ปศุสัตว์

“ผึ้ง” ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ได้เป็นอย่างดี ว่าถ้าหากพื้นที่ตรงไหนหรือสวนไม้ผลไม้ดอกที่ไหนมีผึ้งมาอาศัยอยู่มาก ก็แปลได้ว่าบนพื้นที่แห่งนั้นค่อนข้างที่จะมีแหล่งน้ำ แหล่งธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ซึ่งนอกเหนือจากสิ่งบ่งชี้ความอุดมสมบูรณ์แล้ว “น้ำผึ้ง” คือของดีมีประโยชน์ จะนำมาประกอบอาหารหรือทำเป็นยาคุณค่าก็สูงทั้งนั้น แต่น้ำผึ้งแท้ๆ ไม่มีส่วนผสมอื่นเจือปนในปัจจุบันหากินยากขึ้นทุกที สาเหตุหลักคือ ความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติลดน้อยลง ประกอบกับมีผู้รู้วิธีการเลี้ยงและดูแลผึ้งโพรงป่าที่ถูกต้องมีจำนวนน้อย ดังนั้น หากใครกำลังสนใจอยากเลี้ยงผึ้งเป็นอาชีพเสริม ก็ถือว่าเป็นอาชีพที่สนใจอยู่ไม่น้อย ด้วยวิธีการดูแลไม่ยาก ใช้พื้นที่น้อย สามารถฝากให้ชาวบ้านช่วยเลี้ยงได้ แต่มีข้อแม้ว่าพื้นที่ตรงนั้นต้องมีธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ปลอดจากสารเคมี คุณสันต์ ติ๊บปาละ หรือ พี่สันต์ อยู่บ้านเลขที่ 181 หมู่ที่ 16 ตำบลม่วงคำ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย เกษตรกรผู้เลี้ยงผึ้งโพรง สร้างรายได้มานานนับ 10 ปี ด้วยข้อดีที่ไม่ต้องใช้เวลาดูแลเยอะ ลงทุนไม่มาก ตลาดไม่ตัน และราคาที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ สวนทางกับไม้ผลหลายชนิดที่มีแต

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินจังหวัดแม่ฮ่องสอนเพื่อเยี่ยมราษฎรบนพื้นที่สูง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509-2544 รวมทั้งหมด 17 ครั้ง ทรงพระราชทานโครงการพระราชดำริต่างๆ มากมาย ทั้งการพัฒนาภาคการเกษตรและแหล่งน้ำ การอนุรักษ์ป่าไม้ งานหัตถกรรมสิ่งทอ การพัฒนาระบบสาธารณสุข เพื่อให้ราษฎรบนพื้นที่สูงมีคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีในทุกด้าน ทำให้จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีโครงการพระราชดำริมากที่สุดในประเทศไทย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นห่วงราษฎรบนพื้นที่สูงจะมีแหล่งอาหารโปรตีนไม่เพียงพอ ทรงพระราชทานพระราชดำริส่งเสริมการเลี้ยงไก่พื้นเมือง “ไก่แม่ฮ่องสอน” ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพ ส่งผลให้ราษฎรบนพื้นที่สูง ทั้งชาวกะเหรี่ยง มูเซอ ลีซอ ฯลฯ หันมาเลี้ยง “ไก่แม่ฮ่องสอน” จนถึงทุกวันนี้ ลักษณะเด่นของไก่แม่ฮ่องสอน ไก่แม่ฮ่องสอน (Mae Hong-Son Chicken) มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่อำเภอขุนยวม ลักษณะประจำพันธุ์ : เพศผู้ มีขนคอและหลังสีเหลืองแดงเข้ม ขนลำตัวและหางมีสีดำ มีปุยขนที่โคนหาง หงอนจักร ใบหน้าแดง แข้งและปากมีสีดำหรือเทา มีขน

