ปศุสัตว์
ท่ามกลางสถานการณ์ “น้ำนมดิบล้นตลาด” ที่กำลังกดดันเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศ สหกรณ์โคนมการเกษตรไชยปราการ จำกัด จังหวัดเชียงใหม่ เลือกตั้งรับด้วยเกมรุก เร่งยกระดับจากผู้รวบรวมน้ำนมดิบสู่ผู้ผลิตสินค้านมมูลค่าสูง ภายใต้จุดขายคุณภาพระดับพรีเมียมจนได้รับฉายา “นมฮอกไกโดเมืองไทย” เดินหน้าแปรรูปน้ำนมส่วนเกินเป็น 3 ผลิตภัณฑ์หลัก ได้แก่ ชีส ครีมสด และกรีกโยเกิร์ต เจาะตลาดร้านอาหารและโรงแรมระดับบนในเมืองท่องเที่ยว สหกรณ์แห่งนี้มีสมาชิกกว่า 200 ฟาร์ม และมีกำลังผลิตน้ำนมดิบเฉลี่ยเกือบ 95 ตันต่อวัน แต่ยังสะท้อนทิศทางการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมนมไทย จากการพึ่งพาการขายน้ำนมดิบตามโควต้า สู่การสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยผลิตภัณฑ์คุณภาพสูงที่ตอบโจทย์ตลาดยุคใหม่ ซึ่งให้ความสำคัญกับคุณภาพ ไขมันนมมาตรฐานสูง และความเข้มข้นทางโภชนาการ อันเป็นจุดแข็งสำคัญของนมไชยปราการที่ตั้งเป้าพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาสอย่างเป็นรูปธรรม นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมคณะสื่อมวลชนและผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ ลงพื้นที่ลงพื้นที่ อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ พร้อมเยี่ยมชมกระบวนการผลิตนมโคคุณภาพดีของสหกรณ์โคนมการเกษตรไ
ปัจจุบันจิ้งหรีด เป็นแหล่งอาหารอนาคต (Future Food) ทั่วโลกหันมาบริโภคจิ้งหรีดกันมากขึ้นเพราะเป็นอาหารโปรตีนสูง ดังนั้น จิ้งหรีดจึงเป็นแมลงเศรษฐกิจ ที่สามารถสร้างอาชีพทำรายได้ให้แก่เกษตรกรเป็นกอบเป็นกำ กรมส่งเสริมการเกษตร ได้ส่งเสริมการเลี้ยงจิ้งหรีดในรูปแบบฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีด เป็นอาชีพเสริมรายได้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา เพราะใช้พื้นที่เลี้ยงน้อย ไม่ต้องใช้น้ำมาก เด็กและผู้สูงอายุก็สามารถเลี้ยงจิ้งหรีดได้ จิ้งหรีดของไทยมีคุณภาพ เป็นสินค้าที่มีมาตรฐาน GAP ฟาร์มจิ้งหรีด สามารถสร้างความเชื่อมั่นแก่ตลาดทั้งในและต่างประเทศ ตอบรับกระแสของโลกที่ต้องการหาอาหารโปรตีนทางเลือกใหม่ ตลอดจนความมั่นคงทางอาหารที่มีกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม จึงถือเป็นโอกาสสร้างรายได้ของเกษตรกรไทยได้เป็นอย่างดี เทคนิคจัดฟาร์มจิ้งหรีดในช่วงฤดูร้อน การเลี้ยงจิ้งหรีด โดยทั่วไปสามารถเลี้ยงได้ทุกช่วงเวลา โดยช่วงที่จิ้งหรีดเจริญเติบโตได้ดีที่สุด คือ ช่วงฤดูร้อน เพราะเป็นช่วงที่จิ้งหรีดจะกินอาหารตลอดเวลาทำให้โตไวกว่าช่วงฤดูอื่น ตลอดจนแม่พันธุ์จิ้งห
