ประมง
“ปลานิล” เป็นสัตว์น้ำทางเลือกที่มีศักยภาพทางการผลิตและการตลาด เพราะปลานิลเลี้ยงง่าย ทนทานต่อสภาพแวดล้อม และมีคุณค่าทางโภชนาการ โปรตีนสูง ปัจจุบันปลานิลที่นิยมเลี้ยงมี 2 สายพันธุ์ คือ ปลานิลดำ และปลานิลแดง (ปลาทับทิม) ซึ่งปลากลุ่มนี้สามารถนำไปปรุงอาหารได้หลากหลายเมนู จึงเป็นสินค้าขายดีเป็นที่ต้องการของตลาดตลอดทั้งปี เกษตรกรในพื้นที่บ้านวังม่วง หมู่ 3 ตำบลธารปราสาท อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา เดิมทีมีรายได้หลักจากอาชีพทำนา แต่ประสบปัญหาผลผลิตตกต่ำ จึงเปลี่ยนมาขุดบ่อเลี้ยงปลา สร้างรายได้ เลี้ยงปลามาหลายชนิด แต่ไม่รุ่งจนกระทั่งหันมาเลี้ยงปลานิล สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ โดยเข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ ร่วมมือร่วมใจพัฒนาสู่บริษัท ปลานิลแปลงใหญ่วังม่วง จำกัด และที่นี่กลายเป็นแหล่งปลานิลที่ใหญ่ที่สุดของโคราช ปัจจุบัน ปลานิล เป็นหนึ่งในสินค้าเกษตรทางเลือกของจังหวัดนครราชสีมา พื้นที่เลี้ยงปลานิลทั้ง 2 สายพันธุ์ ครอบคลุม 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอครบุรี อำเภอโนนสูง และอำเภอบ้านเหล
หอยขม นับเป็นสินค้าทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะเป็นสินค้าขายดี หอยขมได้รับความนิยมจากผู้บริโภคในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สามารถนำไปประกอบอาหารได้หลากหลาย สามารถสร้างรายได้เสริมให้กับเกษตรกรได้เป็นอย่างดี การเลี้ยงหอยขมจึงเป็นสินค้าทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะใช้พื้นที่เลี้ยงน้อย เลี้ยงง่าย โตไว ต้นทุนต่ำ เลี้ยงได้ตลอดทั้งปี และที่สำคัญตลาดมีความต้องการสูง ปัจจุบันเกษตรกรมีการเพาะเลี้ยงหอยขมในเชิงการค้าแพร่หลายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดมหาสารคามและ จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า เป็นพื้นที่ที่มีการเลี้ยงหอยขมมากที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง คุณไพทูลย์ บุญสิลา เป็นหนึ่งในตัวอย่างเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในอาชีพการเพาะเลี้ยงหอยขม อาศัยอยู่ในพื้นที่ตำบลหนองเรือ อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม โทร. 093-543-7922 คุณไพทูลย์เลี้ยงสายพันธุ์เปลือกดำ ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่มีในธรรมชาติทั่วไป มีสีน้ำตาลแก่ไปจนถึงสีดำ เนื้อเหนียว และจะซื้อพ่อแม่พันธุ์จากฟาร์มที่เพาะเลี้ยงมากกว่าจับตามธรรมชาติ เนื่องจากหอยขมเพาะเลี้ยงสะอาดกว่า และไม่มีปัญหาเรื่องสารเคมีเจือปน อย่างไรก็ตาม เกษตรกรค
