จากพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของกำแพงเพชร ด้วยพื้นที่ปลูกมากกว่า 40,000 ไร่เมื่อสิบกวาปีก่อน  ปัจจุบันเริ่มถูกแทนที่ด้วยไร่อ้อยและมันสำปะหลัง ที่ทำให้พื้นที่ปลูกกล้วยไข่ของจังหวัดกำแพงเพชรในปี พ.ศ.2566 เหลือเพียง513 ไร่ มีเกษตรกรขึ้นทะเบียนเพียง 163 ราย และขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพียง 75 รายเท่านั้น และส่วนใหญ่เป็นการปลูกแซมพืชอื่น ๆ รายละ 1–2 ไร่ มีเกษตรกรที่ยังยึดเป็นอาชีพหลักเพียง 3-4 ราย สวนทางกับความต้องการที่สูงถึงปีละ 300 ตัน สาเหตุที่ทำให้เกษตรกรในกำแพงเพชรเลิกปลูกกล้วยไข่ เกิดจากการไม่มีลานรับซื้อกลาง ทำให้ถูกกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง รวมถึงผลกระทบจากภัยธรรมชาติ .ในปี พ.ศ.2556 ทีมวิจัยากมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร นำโดยผู้ช่วยศาสตราจารย์  ดร.วิษณุ บัวเทศ จึงเข้าไปทำงานร่วมกับเกษตกรผู้ปลูกกล้วยไข่ จำนวน 20 ราย เพื่อปรับวิถีการปลูก เพิ่มคุณภาพการดูแล การจัดการแปลงปลูกและการปรับดินให้มีคุณภาพที่ดีขึ้น รวมถึงระบบการให้ปุ๋ยและธาตุอาหารเสริมตามช่วงอายุเวลาการเจริญเติบโตของกล้วยไข่ เพื่อลดต้นทุนการปลูก เพิ่มมูลค่า ที่สำคัญคือสามารถทำให้กล้วยไข่ที่ผลิตได้มีน้ำหนักเพิ่มจ

เมื่อต้นไม้และพืชผลทางการเกษตรต้องจมอยู่ใต้น้ำเป็นเวลานาน ปัญหาที่ตามมาหลังน้ำลดไม่ได้จบลงเพียงแค่การเก็บกวาดพื้นที่ แต่คือการฟื้นฟูต้นไม้และสภาพแปลงปลูกให้กลับมาแข็งแรงอีกครั้ง ภัยธรรมชาติอย่าง “น้ำท่วม” ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่สร้างความเสียหายให้กับภาคการเกษตรในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะแปลงที่มีน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน ต้นพืชบางส่วนอาจไม่สามารถทนต่อสภาพความชื้นสูงและการขาดอากาศบริเวณรากได้ ส่งผลให้เกิดอาการรากเน่า ใบเหลือง ต้นโทรม และในบางกรณีอาจถึงขั้นยืนต้นตาย อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่พืชทุกต้นจะเสียหายจนไม่สามารถฟื้นกลับมาได้ หากหลังน้ำลดได้รับการดูแลอย่างถูกวิธีและทันท่วงที ต้นที่ยังมีชีวิตก็ยังมีโอกาสฟื้นตัวและกลับมาเจริญเติบโตได้อีกครั้ง ดังนั้น หลังน้ำลดจึงเป็นช่วงเวลาสำคัญที่เกษตรกรต้องเร่งประเมินความเสียหาย พร้อมฟื้นฟูทั้ง “ต้นพืช” และ “สภาพดิน” ให้กลับมาเหมาะสม ก่อนเดินหน้าสู่การเพาะปลูกในรอบต่อไป โดยสามารถเริ่มต้นได้จาก 7 วิธีต่อไปนี้ 1. สำรวจแปลงก่อน อย่าเพิ่งรีบไถดิน สิ่งแรกที่ควรทำหลังน้ำลด คือเดินสำรวจพื้นที่และดูสภาพดินให้ทั่วทั้งแปลง สังเกตว่ามีตะกอน โคลน ทราย ขยะ หรือสิ่งปนเ

