โรคพิษสุนัขบ้ายังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทยและหลายประเทศในภูมิภาคเอเชีย แม้จะมีวัคซีนป้องกันที่มีประสิทธิภาพ แต่ในกรณีที่ประชาชนสัมผัสเชื้อในระดับความเสี่ยงสูง การรักษาจำเป็นต้องใช้อิมมูโนโกลบูลิน หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “เซรุ่มแก้พิษสุนัขบ้า” ร่วมกับการฉีดวัคซีน ซึ่งหัวใจสำคัญของระบบนี้คือความสามารถในการผลิตเซรุ่มให้เพียงพอ มีคุณภาพ และต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม ระบบการผลิตแบบดั้งเดิมที่พึ่งพาม้าเป็นแหล่งสร้างภูมิคุ้มกัน กำลังเผชิญความท้าทายด้านความเสี่ยง ต้นทุน และสวัสดิภาพสัตว์ จนนำไปสู่การค้นหาทางเลือกใหม่ของนักวิจัยไทย
เมื่อม้าขาดแคลน ไทยจะผลิตเซรุ่มอย่างไร?
คำตอบเริ่มจากไก่ไข่
อาจารย์ ดร.ชรินทร์ ถาวรคุโณ ภาควิชาชีวโมเลกุลและพันธุศาสตร์โรคเขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล เผยว่า กระบวนการผลิตเซรุ่มแบบดั้งเดิมจะใช้ม้าเป็นสัตว์ต้นทาง โดยเริ่มจากการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ม้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายสัตว์สร้างแอนติบอดี เมื่อระดับภูมิคุ้มกันสูงเพียงพอจึงทำการเจาะเลือดออกจากม้าในปริมาณมาก จากนั้นนำส่วนของน้ำเหลืองที่มีแอนติบอดีไปผ่านกระบวนการสกัด ตกตะกอน ทำให้บริสุทธิ์และทำให้แห้ง ก่อนนำมาใช้เป็นเซรุ่มสำหรับผู้ป่วยที่สัมผัสเชื้อ กระบวนการนี้แม้จะใช้มานานและมีประสิทธิภาพ แต่ก็มีข้อจำกัดทั้งด้านต้นทุน ความต่อเนื่องของแหล่งผลิต และผลกระทบต่อสัตว์
“จุดเปลี่ยนสำคัญของงานวิจัยนี้เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2563 ช่วงที่ประเทศไทยเผชิญการระบาดของโรค African Horse Sickness ซึ่งเป็นโรคไวรัสรุนแรงในม้า และทำให้สัตว์ที่ติดเชื้อเสียชีวิตเกือบทั้งหมด เหตุการณ์ดังกล่าวสร้างความกังวลอย่างมาก ทั้งต่อความมั่นคงทางสุขภาพของประเทศ เนื่องจากม้าเป็นสัตว์หลักที่ใช้ผลิตอิมมูโนโกลบูลินหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นเซรุ่มต้านพิษงูหรือเซรุ่มต้านพิษสุนัขบ้า หากเกิดการขาดแคลนม้า ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อความสามารถในการรักษาผู้ป่วย ทีมวิจัยจึงร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และได้รับทุนสนับสนุนจาก ARDA (สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร ) เริ่มตั้งคำถามว่า ประเทศไทยจะสามารถใช้สัตว์ชนิดอื่นทดแทนม้าในการผลิตเซรุ่มได้หรือไม่ ก็ได้คำตอบว่าสามารถทำในไก่ไข่ได้” อาจารย์ ดร.ชรินทร์ กล่าว
เซรุ่มพิษสุนัขบ้าจากไข่ไก่ ปลอดเชื้อ
ประสิทธิภาพดี ต้นทุนการผลิตถูกลง
อาจารย์ ดร.ชรินทร์ กล่าวต่อไปว่า ทางทีมวิจัยจึงหันมามุ่งศึกษาการใช้ “ไก่ไข่” เป็นแหล่งผลิตภูมิคุ้มกันแทน เนื่องจากเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย ควบคุมสภาพแวดล้อมได้ดี มีอัตราการขยายพันธุ์และการให้ผลผลิตสูง และที่สำคัญคือประเทศไทยมีโครงสร้างอุตสาหกรรมรองรับ ซึ่งกระบวนการผลิตเซรุ่มจากไข่ไก่นั้น จะมีความแตกต่างจากการใช้ม้าอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในด้านสวัสดิภาพสัตว์ แทนที่จะต้องเจาะเลือด ไก่จะได้รับการฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกัน เมื่อร่างกายไก่สร้างแอนติบอดีขึ้นมาแล้ว สารภูมิคุ้มกันเหล่านี้จะถูกถ่ายทอดไปยังไข่แดงตามธรรมชาติ นักวิจัยสามารถสกัดแอนติบอดีจากไข่แดงได้โดยตรง โดยไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดแก่สัตว์ กระบวนการทั้งหมดสามารถดำเนินการภายใต้ระบบปิดที่ควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยได้อย่างเข้มงวด