ใครจะคิดว่าภาคอีสานจะเลี้ยงกุ้งก้ามกรามได้! จุดเริ่มต้นมาจากการไปดูงานในภาคกลางเมื่อหลายปีก่อน กลายเป็นแรงบันดาลใจให้เกษตรกรหญิงคนหนึ่ง กลับมาพลิกพื้นที่บ้านเกิด ทดลองเลี้ยงกุ้งน้ำจืดจนประสบความสำเร็จ สร้างรายได้เลี้ยงครอบครัว คุณพัชราวลัย ไร่ไสว เกษตรกรจังหวัดกาฬสินธุ์ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนเธอมีอาชีพทางการเกษตรเกี่ยวกับการทำนา แต่เมื่อทำมาเรื่อยๆ ในแต่ละรอบปี ผลผลิตที่ได้ในแต่ละครั้ง จำหน่ายได้ราคาไม่ดีเท่าที่ควร จึงได้เกิดแนวความคิดที่อยากจะปรับเปลี่ยนทำการเกษตรทางด้านอื่น เพื่อให้มีรายได้เพิ่มมากขึ้นกว่าการทำนา “ช่วงนั้น ประมาณปี 40 ได้มีโอกาสไปทางภาคกลาง ไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับการเลี้ยงกุ้งก้ามกราม เราเห็นแล้วก็เกิดแนวความคิดที่อยากจะทำ จึงได้นำความรู้ที่ไปศึกษามาลองนำมาปรับใช้กับพื้นที่ที่นาของเราดู เพราะพื้นที่โซนอีสานเราก็กลัวว่าจะเลี้ยงไม่ได้เหมือนภาคกลาง แต่โชคดีที่พื้นที่นามีน้ำดี การชลประทานใช้ได้ ก็เลยเบาใจในเรื่องนี้ได้ ก็ทำให้สามารถเลี้ยงได้ ก็จึงค่อยๆ เริ่มเลี้ยงจากทีละบ่อสองบ่อ พอได้กำไรก็ขยับขยายมาเรื่อยๆ ตอนนี้ก็เลยเปลี่ยนจากพื้นที่นาทั้งหมดมาเลี้ยงกุ้งก้ามกรามหมดเลย”
ประเทศไทยในยุคโลกรวน เสี่ยงเจอภาวะอาการแปรปรวนได้ตลอดเวลา หากในช่วงเช้าฟ้าครึ้มผิดปกติ เมฆหนา ไม่มีแดด แม้จะเป็นช่วงเวลา 06.00-09.00 น. ซึ่งตามปกติต้องมีแสงแดดที่เป็นตัวกลางสำคัญในกระบวนการสังเคราะห์แสง จะพบว่า ปลาว่ายน้ำรวมตัวเป็นฝูง ลอยหัวเหนือผิวน้ำ ซึ่งเป็นลักษณะอาการปลาขาดอากาศ ส่งผลให้สุขภาพปลาอ่อนแอ กินอาหารน้อยลง การเจริญเติบโตช้า หากปริมาณออกซิเจนในน้ำต่ำเกินค่ามาตรฐาน ปลาที่เลี้ยงในบ่อ อาจลอยตายได้ หากเกิดกรณีดังกล่าว สำนักงานประมงจังหวัดอุบลราชธานี ให้คำแนะนำว่า เกษตรกรควรเพิ่มออกซิเจนในน้ำ เช่น ใช้เครื่องตีน้ำหรือเครื่องมือที่ทำให้เกิดการหมุนเวียนของน้ำ ให้ออกซิเจนในชั้นบรรยากาศละลายผสมกับน้ำ เพื่อให้ออกซิเจนละลายในน้ำเพียงพอต่อการดำรงชีวิตและการเจริญเติบโตของปลา ทั้งนี้ อุณหภูมิของสภาพแวดล้อมมีผลต่ออุณหภูมิภายในร่างกายของปลา เนื่องจากปลาเป็นสัตว์เลือดเย็น การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันโรคจะเป็นปกติเมื่ออุณหภูมิน้ำอยู่ในช่วงเดียวกับอุณหภูมิทางสรีระ (physiological range) ปลาจะมีอัตราการเผาผลาญของร่างกาย (metabolic rates) เพิ่มขึ้นถ้าน้ำมีอุณหภูมิสูงขึ้น ปลาส่วนใหญ่ถ้าอุณหภูมิข