บางคนอาจคิดว่าธุรกิจที่เน้นสิ่งแวดล้อมและสังคมทำเงินได้ยาก แต่หากเจาะกลุ่มลูกค้าให้ถูกและตอบโจทย์ความต้องการได้ ก็สามารถสร้างธุรกิจที่สร้างรายได้และสร้างประโยชน์ได้เช่นกัน อย่างธุรกิจที่สองสาวที่ตั้งใจสร้างขึ้นมา “Happy Geocers” เป็นแพลตฟอร์มที่เชื่อมเกษตรกรไทยกับลูกค้าในเมือง ทั้งในกรุงเทพฯ ปริมณฑล ให้ทุกคนได้ทานผักที่คัดสรรคุณภาพ มาไว้ที่ Truck คันนี้ คุณโม-สุธาสินี สุดประเสริฐ และ คุณมุก-ปัทมาภรณ์ ดำนุ้ย ผู้ก่อตั้งธุรกิจ Happy Grocers เป็นเพื่อนสมัยเรียน จบจากวิทยาลัยโลกคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พลิกวิกฤตจากช่วงโควิด-19 ที่เกิดช่วงล็อกดาวน์ที่ตลาดและสถานที่ค้าขายปิดให้บริการ ทั้งคู่ได้มีโอกาสใกล้ชิดกับเกษตรกรและได้เห็นถึงปัญหาการปล่อยสินค้า ไม่รู้จะขายที่ไหน รัฐก็ประกาศล็อกดาวน์ แล้วผู้คนจะไปหาซื้อสินค้าได้ที่ไหน นี่เองที่จุดประกายให้เกิด Happy Grocers ธุรกิจที่เชื่อมโยง “เกษตรกร” และ “ผู้บริโภค” เข้าหากันนั่นเอง จากโควิดสู่จุดเริ่มต้นของ Happy Grocers กว่าจะมาเป็น “Happy Grocers” ที่หลายๆ คนรู้จัก ขอเท้าความไปตอนสมัยเรียนด้วยความที่คณะที่เรียนเน้นการทำโปรเจ็กต์ โดยเฉพาะเรื่องค

ข้าวกล้อง (brown rice) คือเมล็ดข้าวที่กะเทาะเปลือกออกโดยไม่ได้มีการขัด มีจมูกข้าวหรือคัพภะ (embryo) และเยื่อรำติดอยู่ ซึ่งเป็นส่วนที่มีประโยชน์ต่อร่างกายโดยคัพภะอุดมไปด้วย โปรตีน วิตามิน ไขมัน แร่ธาตุและกรดอะมิโนที่สำคัญ รวมทั้งมีเยื่อหุ้มเมล็ดที่มีเส้นใยอาหารสูง มหัศจรรย์แห่งข้าวสี ข้าวกล้องจะมีสีสันแตกต่างกันตั้งแต่ ครีม แดง น้ำตาลเข้ม และม่วงเข้มถึงเกือบดำ สีของข้าวกล้องที่ปรากฏในเมล็ดข้าวจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสารเม็ดสีที่อยู่ในชั้นเยื่อหุ้มผล และเยื่อหุ้มเมล็ดของเมล็ดข้าว ถึงแม้ว่าข้าวจะมีสีสันตามลักษณะของพันธุ์ข้าว แต่ส่วนใหญ่สีของแป้งที่อยู่ภายในจะมีสีขาวเกือบทั้งหมด ด้วยคุณลักษณะดังกล่าวจึงส่งผลให้ข้าวกล้องมีคุณค่าสารอาหารทางโภชนาการแตกต่างกันตามสีที่ปรากฏบนเมล็ดข้าวในแต่ละพันธุ์ คุณค่าทางโภชนาการ คุณค่าสารอาหารทางโภชนาการในข้าวสีต่างๆ 1. กลุ่มข้าวสีดำ/ม่วงเข้ม …ราชาแห่งการต้านอนุมูลอิสระ  พันธุ์ข้าว : ข้าวเหนียวดำพันธุ์ลืมผัว ข้าวเหนียวดำซ่อไม้ไผ่ 49 ข้าวเหนียวดำหอมภูเขียว ข้าวเหนียวดำหม้อ ข้าวไรซ์เบอรี่ ข้าวเจ้าก่ำ ข้าวสีนิล ข้าวหอมนิล ข้าวเหนียวกัญญา  เป็นต้น ลักษ

