“ซั้ง” หรือ “บ้านปลา” คือการเลียนแบบที่อยู่อาศัยของปลาและสัตว์น้ำเกิดจากภูมิปัญญาของชาวประมงพื้นบ้าน โดยทั่วไป การทำซั้งในทะเลสาบสงขลา แบ่งได้เป็น 2 รูปแบบคือ 1. แบบซั้งเชือกคือการใช้เชือกผูกเป็นสายฝอยๆ คล้ายหญ้าทะเล ถ่วงน้ำหนักด้วยทุ่นหรือไม้ไผ่ เพื่อเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย หลบภัย และฟักตัวของสัตว์น้ำวัยอ่อน ซั้งเชือกมักพบในบริเวณแหล่งน้ำลึกที่มีกระแสน้ำแรงบริเวณชายฝั่งของทะเลนอก
2. แบบซั้งกอ พบบริเวณชายฝั่งทะเลสาบสงขลา รูปแบบซั้งกอในทะเลสาบสงขลามีลักษณะเป็นคอกที่ทำด้วย ไม้ไผ่ และด้านในใส่กิ่งไม้เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของปลาและสัตว์น้ำ สำหรับใช้เป็นที่เกาะของสาหร่ายและสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก รวมถึงแพลงก์ตอนที่เป็นอาหารของลูกปลาขนาดเล็ก ทำให้บ้านปลากลายเป็นแหล่งอาหารและที่หลบซ่อนตัวจากศัตรูตามธรรมชาติ ช่วยปริมาณสัตว์น้ำเพิ่มขึ้นได้ในระยะยาว จากวิถีการทำประมงพื้นบ้านได้มีการนำมาประยุกต์ใช้ในงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลามีมานานกว่า 10 ปีแล้ว โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอนุบาลของสัตว์น้ำเพื่อการอนุรักษ์และพื้นฟูระบบนิเวศแหล่งน้ำ
พัฒนาสู่ “ บ้านปลามีชีวิต ที่ซ่อมแซมตัวเองได้”
“ กิ่งไม้ที่นำมาทำทำซั้งกอ เช่น ทางปาล์ม ทางมะพร้าว กิ่งเสม็ด กิ่งลำพู เป็นวัสดุธรรมชาติที่สามารถย่อยสลายได้ จำเป็นต้องมีการซ่อมบำรุงคอกและเปลี่ยนกิ่งไม้ทุก 6 เดือน เสียทั้งเงิน ทั้งเวลา และแรงงานคน ในการดูแลซ่อมแซมรักษา จึงเปลี่ยนวิธีทำจากเดิมที่ใช้กิ่งไม้เป็นการปลูกต้นไม้ที่มีชีวิตและเติบโตได้ ทำให้ได้บ้านปลาที่แข็งแรงและใช้ประโยชน์ได้นานกว่าเดิม เป็นการปิดจุดอ่อนของบ้านปลาที่ต้องการการดูแลอย่างสม่ำเสมอให้กลายเป็นบ้านปลามีชีวิต ยิ่งนานยิ่งจะแข็งแรงมากขึ้นในอนาคต ” อุไรพรรณ หมอชื่น หรือ “ล๊ะ” นวัตกรชุมชนในพื้นที่บ้านใหม่ อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ได้บอกเล่าที่มาของแนวคิด
กิจกรรมสร้างบ้านปลามีชีวิต ได้เปลี่ยนจากการใช้กิ่งไม้มาเป็นการวางท่อซีเมนต์หรือถังพลาสติกที่บรรจุดินเลนไว้ภายในลงไปคอก และนำต้นโกงกางที่เพาะไว้มาปลูกบนท่อหรือถังเหล่านั้นแทนการปักด้วยกิ่งไม้ เมื่อต้นโกงกางเติบโตขึ้นมีรากน้อยใหญ่คอยค้ำจุน ปักลงบนพื้นดินเลนที่อยู่โดยรอบท่อ ทำหน้าที่ช่วยพยุงต้นโกงกางให้เติบโตได้อย่างมั่นคงแล้ว ยังสร้างระบบนิเวศของปลาตัวอ่อน ที่ให้ทั้งอาหารและแหล่งหลบซ่อน จนมีขนาดโตพอจะออกไปหากินและแพร่พันธุ์ต่อไป
“ ชาวบ้านร่วมทำบ้านปลาแบบชั้งกอโดยนำลำไม้ไผ่ มากั้นเป็นคอกสี่เหลี่ยมขนาดประมาณ 4×4 เมตรปลูกต้นโกงกางไว้ตรงกลางบ้านปลาและนำกิ่งต้นเสม็ดขาว ทางมะพร้าว และทางปาล์ม หรือกิ่งไม้อื่นๆ ที่มีในพื้นที่ มาปักล้อมรอบต้นโกงกาง เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของปลาแล้ว ยังเป็นตัวช่วยป้องกันคลื่นลมที่แรงให้ต้นโกงกางให้สามารถเจริญเติบโตได้ ส่วนใบของต้นโกงกางที่ร่วงหล่นยังเป็นอาหารของปลาได้ด้วย ”