เกษตรกรจังหวัดชัยนาทรวมตัวกันจัดตั้ง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรปลากราย เพื่อรวบรวมปลากรายสดขายให้กับผู้รับซื้อโดยตรง ป้องกันจากการถูกเอาเปรียบทางด้านราคาจากพ่อค้าคนกลาง พัฒนาช่องทางการแปรรูปเนื้อปลากรายเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่สินค้าของกลุ่ม พร้อมปรับรูปแบบการเลี้ยงปลากรายโดยการยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง ภายใต้หลักคิดการลดต้นทุนให้มากที่สุดเพื่อทำให้มีรายได้เพิ่ม โดยนำพันธุ์ไม้ผลผสมผสานหลายชนิด อย่างกล้วย มะละกอ มาปลูกบริเวณรอบบ่อเลี้ยงปลา เพื่อสร้างร่มเงา ในบริเวณบ่อเลี้ยงปลาให้มีความร่มรื่น ช่วยให้ปลาไม่เครียดแล้ว ยังนำกล้วยใช้เป็นอาหารเลี้ยงปลาเพื่อลดต้นทุนค่าอาหารได้อีกทางหนึ่ง ปรับสูตรอาหารเข้มข้น เร่งผลิตปลากรายคุณภาพ ขณะเดียวกันได้ติดต่อ โรงงานผู้ผลิตอาหารปลาเพื่อขอปรับสูตรอาหารปลาโดยเน้นเพิ่มสูตรอาหารโปรตีนเป็น 40 เปอร์เซ็นต์ หวังเสริมสร้างการเจริญเติบโตของตัวปลาทั้งกระดูกและเนื้อ ช่วยให้ปลากรายตัวใหญ่ขึ้น และปรับวิธีการให้อาหารจากเดิมที่ใช้วิธีหว่านเป็นการลงทุนซื้อเครื่องพ่นอาหารแทน ช่วยให้อาหารกระจายไปทั่วบ่อ ปลากรายทุกตัวได้รับอาหารเท่ากัน ทำให้ปลามีขนาดใหญ่ โตเร็วกว่าเดิม
การส่งเสริมการเลี้ยงปลาแบบพัฒนา ให้อาหารเม็ดสำเร็จรูปตั้งแต่เริ่มอนุบาลไปจนถึงจับขาย เป็นวิธีการเลี้ยงแบบพัฒนาที่ต้องใช้ต้นทุนสูง ส่งผลต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาที่มีต้นทุนน้อย ดังนั้น เกษตรกรผู้เลี้ยงจึงต้องหันมาปรับเปลี่ยนวิธีการเพาะเลี้ยงใหม่โดยอาศัยธรรมชาติผสมผสานกับวิธีการเลี้ยงแบบพัฒนา เพื่อช่วยลดต้นทุนการผลิตแต่ยังคงคุณภาพและปริมาณ การเลี้ยงปลาในบ่อดินเป็นการเลี้ยงปลาที่คล้ายกับการเลี้ยงปลาปล่อยตามธรรมชาติ ปลาสามารถหาอาหารตามธรรมชาติภายในบ่อเลี้ยงกินได้ ซึ่งมีทั้งวัชพืช ธาตุอาหาร และแพลงตอนมากมายที่เกิดขึ้นอยู่ภายในบ่อ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยต่อการเติบโตของปลาเป็นอย่างดี พี่บุญส่ง วงศ์คำภู เป็นหนึ่งในเกษตรกรที่หันมาทำอาชีพประมงเพาะเลี้ยงปลาเบญจพรรณบ่อดิน ควบคู่กับการเพาะเลี้ยงกุ้งขาวทั้งระบบปิดและเลี้ยงตามธรรมชาติ เป็นอาชีพหลัก ในพื้นที่ตำบลบางปลาร้า อำเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี กล้าคิด กล้าทำ กล้าเปลี่ยน พี่บุญส่ง เล่าให้ฟังว่า เดิมตนเองและครอบครัวประกอบอาชีพเกษตรกรรม เลี้ยงไก่ไข่ เลี้ยงหมู ปลูกพืช โดยอาศัยใต้ถุนบ้านและพื้นที่รอบๆ บริเวณบ้านเป็นสถานที่ทำกิจกรรมทั้งหมด ทำ