“ไก่ที่ใช้ในโครงการนี้นะครับ จะเป็นไก่สายพันธุ์พิเศษที่เรียกว่า SPF หรือ Specific Pathogen Free ซึ่งปลอดเชื้อโรคมากกว่า 30 ชนิด ทั้งเชื้อที่ติดต่อในไก่เอง และเชื้อที่อาจติดต่อสู่คน ไก่สายพันธุ์ดังกล่าวนำเข้าจากสหรัฐอเมริกา และมีบริษัทเอกชนไทยเป็นผู้เพาะเลี้ยงในระบบปิด เพื่อผลิตไข่ปลอดเชื้อสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมวัคซีนของประเทศ เช่น การสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐอย่างองค์การเภสัชกรรมและกระทรวงสาธารณสุข ก่อนนำมาใช้ ไก่ทุกตัวจะผ่านการตรวจสอบ และรับรองว่าไม่มีเชื้อโรคปนเปื้อน และยังมีการตรวจเลือดซ้ำเป็นระยะตลอดกระบวนการผลิต” อาจารย์ ดร.ชรินทร์ กล่าว
จากการวิจัยผลการทดสอบประสิทธิภาพโดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ยืนยันว่า เซรุ่มที่ผลิตจากไข่ไก่สามารถยับยั้งไวรัสโรคพิษสุนัขบ้าได้เทียบเท่ากับเซรุ่มที่ผลิตจากม้า โดยมีการปรับมาตรฐานให้ระดับความเข้มข้นของแอนติบอดีและคุณสมบัติทางชีวภาพเท่ากันทุกประการ ขณะเดียวกันต้นทุนการผลิตกลับต่ำกว่ามาก เซรุ่มจากม้ามีต้นทุนเฉลี่ยราว 700-800 บาทต่อขวด ในขณะที่เซรุ่มจากไข่ไก่มีต้นทุนเพียงประมาณ 300-350 บาทต่อขวด ลดค่าใช้จ่ายได้กว่าครึ่งต่อครึ่ง
เซรุ่มพิษสุนัขบ้าจากไข่ไก่
นวัตกรรมไทย เพิ่มโอกาสรอดชีวิต
นอกจากนี้ ในเชิงกำลังการผลิตที่เพิ่มปริมาณนั้น อาจารย์ ดร.ชรินทร์ เล่าว่า ไก่ยังมีศักยภาพเหนือกว่าอย่างชัดเจน เมื่อเปรียบเทียบในระดับปี ไก่เพียง 10 ตัวสามารถให้ปริมาณแอนติบอดีเทียบเท่ากับม้า 1 ตัว และสามารถเพิ่มจำนวนการผลิตได้อย่างรวดเร็ว ปัจจุบันโรงเรือนต้นแบบของโครงการสามารถผลิตเซรุ่มได้ประมาณ 1,000-1,500 ขวดต่อปี แม้ยังน้อยเมื่อเทียบกับความต้องการใช้ในประเทศที่อยู่ราว 100,000-120,000 ขวดต่อปี แต่โรงเรือนแห่งนี้ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นต้นแบบในการเก็บข้อมูล และเตรียมขยายสู่ระดับกึ่งอุตสาหกรรมในอนาคต
“ในระดับตลาดโลก ตลาดเซรุ่มป้องกันโรคพิษสุนัขบ้ามีมูลค่ารวมประมาณ 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี การที่ประเทศไทยสามารถพัฒนาแพลตฟอร์มการผลิตเซรุ่มจากไข่ไก่ได้เอง ไม่เพียงช่วยลดต้นทุนและงบประมาณภาครัฐ แต่ยังเปิดโอกาสในการส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เมียนมา ลาว เวียดนาม และฟิลิปปินส์ ซึ่งหลายประเทศยังไม่มีศักยภาพในการผลิตเซรุ่มด้วยตนเอง การเพิ่มความสามารถในการเข้าถึงเซรุ่มในราคาที่ถูกลง ย่อมหมายถึงโอกาสในการช่วยชีวิตผู้ป่วยได้มากขึ้น” อาจารย์ ดร.ชรินทร์ กล่าว
ท้ายที่สุด อาจารย์ ดร.ชรินทร์ มองว่างานวิจัยนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของวงการแพทย์และอุตสาหกรรมชีวเภสัชกรรมไทย เพราะช่วยสร้างความมั่นคงทางยา พร้อมทั้งลดการพึ่งพาการนำเข้า และเป็นแนวทางใหม่ที่ไม่เบียดเบียนสัตว์ พร้อมทั้งสามารถต่อยอดไปสู่การผลิตเซรุ่มหรือวัคซีนชนิดอื่นในอนาคต การพัฒนาแพลตฟอร์มผลิตเซรุ่มจากไข่ไก่ จึงไม่ใช่เพียงนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีชีวภาพ แต่เป็นคำตอบของระบบสุขภาพที่ต้องการความ “ปลอดภัย ประหยัด และยั่งยืน” ในระยะยาว
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก 23 ธันวาคม 2025
หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเลี้ยงไก่ไข่ของเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ จากเดิมที่เคยเน้นการเลี้ยงบนกรงตับ มาเป็นการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดี ที่ใช้ระบบการปล่อยอิสระ เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นเป็นอาหารสัตว์ เพื่อลดต้นทุนในการเลี้ยง กลายเป็นรูปแบบการเลี้ยงที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในพื้นที่เป็นอย่างมาก เพราะลดต้นทุนโรงเรือน มีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ แม่ไก่มีความสุข สามารถให้ไข่ได้ มาตรฐานและปลอดสารตกค้าง เกษตรกรมีไข่ไว้บริโภคในครัวเรือน เหลือบริโภคสามารถจำหน่ายในชุมชน เลี้ยงอย่างไร สูตรการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดีนั้น แนะนำให้เกษตรกรเลี้ยง ในอัตรา เพศผู้ 1 ตัว ต่อเพศเมีย 5 ตัว โดยเลี้ยงไก่ 5 ตัว ต่อตารางเมตร รอบโรงเรือนมีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ 10-15 ตารางเมตร ต่อตัว มีรั้วสามารถป้องกันศัตรูและสัตว์พาหะได้ แม่ไก่จะเริ่มให้ไข่ฟองแรก เมื่ออายุ 4 เดือน 6 วัน ดูแลสุขภาพสัตว์ แนะนำให้เกษตรกรทำวัคซีนป้องกันโรคระบาดที่สำคัญในไก่ไข่ และการถ่ายพยาธิ รวมทั้งหมั่นสังเกตอาการ สุขภาพของสัตว์ปีก เสริมวิตามิน เกลือแร่ การจัดการสิ่งแ
(กาฬสินธุ์) 18 กรกฎาคม 2569 – บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ตราศรแดง และ บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านนวัตกรรมธาตุอาหารพืช เดินหน้าความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ครั้งสำคัญ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการเกษตรระดับสากลส่งมอบสู่เกษตรกรไทย ภายใต้แนวคิด “ศรแดงคู่ยารา ผสานสองพลังคุณภาพ ยกระดับเกษตรกรรมไทย” โดยได้จัดงาน “ฟิลด์เดย์แตงโมพรีเมียม ยกระดับผลผลิตให้ยอดเยี่ยม” ณ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อเป็นพื้นที่นำร่องแสดงผลลัพธ์ความสำเร็จของการผนึกกำลังในครั้งนี้ นายสิปปกร ถาวรวันชัย ผู้จัดการฝ่ายขาย บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด และ นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด เปิดเผยว่า “อีสท์ เวสท์ ซีด มีจุดยืนที่ชัดเจนในการมุ่งเน้นวิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้ได้สุดยอดสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ตลาด อย่างไรก็ตามเมล็ดพันธุ์ชั้นเยี่ยมเปรียบเสมือนเครื่องยนต์สมรรถนะสูง ที่จะแสดงศักยภาพสูงสุดได้ก็ต่อเมื่อได้รับเชื้อเพลิงที่ถูกต้อง นั่นคือ องค์ความรู้เรื่องธาตุอาหาร เราจึงมองหาพันธมิตรที
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
เมื่อวันเสาร์ที่ 18 กรกฎาคมที่ผ่านมา เวลา 11.00 น. ณ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เครือบริษัทแสงทอง–อัครา ได้ส่งมอบการปรับปรุงอาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ ภายหลังการปรับปรุงแล้วเสร็จเพื่อใช้เป็นสถานที่จัดการเรียนการสอนและสนับสนุนการศึกษาของ นักศึกษาในปัจจุบัน ภายในงานบรรยากาศเป็นไปอย่างอบอุ่นและคึกคัก โดยมีนักศึกษาคณาจารย์บุคลากรผู้แทนสมาคม ศิษย์เก่าผู้บริหารเครือบริษัทแสงทอง–อัคราและผู้มีเกียรติจากหลายภาคส่วนเข้าร่วมงานอย่างพร้อม เพรียง ก่อนเข้าสู่พิธีส่งมอบอาคารคณะผู้ร่วมงานได้ร่วมเดินทางด้วยรถมินิบัส เพื่อเยี่ยมชมภูมิทัศน์และต้นไม้ สำคัญภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่นพร้อมรับฟังการบรรยายเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา และพัฒนาการ ของมหาวิทยาลัย ก่อนเข้าสู่พิธีการส่งมอบปรับปรุงอาคารอย่างเป็นทางการในลำดับถัดไป นายอรรณพ อัครนิธิยานนท์ ประธานกรรมการบริหาร เครือบริษัทแสงทอง–อัครา กล่าวว่าการปรับปรุง อาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในครั้งนี้เกิดจากความตั้งใจของเครือบริษัทฯ ที่ต้องการสนับสนุนการพัฒนาการศึกษา เนื่องจากธุรกิจ ของบ
