง” ที่มีจำหน่ายภายในห้างสรรพสินค้าหรือในร้านสะดวกซื้อทั่วไปกันเป็นอยากดี จนเกิดเป็นความเคยชินและมองข้ามไปว่า บางครั้งสิ่งที่ดูง่าย คุ้นเคย ใกล้ตัวเหล่านี้จะกลายมาเป็นอาชีพที่ช่วยสร้างงาน สร้างเงินให้กับใครหลายคนมานักต่อนักแล้ว รวมถึงหญิงเก่งท่านนี้ ที่ผู้เขียนได้มีโอกาสได้สัมภาษณ์พูดคุยกับเธอ ที่จากอดีตเคยทำงานรับจ้างทั่วไป จนได้มาเจอกับจุดพลิกผันของชีวิต กลายมาเป็นประธานวิสาหกิจชุมชน นำคนในหมู่บ้านสร้างรายได้ จากผลิตผลที่มีอยู่ในท้องถิ่นอย่าง กล้วย มะกรูด มะนาว ที่หลายคนมองข้าม นำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ กล้วยตาก มะกรูดอบแห้ง และมะนาวน้ำผึ้ง จนได้จดทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์โอท็อป ส่งขายดังไกลถึงยุโรป สามารถสร้างรายได้มากกว่าครึ่งล้านต่อเดือนจากผลิตภัณฑ์ง่ายๆ ใกล้ตัวเหล่านี้ คุณดลยา เพชรสุทธิ์ หรือ พี่ฝน ประธานวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรชนบทบ้านหัวสระ อยู่ที่ 31/24 หมู่ที่ 5 ตำบลเบิกไพร อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เล่าถึงที่มาของการก่อตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชน รวมถึงจุดเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์แปรรูป “มะนาวน้ำผึ้ง” ว่าผลิตภัณฑ์แปรรูปอย่างแรกของกล
การทำเกษตรให้ประสบความสำเร็จ ในปัจจุบันไม่ใช่เพียงแค่ปลูกได้ ขายเป็น แต่สิ่งที่จะชี้วัดความอยู่รอดได้คือการต่อยอดและพัฒนาสิ่งที่มีอยู่ไปได้เรื่อยๆ การหาข้อมูลคือสิ่งที่ดีที่สุด หาข้อมูลเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้กับตัวเอง เช่น ถ้าปลูกไม้ผลจะทำอย่างไรที่ไม่ใช่แค่ปลูกแล้วเก็บผลขาย แต่ให้แบ่งตัดขายผลสุก 70 เปอร์เซ็นต์ อีก 30 เปอร์เซ็นต์ ต้องสร้างมูลค่าเพิ่ม สร้างจุดเด่น สร้างสตอรี่ผลผลิตของตัวเองให้ได้ อย่าหยุดอยู่กับที่ การเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ต้องหมั่นพัฒนาให้ทันโลกที่ก้าวไป คุณนิภาพร แคยิหวา (กุล) ประธานวิสาหกิจชุมชนไร่มะละกอริมคลอง อยู่บ้านเลขที่ 177 หมู่ที่ 3 ตำบลเขาขาว อำเภอละงู จังหวัดสตูล เล่าว่า อดีตเธอเคยเป็นพนักงานบัญชีอยู่ที่กรุงเทพฯ รักในงานที่ทำแต่รู้สึกว่าวิถีชีวิตที่เป็นอยู่ไม่ใช่ตัวตน เพราะจริงๆ แล้วอยากที่จะทำอะไรก็ได้ที่ได้อยู่กับครอบครัว จึงได้มีการปรึกษากับหัวหน้าและขอลาออกจากงานเพื่อกับมาบ้านเกิดที่จังหวัดสตูล ช่วงแรกๆ ก็ต้องปรับตัวเยอะเพราะสังคมในเมืองกับสังคมที่ต่างจังหวัดต่างกันมาก แต่การที่ได้กลับมาอยู่บ้านมีความสุขกว่ามาก ตื่นมาแล้วไม่ต้องหาของกิน แต่สามารถเดินรอบบ้า
“พุทรา” เป็นผลไม้ดั้งเดิมที่ได้รับความนิยมในยุคเก่าแก่ มีทั้งรสเปรี้ยวหวาน รสฝาดปนหวาน จึงรับประทานสดหรือจิ้มพริกเกลือแล้วแต่ความชอบ ถึงตอนนี้พุทรายังมีอยู่เพียงแต่ลดความนิยมลงไปจึงไม่ค่อยพบเห็น เพราะมีผลไม้เด่นหลายชนิดมาเบียดแซง พุทราถูกปรับปรุงพันธุ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดจึงมีพันธุ์หลายชนิดและพันธุ์พุทราที่นิยมปลูกในไทย ได้แก่ พุทราไทยพื้นเมือง สามรส บอมเบย์ หรือแอปเปิ้ล เจดีย์ เหรียญทอง ถ้วยทอง ไข่เต่า พุทราจีน นมสด จัมโบ้ น้ำผึ้ง เป็นต้น ขณะเดียวกัน พุทราสามารถปลูกได้ในดินทุกชนิด แต่ชอบดินร่วนปนทรายมากกว่า ชอบอากาศร้อน ชอบแสงแดดเพียงพอ ควรปลูกในฤดูฝน ปลูกได้หลายวิธี ทั้งเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง ติดตา เสียบยอด และทาบกิ่ง ซึ่งนิยมวิธีนี้มากกว่าเพราะให้ผลผลิตเร็วเหมาะกับการปลูกเชิงพาณิชย์ ชาวบ้านจังหวัดอุบลราชธานี โดยเฉพาะที่บ้านบัวเทิง ตำบลท่าช้าง อำเภอสว่างวีระวงศ์ ปลูกพุทรากันหลายครัวเรือน ปลูกเชิงพาณิชย์ เพราะราคาดี ในช่วงผลผลิตมีพ่อค้ามารับซื้อที่สวนเพื่อนำไปขายในพื้นที่จังหวัด แม้มีปริมาณมากแต่ยังไม่เพียงพอกับความต้องการ ตลาดสินค้าเกษตรก้าวหน้า เล่มนี้ ชักชวนผู้อ่านไปรู้จักกั