“อาชีพประมง” เป็นอาชีพที่จับสัตว์น้ำหรือเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การทำประมงนั้นสามารถทำได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม ซึ่งถือได้ว่าเป็นอีกอาชีพของคนไทยที่สามารถสร้างรายได้ให้กับประเทศได้อย่างมหาศาล อาชีพประมงจะมีมากบริเวณภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศไทย ซึ่งจะเป็นการทำประมงน้ำเค็ม ส่วนการทำประมงน้ำจืดนั้นจะมีอยู่ทั่วไปตามพื้นที่ที่มีแม่น้ำไหลผ่าน ซึ่งจะพบมากบริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำสายสำคัญของคนไทยที่ไหลผ่านหลายจังหวัดด้วยกัน การทำประมงน้ำจืดส่วนมากที่พบบริเวณริมฝังแม่น้ำเจ้าพระยาจะเป็นการเพาะเลี้ยงปลาในกระชังเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งปลาที่เพาะเลี้ยงก็จะเป็นปลาเศรษฐกิจของไทย อย่างเช่น ปลานิล ปลาทับทิม ปลาดุกบิ๊กอุย ฯลฯ คุณพะเยาว์ และ คุณประมวล รุ่งทอง สองสามีภรรยา อยู่บ้านเลขที่ 70 หมู่ที่ 4 ตำบลท่าชัย อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท เป็นเกษตรกรที่อาศัยอยู่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ทั้งสองเป็นเกษตรหัวไวใจสู้พร้อมที่จะเปิดรับความรู้ใหม่ๆ กล้าที่จะทดลองและรับแนวทางการส่งเสริมพัฒนาอาชีพที่เกี่ยวกับการเกษตร ปัจจุบันทั้งสองมีอาชีพเพาะเลี้ยงปลาในกระชังบริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา คุณประมวล (ภรรยา
ปลาทอง ถือว่าเป็นสัตว์เลี้ยงสวยงามชนิดหนึ่งที่มีผู้คนให้ความสนใจเป็นอย่างมากและมีสายพันธุ์ที่หลากหลาย แต่รู้หรือไม่ว่า มีปลาทองที่ผสมข้ามสายพันธุ์ที่กำลังเป็นที่นิยมในตอนนี้ ดั่งเช่น ปลาทองสายพันธุ์สิงห์ไฮบริด หรือที่เรียกกันว่า ปลาทองหัวสิงห์ลูกผสม ถูกพัฒนาสายพันธุ์มาจากการผสมพันธุ์ระหว่างสายพันธุ์สิงห์ญี่ปุ่นและสายพันธุ์สิงห์จีน ทำให้ได้ชื่อว่าสิงห์ลูกผสม มีลักษณะก้ำกึ่งระหว่างสิงห์ญี่ปุ่นและสิงห์จีน ในปัจจุบันเป็นสายพันธุ์ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในแวดวงสัตว์เลี้ยงสวยงาม อย่างปลาทอง เนื่องจากเป็นปลาที่นำจุดเด่นของปลาทองหัวสิงห์ญี่ปุ่นและปลาทองหัวสิงห์จีน มารวมไว้ในตัวเดียวกัน ดังนั้น จึงทำให้ปลาทองหัวสิงห์ลูกผสมมีความสวยงามที่มากยิ่งขึ้น โดยจุดเด่นของปลาทองหัวสิงห์ลูกผสม วุ้นบนหัวจะมีขนาดใหญ่ปานกลาง ไม่ตกและไม่หนาเท่ากับปลาทองหัวสิงห์จีน แต่จะมากกว่าปลาทองหัวสิงห์ญี่ปุ่นแท้ๆ ด้านหลังโค้งมนได้สัดส่วนมากกว่าปลาทองหัวสิงห์จีน แต่ไม่โค้งและสั้นเท่ากับปลาทองหัวสิงห์ญี่ปุ่น หางจะไม่ยาวเท่าปลาทองหัวสิงห์จีน แต่จะยาวกว่าปลาทองหัวสิงห์ญี่ปุ่น คุณสุทิวัส น้อยเจริญ หรือ คุณป็อป อยู่บ้านที่เทศ