อาชีพเกษตรเป็นอาชีพที่ทุกคนรู้ดีว่าเหนื่อย หนัก ต้องสู้กับแดดและฝน แต่ถึงอย่างไรแล้วก็ยังมีคนที่คิดอยากจะออกจากงานประจำมาทำเกษตร รวมถึงคนที่คิดอยากจะทำเกษตรเป็นอาชีพเสริมอยู่ทุกวัน ซึ่งถ้าหากลองกลับมาคิดดีๆ นั้นบางทีสิ่งเหล่านี้อาจจะเป็นตัวบ่งบอกได้ว่า ในบางครั้งถึงจะต้องเจอกับงานที่หนักและเหนื่อย แต่ถ้าทำแล้วมีความสุข ทั้งความหนักและเหนื่อยที่ว่ามานี้ก็อาจจะจางหายเองก็ได้ คุณอริสา พงษ์เผือก หรือ พี่ก้อย ข้าราชการสาว ใช้วันว่างกลับมาพัฒนาอาชีพเดิมของพ่อแม่ ต่อยอดการตลาดให้มีรายได้เพิ่มขึ้น จากเดิมเฉลี่ยเดือนไม่ต่ำกว่า 30,000 บาท หรือถ้าอยู่ในช่วงที่พีกที่สุดยอดขายพุ่งไปจนถึงหลักแสนบาท ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากสวนผสมผสานของพ่อกับแม่ ปลูกพืชผักไม้ผลไว้หลากหลายชนิด มีพืชหลักสร้างรายได้คือ มะนาวและกล้วยหอมทอง ที่เมื่อหลังฤดูการเก็บเกี่ยวที่สวนก็จะทำการตัดแต่งหน่อกล้วยที่เกินความจำเป็นทิ้ง ก็เกิดเป็นความเสียดาย จึงได้กลายเป็นมาช่องทางการตลาด จากเดิมที่ขายเพียงแต่กล้วยเป็นหวี ก็ได้เพิ่มช่องทางสร้างรายได้จากการขายหน่อกล้วยเสริมเข้ามาอีกช่องทางหนึ่ง เทคนิคการเริ่มต้นหาตลาดของแม่ค้ามือใหม่ พี่ก้อย

“งา” เป็นพืชล้มลุก ผลเป็นฝัก มีเมล็ดเล็กๆ สีขาวหรือสีดำ งาเป็นพืชที่ปลูกอย่างแพร่หลายในภูมิเอเชียและตะวันออกกลาง เมล็ดใช้เป็นอาหาร เครื่องเทศ และใช้น้ำมันงาดำเป็นพืชสมุนไพรรักษาโรค เมืองไทยมีพื้นที่ปลูกงาประมาณปีละ 80,000-120,000 ไร่ ให้ผลผลิตปีละ 6,000-8,000 ตัน ผลผลิตที่ได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาดในประเทศ เนื่องจากกระแสรักสุขภาพทำให้งาเป็นสินค้าขายดี เป็นที่ต้องการตลาดเพิ่มมากขึ้น “งา” ปลูกได้ทั่วไทย “งา” มีทั้งงาขาว งาดำ งาแดง งาม้อน เป็นพืชที่ปลูกขึ้นง่าย ลงทุนน้อย ทนต่อสภาพความแห้งแล้งได้ดี ปัจจุบันเมืองไทยสามารถปลูกงาได้ทั่วประเทศ เกษตรกรนิยมปลูกงาในพื้นที่นาก่อนการปลูกข้าว ช่วงต้นฤดูฝน ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-เมษายน และเก็บเกี่ยวผลผลิตช่วงปลายเดือนเมษายน-มิถุนายน ทุกวันนี้เกษตรกรนิยมปลูกงาช่วงต้นฤดูฝน ประมาณร้อยละ 70 ของพื้นที่ปลูกงาทั้งประเทศ แหล่งใหญ่ของปลูกงาต้นฤดูฝน ได้แก่ จังหวัดอุบลราชธานี ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ สุรินทร์ นครราชสีมา สระบุรี ลพบุรี นครสวรรค์ เพชรบูรณ์ สุโขทัย ลำพูน น่าน และสุราษฎร์ธานี ส่วนเกษตรกรในพื้นที่ จังหวัดกาญจนบุรี พิษณุโลก สุพรรณบุรี เพชรบูรณ์ อุต