อดีตเด็กวัด เรียนจบแค่ ป.7 ทำงานเป็นลูกจ้างมาตั้งแต่อายุ 9 ปี เคยถูกด่าจนปฏิญาณกับตัวเองว่า ต้องเป็นเถ้าแก่ให้ได้ และเริ่มสร้างธุรกิจของตัวเองเพียงอายุ 18 ปี จากวันนั้นสู่วันนี้เจ้าของฟาร์มนกกระทาเงินล้าน จุดเริ่มต้นตอนเลี้ยงนกกระทา ไม่มีเงินทุน มีแต่ทุนทางปัญญา มีเท่าไหร่ใช้เท่านั้น เติบโตจากธุรกิจเล็กๆ จนกลายเป็นเจ้าของฟาร์มนกกระทาขนาดใหญ่ จากแนวคิด “กินแบ่ง ไม่กินรวบ” นั่นคือ “แบ่งอาชีพ” ให้โอกาสคนอื่นๆ ได้เป็นเถ้าแก่ คุณเอนก สีเขียวสด เจ้าของบริษัท เอนกฟาร์ม จำกัด อยู่ที่จังหวัดอ่างทอง เอนกฟาร์มเป็นธุรกิจด้านเกษตรเลี้ยงนกกระทาที่ค่อนข้างครบวงจร ตั้งแต่ พ่อแม่พันธุ์ ทำการฟักนก เลี้ยงนกสาว ขายขี้นกกระทา ขายไข่สด และมีการแปรรูปส่งออกต่างประเทศทั่วโลก  จุดเด่นของการเลี้ยงนกกระทา ใช้พื้นที่น้อย ให้ผลผลิตเร็ว สามารถขายได้ทั้งหมด ทั้งตัวเขา ขี้ ไข่ เปลือกไข่ ซึ่งหัวใจหลักของการทำอาชีพอยู่ที่การตลาด ถ้าผลิตเก่งต้องแปรรูปให้ได้ ต้องขายให้เป็น จึงเป็นเรื่องสำคัญของการทำอาชีพ สายพันธุ์นกกระทาที่ทางฟาร์มเลี้ยง เป็นสายพันธุ์ญี่ปุ่น Japonica เป็นสายพันธุ์ที่นิยมแทบจะทั้งโลก แต่ปัญหาที่เจอช่วงปีท

จากตัวเลขการส่งออกนมและผลิตภัณฑ์นมมูลค่ากว่าหมื่นล้านบาทอย่างต่อเนื่อง แต่กลับประสบปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาด โดยสาเหตุหลักที่ทำให้นมล้นตลาดในไทย ทั้งที่ส่งออกได้ในปริมาณมาก มาจากปัจจัยหลัก 2 ประการ ได้แก่ การแข่งขันด้านราคาจากต่างประเทศ และความต้องการในประเทศที่ลดลง 1. การเปิดเสรีทางการค้า การที่ประเทศไทยยกเลิกภาษีนำเข้านมและผลิตภัณฑ์นมจากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ทำให้สินค้านมจากสองประเทศนี้ ซึ่งมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าไทยมาก (ต้นทุนนิวซีแลนด์ประมาณ 11-12 บาท/กิโลกรัม เทียบกับไทย 21-22 บาท/กิโลกรัม) สามารถเข้ามาทำตลาดได้ในราคาที่ถูกกว่า ผู้ผลิตในประเทศจึงหันไปนำเข้านมจากแหล่งดังกล่าวเพื่อลดต้นทุนการผลิต ส่งผลให้น้ำนมดิบจากเกษตรกรไทยขายออกได้น้อยลง 2. ความต้องการในประเทศลดลง แม้ตลาดนมพาณิชย์จะได้รับผลกระทบจากนมนำเข้า แต่ตลาดที่เคยเป็นหลักประกันให้กับเกษตรกรอย่าง “โครงการนมโรงเรียน” ก็เผชิญกับปัญหาจำนวนนักเรียนที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากอัตราการเกิดของประชากรต่ำลง ส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำนมดิบเพื่อผลิตนมโรงเรียนลดลงตามไปด้วย ทำให้เกษตรกรต้องแบกรับภาระจากปริมาณน้ำนมดิบที่ผลิตได้ แต่ไม่มีช่อง

ในอดีต จังหวัดสกลนคร มีการบุกรุกทำลายป่าไม้ เกิดการชะล้างพังทลายของดินสูง ทำให้ความอุดมสมบูรณ์ของดินเสื่อมลง ดินแห้งจัดและขาดแคลนน้ำในการเพาะปลูก ดินไม่สามารถใช้ประโยชน์เพื่อการทำกินได้ ทำให้ประชาชนมีฐานะยากจน ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดสกลนคร ได้ถือกำเนิดขึ้นเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2525 เพื่อเป็นแบบจำลองหรือพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิตของภาคอีสาน ช่วยแก้ไขปัญหาของพื้นที่ภาคอีสานด้วยวิธีการต่างๆ ให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ สร้างความอยู่ดีกินดีให้แก่ประชาชนในภูมิภาคอีสานอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาต่อยอดวงจรการประกอบอาชีพภายใต้บริบทคนกับป่าอยู่ร่วมกันได้ เช่น การเพาะเลี้ยงหนอนนกสำหรับเป็นอาหารโปรตีนให้แก่สัตว์ปีก ทั้งเป็ด ไก่ และนก เพื่อขยายผลสู่การเพาะเลี้ยงของเกษตรกรกลุ่มผู้เลี้ยงสัตว์ปีกไปพร้อมๆ กัน นายรัฐพล ศรีบุญรมย์ เจ้าหน้าที่กลุ่มงานศึกษาและพัฒนาป่าไม้ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ เปิดเผยว่า หนอนนก หรือ Mealworm เป็นหนอนที่เพาะเลี้ยงเพื่อเป็นโปรตีนที่มีชีวิตให้แก่สัตว์ปีก รวมถึงสัตว์ป่าคุ้มครองที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ เพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์เพื่อปล่อย