หอยแครงลวก หรือหอยแมลงภู่อบ เป็นอาหารเมนูยอดฮิตที่นักชิมนิยมสั่งมากินเวลาไปร้านอาหารซีฟู้ด หลายคนนิยมกิน หอยนางรมสดกับน้ำจิ้มซีฟู้ด กินเป็นยาโป๊วบำรุงกำลัง หรือสั่งเมนูหอยนางรมทอด หรือเมนูออส่วนก็อร่อยเลิศเช่นกัน “หอยตลับ” และ “หอยหลอด” ปรุงรสในเมนูต้มยำ ผัด หรือลวกก็อร่อยแซบเว่อร์ อีกหนึ่งเมนูที่ห้ามพลาดคือ “เมนูหอยหวาน” หรือที่บางท้องถิ่นเรียกว่า “หอยตุ๊กแก” เมื่อนำมาเผา เนื้อหอยจะมีรสหวาน อร่อยสุดยอด เนื้อหอยหวานราดด้วยน้ำจิ้มซีฟู้ดรสแซบ กินอร่อยจนหยุดไม่ได้ หอยหวานผัดฉ่า “หอยหวาน” เป็นสินค้าขายดีประจำร้านซีฟู้ด เพราะหอยหวานมีรสชาติหวานล้ำ อร่อย จนต้องสั่งซ้ำเป็นจานที่สอง…สาม…สี่ แต่เมนูหอยหวานจะอร่อยเลิศได้ จะต้องใช้หอยหวานสดที่ยังมีชีวิตมาปรุงเป็นอาหารเท่านั้น หากปล่อยให้หอยหวานตาย เนื้อหอยจะเน่าทันทีภายในระยะเวลา 1-2 ชั่วโมง เท่านั้น ทุกวันนี้กระแสความต้องการบริโภคหอยหวานมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น แต่ปริมาณหอยหวานที่จับจากชายทะเลตามธรรมชาติกลับมีจำนวนลดลง เพราะหอยหวานเติบโตไม่ทันกับความต้องการของมนุษย์ โดยปกติชาวประมงจะจับหอยหวานออกขายปีละ 2 ครั้ง คือ ช่วงต้นฝน จึงมีหอยหวานจากธรรมชาติเ
หอยปัง เป็นหอยน้ำจืดชนิดหนึ่งสามารถพบได้ทั่วไปในแหล่งน้ำจืด ไม่ว่าจะเป็นในนาข้าว ห้วย หนอง คลองบึงต่างๆ ในประเทศไทย หอยปังเป็นที่รู้จักในหลายชื่อ เช่น หอยโข่งเปลือกมัน, หอยโข่ง, หรือหอยนา. หอยปังมีขนาดเล็กกว่าหอยเชอรี่ (หอยโข่ง) เล็กน้อย ลักษณะเด่นของหอยปังคือ เปลือกมีสีน้ำตาลอมเหลือง หรือสีดำ (ในบางพันธุ์) เนื้อหอยปังสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู. แต่ทุกวันนี้ หอยปังตามธรรมขาติหายาก เพราะมีจำนวนน้อยลง ไม่เพียงพอต่อความต้องการบริโภค จึงมี ผู้ที่สนใจเริ่มนำจากธรรมชาติมาเลี้ยงโดยใช้วิธีการเลี้ยงแบบง่ายๆ เพื่อให้ได้ผลผลิต สร้างเป็นอาชีพเสริม ซึ่ง คุณแข็งแรง ทองออน ผู้ใหญ่บ้าน ในพื้นที่ หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านจันทร์ อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี ก็เป็นผู้หนึ่งที่สนใจนำหอยปังมาเลี้ยงในตาข่ายในคลองของตัวเอง เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการและจับขายได้อย่างสะดวก ซึ่งปัจจุบันหอยปังค่อนข้างที่จะมีราคา และมีความต้องการของผู้บริโภคอยู่ไม่น้อยทีเดียว คุณแข็งแรง เล่าให้ฟังว่า ผมได้มีโอกาสเดินทาง และเห็นว่าการเลี้ยงหอยปัง หอยขม สามารถทำรายได้ให้กับผู้เลี้ยงได้ไม่น้อยทีเดียว เพราะสามารถขายได้ราคาตั้งแต่ 8