ต่อยอดเป็นแหล่งเรียนรู้เพื่อการท่องเที่ยว
ทุกวันนี้ นวัตกรรมบ้านปลามีชีวิต ช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้ทรัพยากรสัตว์น้ำ เนื่องจากมีปริมาณสัตว์น้ำเข้ามาอยู่อาศัยเพิ่มมากขึ้น ทำให้ชาวประมงมีรายได้จากการจับสัตว์น้ำมากขึ้น ทำให้ชีวิตของคนในชุมชนดีขึ้น ทั้งอาชีพประมง การมีรายได้จากการท่องเที่ยว และการปลุกจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ให้กับคนในชุมชนและเด็กเยาวชน ที่นี่ยังกลายเป็นแหล่งศึกษาดูงานของ หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ทั้งระดับท้องถิ่น ระดับจังหวัด
“ล๊ะ” ทำหน้าที่เป็นวิทยากรให้ความรู้กับเด็กนักเรียน เรื่องสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลา รวมถึงการเป็นส่วนสนับสนุนในกิจกรรม CSR ของหน่วยงานต่าง ๆ โดยกิจกรรมเหล่านี้ทำให้หลายคนในชุมชนมีรายได้ ทั้งเตรียมอุปกรณ์ทำชั้งบ้านปลา รับจ้างขับเรือ และการทำอาหาร รวมถึงรายได้จากนักท่องเที่ยวที่เข้ามาในชุมชนด้วย
ปัจจุบันชุมชนชายฝั่งบ้านใหม่ (ท่าเสา) หมู่ 1 ต.สทิงหม้อ อ.สิงหนคร จ.สงขลา นับเป็นต้นแบบชุมชนประมงที่มีความเข้มแข็ง มีการจัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์ชายฝั่งและฟาร์มทะเลชุมชนชายฝั่งบ้านใหม่ (ท่าเสา) พื้นที่ประมาณ 384 ไร่ ห่างจากฝั่ง 400 เมตร ได้ดำเนินกิจกรรมพื้นฟูทรัพยากร มีการจัดปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำ ปลูกป่าชายเลน จัดตั้งธนาคารสัตว์น้ำของชุมชน
กลุ่มอนุรักษ์ชายฝั่ง กลุ่มฟาร์มทะเล กลุ่มชาวประมง กลุ่มชาวบ้านในพื้นที่ และตัวแทนนักศึกษาในพื้นที่กว่า 300 คน ได้รวมตัวกันสร้างบ้านปลา หรือตั้งบ้านปลาขึ้นในทะเลสาบสงขลา เป็นสัญลักษณ์หมายเลข 9 เพื่อแสดงออกถึงความจงรักภักดี และเพื่อระลึกถึงในพระมหากรุณาธิคุณพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนาถบพิตรที่ทรงห่วงใยในการประกอบอาชีพของชาวประมงทั่วประเทศ นอกจากนี้ ยังเป็นการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำทุกชนิดในทะเลสาบสงขลา ให้อาศัยอยู่ในสถานที่ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นที่วางไข่ และอนุบาลสัตว์น้ำชายฝั่ง ในปัจจุบันซั้งบ้านปลาหมายเลข 9 กลายเป็นสัญลักษณ์ของกลุ่มประมงแห่งนี้ไปโดยปริยาย