ชาวขอนแก่น พบวิธีเลี้ยงจิ้งหรีดแบบลดต้นทุนจากกากมอลล์แล้วเสริมคุณภาพด้วยวิตามินเร่งการเติบโตจิ้งหรีด ย่นเวลาการจับขาย ช่วยให้ได้เงินเร็วขึ้น มีรายได้เพิ่ม มีตลาดรับซื้อแน่นอนในราคาสูง มีรายได้เดือนละเกือบแสนบาท พร้อมมีไข่จิ้งหรีดคุณภาพส่งขายออนไลน์ คุณเอกลักษณ์ บัวระบัดทอง หรือ คุณกุ้ง มีบ้านพักอยู่เลขที่ 126 หมู่ที่ 1 ตำบลขามป้อม อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น ผ่านอาชีพส่วนตัว ไม่ว่าจะเปิดร้านขายอาหาร อู่ซ่อมรถ ที่ล้วนแต่เจอคู่แข่งมากมายแต่ไม่ค่อยมีลูกค้า จึงมองหาอาชีพทางเลือก ด้วยการทดลองเลี้ยงจิ้งหรีดเพราะมองว่าใช้เวลาเลี้ยงสั้น มีรายได้เร็ว ไม่ยุ่งยาก ไม่เปลืองพื้นที่ ที่สำคัญตลาดจิ้งหรีดเพิ่งโตไม่มาก มีกลุ่มเลี้ยงที่ประสบความสำเร็จจริงๆ ไม่มาก จึงทำให้มีรายได้ดี จิ้งหรีดที่เลี้ยงเป็นพันธุ์ทองดำ ทองแดง เริ่มต้นทดลองเลี้ยงจำนวน 5-10 บ่อ ที่นครสวรรค์ ไปซื้อไข่พร้อมอุปกรณ์แล้วทางร้านแนะนำวิธีเลี้ยงเสร็จสรรพ โดยได้ศึกษาทางอินเตอร์เน็ตร่วมด้วย แต่ด้วยความที่ยังไม่รู้วิธีบริหารจัดการต้นทุนอย่างระมัดระวัง รอบคอบ แต่ไปมุ่งหากำไรเพียงอย่างเดียว ฉะนั้น ในขวบปีแรกนักเลี้ยงจิ้งหรีดมือใหม่รายนี้จึง
การเลี้ยงหมู มักประสบปัญหาเรื่องกลิ่นเหม็นของมูลสัตว์ เศษอาหารและน้ำที่ใช้ชำระล้างสิ่งขับถ่ายปฏิกูลต่างๆ ภายในคอก สร้างมลพิษทางกลิ่นภายในฟาร์มและชุมชนใกล้เคียง จึงมีการคิดค้นและปรับปรุงคอกสำหรับการเลี้ยงหมูเพื่อกำจัดกลิ่นดังกล่าวโดยการขุดหลุมและใส่วัสดุเพื่อซับและกำจัดกลิ่นเหม็น เรียกว่า การเลี้ยงหมูหลุมที่เวียงกาหลง คุณอ้าย เดชวงศ์ยา เกษตรกรแห่งเวียงกาหลง อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 103 หมู่ที่ 7 ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ได้รับการยกย่องว่า เป็นปราชญ์ชาวบ้าน และเป็นเกษตรกรดีเด่นด้านเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2549 ของสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงราย เปิดบ้านเป็นศูนย์เรียนรู้เรื่องเกษตรผสมผสาน ทฤษฎีใหม่ตามแนวพระราชดำริแบบเศรษฐกิจพอเพียงอีกด้วย เดิมทีครอบครัวคุณอ้ายทำนาปลูกข้าวเพียงอย่างเดียว ได้ผลผลิตน้อย ขาดทุนอยู่เรื่อย ต่อมาปรับพื้นที่เข้าร่วมโครงการไร่นาสวนผสม ตามคำชักชวนของสำนักงานเกษตรอำเภอเวียงป่าเป้า โดยผลิตพืชหลายชนิด มีทั้งข้าว พืชไร่ พืชผัก สมุนไพร ไม้ใช้สอย ไม้เศรษฐกิจ และไม้ผล เช่น ลำไย มะม่วง ฝรั่ง พุทรา ชมพู่ กระท้อน มะละกอ ฯลฯ ควบคู่กับการเลี้ยงปลา เลี้ยงไก่พื้นเมือง
เกษตรกรในพื้นที่หมู่ที่ 8 ตำบลดอนแร่ อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี นิยมปลูกไผ่รวกหวาน และกั้นพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นคอกเลี้ยงไก่ไข่ ปล่อยให้ไก่ไข่ที่เลี้ยงคุ้ยเขี่ยอาหารในป่าไผ่ตามธรรมชาติ จนได้ไข่ไก่อินทรีย์ที่มีคุณภาพ ขายได้ราคาดี จนผลิตไม่พอขาย คุณสุพจน์ สิงโตศรี ประธานกลุ่มผู้เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ ตำบลดอนแร่ เปิดเผยว่า ปัจจุบันทางกลุ่มมีสมาชิกหันมาเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์กันมากขึ้น เพราะมีต้นทุนต่ำ แต่ขายได้ราคาดี เป็นที่ต้องการของตลาดทั่วไป แต่ละบ้านมักเลี้ยงไก่ไข่ตั้งแต่ 100-300 ตัว การเลี้ยงในระบบนี้ ไก่ไข่จะมีอายุการเลี้ยงค่อนข้างนานกว่าไก่ไข่ที่เลี้ยงในระบบฟาร์ม ประมาณ 3-4 ปี ไก่ไข่ที่เลี้ยงระบบอินทรีย์ในบริเวณกอไผ่จะแข็งแรง ให้ไข่คุณภาพดี เพราะไก่สามารถหากินปลวก มด แมลงที่อาศัยในร่มเงาบริเวณกอไผ่ นอกจากนี้ เกษตรกรยังสามารถประยุกต์เลี้ยงไก่อินทรีย์ระบบนี้ ในบริเวณที่มีไม้ยืนต้นประเภทต้นตะขบ หรือผลไม้ประเภทต่างๆ ได้ เพราะไก่สามารถหากินผลไม้ที่ร่วงหล่นจากกรณีแมลงวันทองเจาะกินผลได้ โดยแนะนำให้เกษตรกรนำไก่ไข่มาเลี้ยงในอัตราส่วน 20 ตัวต่อ 100 ตารางเมตร เพราะโดยธรรมชาติของ ไก่ไข่มักมีนิสัยรักอิ
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาธุรกิจเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงทั้งสัตว์ปีกและสัตว์สวยงามได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นถึงพฤติกรรมของผู้บริโภคที่หันมาให้ความสำคัญกับการเลี้ยงสัตว์มากขึ้น ไม่เพียงเพื่อความสวยงามหรือความเพลิดเพลินเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างคุณค่าและความผูกพันในชีวิตประจำวัน ส่งผลให้ตลาดซื้อขายสัตว์เลี้ยงขยายตัวจากระดับท้องถิ่นไปสู่ระดับข้ามจังหวัดและทั่วประเทศ เมื่อฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์กระจายตัวอยู่ในหลายพื้นที่ การขนส่งจึงกลายเป็นกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงผู้ขายและผู้ซื้อเข้าไว้ด้วยกัน ปัจจุบันการเดินทางไปรับสัตว์ด้วยตนเองไม่ใช่ทางเลือกหลักอีกต่อไป เพราะมีบริการขนส่งสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะ สามารถดูแลสัตว์ตลอดการเดินทาง ทำให้การซื้อขายสัตว์จากต่างพื้นที่เป็นเรื่องสะดวกและปลอดภัยมากขึ้น คุณภาสกร เถือนชะนาด ชาวจังหวัดมหาสารคาม เป็นหนึ่งในผู้ที่มองเห็นโอกาสจากการเติบโตของตลาดสัตว์เลี้ยง และพัฒนาการขนส่งสัตว์ให้เป็นอาชีพที่สร้างรายได้อย่างจริงจัง เดิมประกอบอาชีพค้าขายทั่วไป ก่อนจะได้รับคำแนะนำจากญาติให้เข้ามาลองให้บริการด้านการขนส่งสัตว์ เมื่อได้สัมผัสการทำงานจริง พบว่ามีความต้อง