ทุกวันนี้ ทั่วโลกกำลังปรับตัวเข้าสู่ระบบ “เศรษฐกิจสีเขียว” ที่มีคาร์บอนต่ำ ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และครอบคลุมทุกภาคส่วนทางสังคม ได้แก่ การใช้ “พลังงานสะอาด” จากพลังงานแสงอาทิตย์หรือลม การใช้ยานยนต์ไฟฟ้า (EV ) การนำวัสดุกลับมารีไซเคิลและลดขยะใน “เศรษฐกิจหมุนเวียน” เป็นต้น ส่วนเศรษฐกิจสีเขียวในภาคเกษตรกรรมเน้นการทำเกษตรที่สร้างรายได้พร้อมกับดูแลสิ่งแวดล้อมโดยใช้ทรัพยากรให้น้อยที่สุดและเกิดประโยชน์สูงสุด ได้แก่ “การเกษตรแม่นยำ” ใช้นวัตกรรมปุ๋ยละลายช้าควบคุมการปลดปล่อยธาตุอาหาร ใช้เทคโนโลยีโดรนเพื่อลดการใช้สารเคมี “เพิ่มมูลค่าขยะทางการเกษตร” เช่น นำฟางข้าว ซังข้าวโพดแปรรูปเป็นพลังงานหรือสินค้ามูลค่าสูง เน้นการทำเกษตรยั่งยืน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก วัดผลคาร์บอนฟุตพรินต์ การฟื้นฟูดินและน้ำ ใช้นวัตกรรมสารชีวภัณฑ์หรือจุลินทรีย์ ทดแทนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและปุ๋ยเคมี ฯลฯ “นาข้าว” อนาคตใหม่ของเศรษฐกิจสีเขียว การทำนาข้าวแบบเดิม ที่มีน้ำขังตลอดฤดูปลูก เกิดก๊าซมีเทน หนึ่งในสาเหตุของภาวะโลกร้อน กรมการข้าวจึงส่งเสริมการทำนา “เปียกสลับแห้ง” ลดการใช้น้ำ ลดการปล่อยก๊าซมี

เกษตรผสมผสานเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่เกษตรกรหลายท่านให้ความสนใจ เพราะในพื้นที่ที่ทำการเกษตรนั้น สามารถมีผลผลิตหลายชนิดออกขายสู่ตลาดได้ ตั้งแต่ผลผลิตที่เป็นพืชผักไม้ผลตลอดไปจนถึงในเรื่องของการเลี้ยงสัตว์ จึงทำให้เกษตรกรมีรายได้หลากหลาย ตั้งแต่รายวัน รายสัปดาห์ ตลอดไปจนถึงรายเดือน อย่างเช่น คุณสิทธิชัย บังเมฆ อยู่บ้านเลขที่ 26 หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านพี้ อำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่สนใจในเรื่องของการทำเกษตรผสมผสาน โดยพื้นที่สวนของเขาเป็นศูนย์เรียนรู้ที่ให้กับผู้ที่สนใจอยากทำเกษตรเข้ามาศึกษา เพราะการทำเกษตรผสมผสานสามารถต่อยอดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้อย่างยั่งยืน  ย้ายกลับมาอยู่บ้าน และเลือกทำการเกษตร คุณสิทธิชัย เล่าว่า สมัยก่อนเขาทำงานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งในระหว่างนั้นได้ดูรายการเกี่ยวกับการทำเกษตรตามสื่อต่างๆ เกี่ยวกับเกษตรผสมผสาน เมื่อมีโอกาสได้กลับมาอยู่ที่บ้าน จึงเกิดความสนใจและอยากจะมาทำอาชีพนี้อยู่ที่บ้าน พร้อมกับเข้ารับการอบรมเป็นอาสาสมัครเกี่ยวกับด้านเกษตรต่างๆ เพื่อที่จะนำวิชาความรู้มาต่อยอดในพื้นที่ของตนเอง “ตอนนั้นผมก็สมัครเป็นอาสาสมัครหลายอย่าง มีตั้งแต่อาสาปศุส