“บ้านปลามีชีวิต” เกิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนบ้านใหม่ ต.สทิงหม้อ อ.สิงหนคร จ.สงขลา ผนวกกับการปลูกต้นโกงกาง เป็นนวัตกรรมที่เลียนแบบป่าชายเลนซึ่งเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย และเป็นแหล่งอาหาร และที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ เป็นส่วนหนึ่งในความสำเร็จของโครงการจัดการเครือข่ายเชิงพื้นที่ด้วยการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างต้นแบบการพัฒนาชุมชนปลาสามน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ของ มหาวิทยาลัยทักษิณ โดยการสนับสนุนของหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) เป้าหมายสำคัญของโครงการวิจัยนี้ คือการพัฒนาชุมชนปลาสามน้ำด้วยการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยการจัดการเครือข่ายเชิงพื้นที่และนวัตกรรมหรือเทคโนโลยี
โดยก่อนหน้านี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เตือนตา ร่าหมาน คณะวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยทักษิณ ซึ่งเป็นหัวหน้าทีมนักวิจัยชุดนี้ ได้เคยเปรียบเทียบผลก่อนและหลังทำบ้านปลาพบว่า ปลานอกเขตบ้านปลามีน้ำหนักเฉลี่ยเพียง 0.6 กิโลกรัม แต่ปลาที่อยู่โดยรอบบ้านปลาจะมีน้ำหนักเฉลี่ย 2.5 กิโลกรัม หลังการทำบ้านปลาในทะเลสาบสงขลา มีปริมาณปลาที่เพิ่มขึ้น 140 เปอร์เซ็นต์ เดิมชาวประมงมีรายได้จากการทำประมงเฉลี่ย 16,000-24,000 บาทต่อเดือน หลังทำบ้านปลา ก็มีรายได้เพิ่มขึ้นเป็นเดือนละ 40,000-52,000 บาท
งานวิจัยนี้ไม่เพียงทำให้บ้านปลามีชีวิต คืนชีวิตให้ชุมชน และคืนความสมบูรณ์หลากหลายให้ทะเลสาบสงขลาเท่านั้น ทีมนักวิจัยยังได้ร่วมมือกับชุมชน พัฒนาสินค้าประมงในท้องถิ่น สู่ผลิตภัณฑ์ชุมชน ชนิดพร้อมบริโภค (Ready to eat) และพร้อมปรุง (Ready to cook) จากปลาสามน้ำ ช่วยสร้างอาชีพและรายได้ให้ชาวประมงที่เข้าร่วมโครงการได้อย่างยั่งยืน ด้วยความโดดเด่นของนวัตกรรมทำให้ “บ้านปลามีชีวิต” ได้รับรางวัลจากเวทีประกวดนวัตกรรมในประเทศและระดับนานาชาติ ที่ประเทศไต้หวันอีกด้วย
หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเลี้ยงไก่ไข่ของเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ จากเดิมที่เคยเน้นการเลี้ยงบนกรงตับ มาเป็นการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดี ที่ใช้ระบบการปล่อยอิสระ เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นเป็นอาหารสัตว์ เพื่อลดต้นทุนในการเลี้ยง กลายเป็นรูปแบบการเลี้ยงที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในพื้นที่เป็นอย่างมาก เพราะลดต้นทุนโรงเรือน มีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ แม่ไก่มีความสุข สามารถให้ไข่ได้ มาตรฐานและปลอดสารตกค้าง เกษตรกรมีไข่ไว้บริโภคในครัวเรือน เหลือบริโภคสามารถจำหน่ายในชุมชน เลี้ยงอย่างไร สูตรการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดีนั้น แนะนำให้เกษตรกรเลี้ยง ในอัตรา เพศผู้ 1 ตัว ต่อเพศเมีย 5 ตัว โดยเลี้ยงไก่ 5 ตัว ต่อตารางเมตร รอบโรงเรือนมีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ 10-15 ตารางเมตร ต่อตัว มีรั้วสามารถป้องกันศัตรูและสัตว์พาหะได้ แม่ไก่จะเริ่มให้ไข่ฟองแรก เมื่ออายุ 4 เดือน 6 วัน ดูแลสุขภาพสัตว์ แนะนำให้เกษตรกรทำวัคซีนป้องกันโรคระบาดที่สำคัญในไก่ไข่ และการถ่ายพยาธิ รวมทั้งหมั่นสังเกตอาการ สุขภาพของสัตว์ปีก เสริมวิตามิน เกลือแร่ การจัดการสิ่งแ