“ผึ้ง” ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ได้เป็นอย่างดี ว่าถ้าหากพื้นที่ตรงไหนหรือสวนไม้ผลไม้ดอกที่ไหนมีผึ้งมาอาศัยอยู่มาก ก็แปลได้ว่าบนพื้นที่แห่งนั้นค่อนข้างที่จะมีแหล่งน้ำ แหล่งธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ซึ่งนอกเหนือจากสิ่งบ่งชี้ความอุดมสมบูรณ์แล้ว “น้ำผึ้ง” คือของดีมีประโยชน์ จะนำมาประกอบอาหารหรือทำเป็นยาคุณค่าก็สูงทั้งนั้น แต่น้ำผึ้งแท้ๆ ไม่มีส่วนผสมอื่นเจือปนในปัจจุบันหากินยากขึ้นทุกที สาเหตุหลักคือ ความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติลดน้อยลง ประกอบกับมีผู้รู้วิธีการเลี้ยงและดูแลผึ้งโพรงป่าที่ถูกต้องมีจำนวนน้อย ดังนั้น หากใครกำลังสนใจอยากเลี้ยงผึ้งเป็นอาชีพเสริม ก็ถือว่าเป็นอาชีพที่สนใจอยู่ไม่น้อย ด้วยวิธีการดูแลไม่ยาก ใช้พื้นที่น้อย สามารถฝากให้ชาวบ้านช่วยเลี้ยงได้ แต่มีข้อแม้ว่าพื้นที่ตรงนั้นต้องมีธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ปลอดจากสารเคมี คุณสันต์ ติ๊บปาละ หรือ พี่สันต์ อยู่บ้านเลขที่ 181 หมู่ที่ 16 ตำบลม่วงคำ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย เกษตรกรผู้เลี้ยงผึ้งโพรง สร้างรายได้มานานนับ 10 ปี ด้วยข้อดีที่ไม่ต้องใช้เวลาดูแลเยอะ ลงทุนไม่มาก ตลาดไม่ตัน และราคาที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ สวนทางกับไม้ผลหลายชนิดที่มีแต
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินจังหวัดแม่ฮ่องสอนเพื่อเยี่ยมราษฎรบนพื้นที่สูง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509-2544 รวมทั้งหมด 17 ครั้ง ทรงพระราชทานโครงการพระราชดำริต่างๆ มากมาย ทั้งการพัฒนาภาคการเกษตรและแหล่งน้ำ การอนุรักษ์ป่าไม้ งานหัตถกรรมสิ่งทอ การพัฒนาระบบสาธารณสุข เพื่อให้ราษฎรบนพื้นที่สูงมีคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีในทุกด้าน ทำให้จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีโครงการพระราชดำริมากที่สุดในประเทศไทย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นห่วงราษฎรบนพื้นที่สูงจะมีแหล่งอาหารโปรตีนไม่เพียงพอ ทรงพระราชทานพระราชดำริส่งเสริมการเลี้ยงไก่พื้นเมือง “ไก่แม่ฮ่องสอน” ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพ ส่งผลให้ราษฎรบนพื้นที่สูง ทั้งชาวกะเหรี่ยง มูเซอ ลีซอ ฯลฯ หันมาเลี้ยง “ไก่แม่ฮ่องสอน” จนถึงทุกวันนี้ ลักษณะเด่นของไก่แม่ฮ่องสอน ไก่แม่ฮ่องสอน (Mae Hong-Son Chicken) มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่อำเภอขุนยวม ลักษณะประจำพันธุ์ : เพศผู้ มีขนคอและหลังสีเหลืองแดงเข้ม ขนลำตัวและหางมีสีดำ มีปุยขนที่โคนหาง หงอนจักร ใบหน้าแดง แข้งและปากมีสีดำหรือเทา มีขน