“หนอนแมลงวันลาย” ดูแลง่าย เป็นแหล่งอาหารจากขยะอินทรีย์สู่อาหารโปรตีนชั้นเลิศ เป็นแมลงที่ไม่เป็นพาหะนำโรค ไม่เป็นศัตรูพืช และไม่ก่อให้เกิดความรำคาญต่อชุมชน พบได้บริเวณพุ่มไม้ทั่วไปในธรรมชาติ กินน้ำและน้ำหวานเป็นอาหาร หนอนแมลงวันลายจึงเป็นอาหารโปรตีนคุณภาพสูงสำหรับสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะสัตว์เศรษฐกิจที่เป็นสัตว์สวยงาม เช่น ปลาคาร์พ ปลาสวยงาม เป็นต้น เปรียบเทียบโปรตีนในแมลงต่างๆ หนอนแมลงวันน้ำหนักแห้ง 100 กรัม จะให้โปรตีนประมาณ 9-65 กรัม วงจรชีวิตหนอนแมลงวันลาย ขึ้นอยู่กับการเลี้ยง ถ้าอาหารที่ให้หนอนกินมีโปรตีนสูงวงจรชีวิตหนอนจะสั้น การเลี้ยงเพื่อไปทำอาหารให้สัตว์ ไข่หนอน 1 กรัม ระยะเวลาเลี้ยง 10 วัน จะได้หนอนสีขาว 3 กิโลกรัม หนอนอนุบาล 1 กรัม ระยะเวลาเลี้ยง 10-14 วัน เพื่อให้เป็นดักแด้ จะได้หนอนดักแด้หรือตัวดำ 3-5 กิโลกรัม สามารถนำหนอนที่ระยะเป็นสีขาวไปให้ไก่ เป็ด และปลา ภายในฟาร์มก็จะหมุนอาหารนี้ให้เป็นแหล่งโปรตีนสะอาดมาเลี้ยงสัตว์ในฟาร์มเพื่อลดต้นทุน แล้วก็จะได้ปุ๋ยจากมูลหนอนมาปลูกผักอินทรีย์ เนื่องจากหนอนแมลงวันลาย หรือหนอนแม่โจ้ ตัวโตเต็มวัยมีไขมัน 30 เปอร์เซ็นต์ โปรตีน 40 เปอร์เซ็นต์ โ

ด้วงสาคู เป็นแมลงกินได้ที่มาแรง มีการเพาะเลี้ยงกันมากในแถบจังหวัดภาคใต้ เป็นที่นิยมบริโภคทั้งชาวไทยและต่างประเทศ เนื่องจากสามารถเพาะเลี้ยงง่าย เจริญเติบโตเร็ว ไม่ต้องดูแลเอาใจใส่มาก ขนาดของตัวหนอนค่อนข้างโต มีน้ำหนัก ขายได้ราคาดี เป็นแมลงเศรษฐกิจที่น่าสนใจทั้งในด้านการเพาะเลี้ยง ซึ่งมีวงจรชีวิตสั้นและนำไปบริโภคเช่นเดียวกับแมลงชนิดอื่นๆ สำหรับด้วงสาคู หรือ ด้วงลาน มีชื่อวิทยาศาสตร์ Rhynchophorus ferrugineus Oliver วงศ์ Curculionidae อันดับ Coleoptera เป็นสัตว์ชนิดหนึ่งจำพวกแมลงที่มีชื่อเรียกว่า ด้วงงวง ด้วงไฟ ด้วงมะพร้าว ทางภาคใต้เรียกว่า ด้วงสาคู หรือด้วงลาน ลักษณะตัวเต็มวัย ด้วงสาคูตัวเต็มวัยจะมีขนาดตัวยาวประมาณ 2.2-3.5 เซนติเมตร สีน้ำตาลอมส้ม หรือสีน้ำตาลปนดำ ปากยาวบอบบาง มีงวงโค้ง มีจุดแต้มสีน้ำตาลแต้มกระจายบริเวณด้านบนของอกปล้องแรก ซึ่งจุดแต้มนี้มีหลายรูปแบบ ปีกคู่หน้ามีริ้วรอยเป็นเส้นๆ ตามความยาวของปีก ปีกคลุมไม่มิดส่วนปลายท้อง ตัวผู้และตัวเมียมีความแตกต่างกัน โดยที่ตัวผู้จะมีขนมองเห็นได้ชัดเจน และมีลักษณะเป็นแนวบริเวณส่วนกลางตามความยาวของงวง ทั้งนี้ รูปแบบการเลี้ยงด้วงสาคูในปัจจุ