(กาฬสินธุ์) 18 กรกฎาคม 2569 – บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ตราศรแดง และ บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านนวัตกรรมธาตุอาหารพืช เดินหน้าความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ครั้งสำคัญ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการเกษตรระดับสากลส่งมอบสู่เกษตรกรไทย ภายใต้แนวคิด “ศรแดงคู่ยารา ผสานสองพลังคุณภาพ ยกระดับเกษตรกรรมไทย” โดยได้จัดงาน “ฟิลด์เดย์แตงโมพรีเมียม ยกระดับผลผลิตให้ยอดเยี่ยม” ณ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อเป็นพื้นที่นำร่องแสดงผลลัพธ์ความสำเร็จของการผนึกกำลังในครั้งนี้ นายสิปปกร ถาวรวันชัย ผู้จัดการฝ่ายขาย บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด และ นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด เปิดเผยว่า “อีสท์ เวสท์ ซีด มีจุดยืนที่ชัดเจนในการมุ่งเน้นวิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้ได้สุดยอดสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ตลาด อย่างไรก็ตามเมล็ดพันธุ์ชั้นเยี่ยมเปรียบเสมือนเครื่องยนต์สมรรถนะสูง ที่จะแสดงศักยภาพสูงสุดได้ก็ต่อเมื่อได้รับเชื้อเพลิงที่ถูกต้อง นั่นคือ องค์ความรู้เรื่องธาตุอาหาร เราจึงมองหาพันธมิตรที
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
เมื่อวันเสาร์ที่ 18 กรกฎาคมที่ผ่านมา เวลา 11.00 น. ณ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เครือบริษัทแสงทอง–อัครา ได้ส่งมอบการปรับปรุงอาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ ภายหลังการปรับปรุงแล้วเสร็จเพื่อใช้เป็นสถานที่จัดการเรียนการสอนและสนับสนุนการศึกษาของ นักศึกษาในปัจจุบัน ภายในงานบรรยากาศเป็นไปอย่างอบอุ่นและคึกคัก โดยมีนักศึกษาคณาจารย์บุคลากรผู้แทนสมาคม ศิษย์เก่าผู้บริหารเครือบริษัทแสงทอง–อัคราและผู้มีเกียรติจากหลายภาคส่วนเข้าร่วมงานอย่างพร้อม เพรียง ก่อนเข้าสู่พิธีส่งมอบอาคารคณะผู้ร่วมงานได้ร่วมเดินทางด้วยรถมินิบัส เพื่อเยี่ยมชมภูมิทัศน์และต้นไม้ สำคัญภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่นพร้อมรับฟังการบรรยายเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา และพัฒนาการ ของมหาวิทยาลัย ก่อนเข้าสู่พิธีการส่งมอบปรับปรุงอาคารอย่างเป็นทางการในลำดับถัดไป นายอรรณพ อัครนิธิยานนท์ ประธานกรรมการบริหาร เครือบริษัทแสงทอง–อัครา กล่าวว่าการปรับปรุง อาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในครั้งนี้เกิดจากความตั้งใจของเครือบริษัทฯ ที่ต้องการสนับสนุนการพัฒนาการศึกษา เนื่องจากธุรกิจ ของบ