อดีตเด็กวัด เรียนจบแค่ ป.7 ทำงานเป็นลูกจ้างมาตั้งแต่อายุ 9 ปี เคยถูกด่าจนปฏิญาณกับตัวเองว่า ต้องเป็นเถ้าแก่ให้ได้ และเริ่มสร้างธุรกิจของตัวเองเพียงอายุ 18 ปี จากวันนั้นสู่วันนี้เจ้าของฟาร์มนกกระทาเงินล้าน จุดเริ่มต้นตอนเลี้ยงนกกระทา ไม่มีเงินทุน มีแต่ทุนทางปัญญา มีเท่าไหร่ใช้เท่านั้น เติบโตจากธุรกิจเล็กๆ จนกลายเป็นเจ้าของฟาร์มนกกระทาขนาดใหญ่ จากแนวคิด “กินแบ่ง ไม่กินรวบ” นั่นคือ “แบ่งอาชีพ” ให้โอกาสคนอื่นๆ ได้เป็นเถ้าแก่ คุณเอนก สีเขียวสด เจ้าของบริษัท เอนกฟาร์ม จำกัด อยู่ที่จังหวัดอ่างทอง เอนกฟาร์มเป็นธุรกิจด้านเกษตรเลี้ยงนกกระทาที่ค่อนข้างครบวงจร ตั้งแต่ พ่อแม่พันธุ์ ทำการฟักนก เลี้ยงนกสาว ขายขี้นกกระทา ขายไข่สด และมีการแปรรูปส่งออกต่างประเทศทั่วโลก จุดเด่นของการเลี้ยงนกกระทา ใช้พื้นที่น้อย ให้ผลผลิตเร็ว สามารถขายได้ทั้งหมด ทั้งตัวเขา ขี้ ไข่ เปลือกไข่ ซึ่งหัวใจหลักของการทำอาชีพอยู่ที่การตลาด ถ้าผลิตเก่งต้องแปรรูปให้ได้ ต้องขายให้เป็น จึงเป็นเรื่องสำคัญของการทำอาชีพ สายพันธุ์นกกระทาที่ทางฟาร์มเลี้ยง เป็นสายพันธุ์ญี่ปุ่น Japonica เป็นสายพันธุ์ที่นิยมแทบจะทั้งโลก แต่ปัญหาที่เจอช่วงปีท
จากตัวเลขการส่งออกนมและผลิตภัณฑ์นมมูลค่ากว่าหมื่นล้านบาทอย่างต่อเนื่อง แต่กลับประสบปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาด โดยสาเหตุหลักที่ทำให้นมล้นตลาดในไทย ทั้งที่ส่งออกได้ในปริมาณมาก มาจากปัจจัยหลัก 2 ประการ ได้แก่ การแข่งขันด้านราคาจากต่างประเทศ และความต้องการในประเทศที่ลดลง 1. การเปิดเสรีทางการค้า การที่ประเทศไทยยกเลิกภาษีนำเข้านมและผลิตภัณฑ์นมจากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ทำให้สินค้านมจากสองประเทศนี้ ซึ่งมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าไทยมาก (ต้นทุนนิวซีแลนด์ประมาณ 11-12 บาท/กิโลกรัม เทียบกับไทย 21-22 บาท/กิโลกรัม) สามารถเข้ามาทำตลาดได้ในราคาที่ถูกกว่า ผู้ผลิตในประเทศจึงหันไปนำเข้านมจากแหล่งดังกล่าวเพื่อลดต้นทุนการผลิต ส่งผลให้น้ำนมดิบจากเกษตรกรไทยขายออกได้น้อยลง 2. ความต้องการในประเทศลดลง แม้ตลาดนมพาณิชย์จะได้รับผลกระทบจากนมนำเข้า แต่ตลาดที่เคยเป็นหลักประกันให้กับเกษตรกรอย่าง “โครงการนมโรงเรียน” ก็เผชิญกับปัญหาจำนวนนักเรียนที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากอัตราการเกิดของประชากรต่ำลง ส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำนมดิบเพื่อผลิตนมโรงเรียนลดลงตามไปด้วย ทำให้เกษตรกรต้องแบกรับภาระจากปริมาณน้ำนมดิบที่ผลิตได้ แต่ไม่มีช่อง
