ประมง
ปลาตะเพียน เป็นปลาน้ำจืดพื้นเมืองที่อยู่ในประเทศไทยนานพอสมควร เพราะสามารถพบได้ในแม่น้ำ บึง คลอง ฯลฯ ในภูมิมาคนี้นับตั้งแต่สมัยสุโขทัย หรือนานกว่านั้น เพราะมีหลักฐานการเขียนลายของถ้วยชามเครื่องเคลือบ เป็นรูปปลาตะเพียนให้เห็น จึงนับว่าปลาชนิดนี้เป็นปลาที่อยู่คู่บ้านเมืองนี้อย่างแท้จริง ซึ่งการนำมาเลี้ยงและขยายพันธุ์ก็ทำได้ง่าย จึงทำให้ปลาชนิดนี้มีการขยายพันธุ์และส่งเสริมการเลี้ยง และนำมาทำการค้าที่ทำรายได้ให้กับเกษตรกรได้ดีทีเดียว คุณรุ่งลาวัลย์ เบ้าคำ หรือ คุณน้อย อยู่บ้านเลขที่ 7 หมู่ที่ 8 ตำบลคลองทับจันทร์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว ได้นำปลาตะเพียนมาเลี้ยงและทำการตลาดแบบแปรรูปเอง ทำให้ตัดปัญหาในเรื่องของการรับซื้อจากพ่อค้าคนกลาง ซึ่งการแปรรูปเป็นปลาส้มทำให้สินค้าที่ผลิตออกมาจำหน่ายได้อย่างต่อเนื่อง เกิดรายได้ในกลุ่มเพื่อนเกษตรกรด้วยกัน กลุ่มมีความร่วมมือกันอย่างสามัคคีในการผลิตสินค้าแปรรูปจากปลาตะเพียน คุณน้อย เล่าให้ฟังว่า ปัจจุบันครอบครัวของเธอมีอาชีพเกี่ยวกับการทำเกษตรอยู่แล้ว โดยในพื้นที่มีการแบ่งการทำเกษตรหลายอย่าง โดยได้มีบ่อปลูกบัวว่างอยู่จึงได้นำปลาตะเพียนมา ทดลองเลี้ยง เม
ปลานิล เป็นปลาน้ำจืดที่ปัจจุบันสามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในหลายพื้นที่ เพราะปลานิลนำมาประกอบอาหารได้หลายเมนู ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการนำปรุงให้สุก หรือนำมาแปรรูปเพิ่มมูลค่าก็ได้กำไรเพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน จึงทำให้ปลานิลถือเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ทำรายได้ให้กับเกษตรกรในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคอีสานที่มีการเลี้ยงทั้งในบ่อดินและกระชังในแม่น้ำ คุณบังอร สมสุข รองประธานฝ่ายเลี้ยงปลาและผลิต วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรสว่างวีระวงศ์ ได้เห็นถึงช่องทางการสร้างรายได้จากการเลี้ยงปลานิล ทำให้เธอได้ศึกษาการเลี้ยงอย่างจริงจัง และต่อยอดการเลี้ยงแบบมีคุณภาพ ปลานิลที่เลี้ยงมีการทำตลาดหลากหลายตั้งแต่ส่งพ่อค้าแม่ค้า และนำปลาที่เลี้ยงส่งขายให้กับกลุ่มเพื่อทำการแปรรูปเพิ่มมูลค่า เลี้ยงปลานิลเป็นอาชีพ สานต่ออาชีพจากคุณพ่อ คุณบังอร เล่าให้ฟังว่า หลังจากที่คุณพ่อได้เสียชีวิตมาระยะหนึ่ง ในเวลานั้นได้เรียนปลานิลเป็นอาชีพอยู่ด้วย ซึ่งเธออยู่กับคุณพ่อทำให้ต้องมารับช่วงต่อในการเลี้ยงปลานิล โดยจากเดิมที่ไม่มีความรู้ในเรื่องของการเลี้ยงมากนัก จึงได้ศึกษาจากเพื่อนๆ เกษตรกรท่านอื่
มีกับข้าวของคนไทยหลายอย่าง ที่มีเฉพาะฤดูกาล เนื่องมาจากฤดูกาลจะเป็นตัวกำหนดวัตถุดิบที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของอาหารชนิดนั้นๆ ตัวอย่างเช่น สะเดา น้ำปลาหวานกับกุ้งเผา ซึ่งจะมีดอกสะเดาและยอดอ่อนของสะเดาจะออกต้นฤดูหนาวราวปลายเดือนพฤศจิกายน เรื่อยไปจนถึงมีนาคม หรือสะตอ ก็มีช่วงเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม ถึงแม้ว่าจะมีการทำสะตอนอกฤดูบ้างก็ตาม แต่สะตอก็มีราคาแพงมากกว่าสะตอในฤดูกาล ทำนองเดียวกันกับเห็ดเผาะ ก็เป็นเห็ดที่มีเฉพาะต้นฤดูฝนในระยะเวลาไม่ถึง 2 เดือน ที่สำคัญ เห็ดเผาะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในระบบนิเวศที่เอื้ออำนวย เป็นเห็ดที่นำมาประกอบอาหารได้หลายรายการ หากินยากมาก ราคาแพง แกงคั่วเห็ดเผาะก็เป็นเมนูอาหารไทยๆ อีกรายการหนึ่งที่มีเฉพาะต้นฤดูฝน เท่าที่รู้ แกงคั่วเห็ดเผาะไม่มีขาย อยากกินต้องหาซี้อเห็ดเผาะสดๆ มาแกงกินกันเอง เผื่อใครหาซื้อมาได้ลองทำดูตามที่นำเสนอมานี้ครับ เห็ดเผาะ เห็ดที่อยู่ในป่าเขตร้อนชื้น อยู่ในจำพวกราชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์ Diplocystaceae มีลักษณะเป็นเห็ดรา อยู่ในหมวด Basidiomycota มีลักษณะเป็นเม็ดทรงกลมแบนเมื่อโตขึ้น และเติบโตได้ดีร่วมกับต้นไม้ใหญ่หลายชนิดที่มีดินปนทรายในป่าดิบแล้ง ป
เมื่อเร็วๆ นี้ ฟอร์ด ประเทศไทย นำคณะสื่อมวลชนเกษตรและผู้นำกลุ่มเกษตรกรร่วม “คาราวาน ฟอร์ด แกร่ง…ทุกงานเกษตร” เดินทางพิสูจน์สมรรถนะรถฟอร์ด เรนเจอร์ เจเนอเรชันใหม่ ที่โดดเด่นด้วยการใช้งานแบบอเนกประสงค์ ขุมพลัง และเทคโนโลยีอันชาญฉลาด เพื่อตอบโจทย์ทุกรูปแบบการใช้งานสมบุกสมบันของเกษตรกร พร้อมเจาะลึกแลกเปลี่ยนความรู้กับเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในการทำสวนเกษตรและฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในเส้นทางกรุงเทพฯ-ราชบุรี-เพชรบุรี-ประจวบคีรีขันธ์ มานิตย์ กรุ๊ป คาราวาน ฟอร์ดกว่า 20 คัน มุ่งตรงไปยัง บริษัท มานิตย์ เจเนติกส์ จำกัด ที่จังหวัดเพชรบุรี ในเครือ มานิตย์ กรุ๊ป ซึ่งเป็นผู้นำธุรกิจเพาะพันธุ์และเลี้ยงสัตว์น้ำแบบครบวงจร โดยให้บริการลูกพันธุ์ปลานิลและปลาทับทิม ที่มีคุณภาพตอบโจทย์ความต้องการของเกษตรกร เป็นต้นแบบในการพัฒนาและใช้งานวิจัยมาประยุกต์ในการบริหารจัดการธุรกิจอย่างครบวงจร ทำให้เกิดความยั่งยืนเป็น inovation based BCG economy “มานิตย์ กรุ๊ป” เกิดจากแนวคิดของ คุณมานิตย์ และ คุณวิภา เหลืองนฤมิตชัย สองสามีภรรยาที่เริ่มต้นการทำฟาร์มเลี้ยงกุ้งกุลาดำ และเลี้ยงปลาดุกที่ตำบลศาลายา จังหวัดนครปฐม โดยส่งต่อ
การรวมกลุ่มเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับเกษตรกรในชุมชน เป็นสิ่งที่เกษตรกรในพื้นที่บ้านห้วยใหญ่ ตำบลอ่าวตง อำเภอวังวิเศษ จังหวัดตรัง หันมาให้ความสำคัญ และสิ่งนี้ช่วยสร้างความเข้มแข็งให้กลุ่มและชุมชน ทั้งยังเป็นศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และแก้ปัญหาให้กับสมาชิกในชุมชนได้เป็นอย่างดี คุณบุญรอด บุญช่วย ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มทำการเกษตรบ้านห้วยใหญ่อ่าวตง เล่าว่า อดีตที่ผ่านมาเกษตรกรส่วนใหญ่ของชุมชน ประกอบอาชีพทำสวนยางพาราและปาล์มน้ำมันเป็นหลัก แต่ด้วยราคายางพาราและปาล์มน้ำมันมีความไม่แน่นอน ส่งผลกระทบต่อรายได้ของสมาชิกในชุมชน ตนเองและกรรมการหมู่บ้านจึงมีแนวความคิดที่จะส่งเสริมให้สมาชิกประกอบอาชีพเสริมเพื่อให้มีรายได้ที่มั่นคงมากขึ้น อีกทั้งบ้านห้วยใหญ่มีทรัพยากรธรรมชาติที่มีความเหมาะสมสำหรับการเลี้ยงปลา ได้แก่ อ่างเก็บน้ำหลุมพอลาย ซึ่งมีพื้นที่ผิวน้ำประมาณ 28 ไร่ ซึ่งถือเป็นต้นทุนด้านแหล่งน้ำที่มีความอุดมสมบูรณ์ สำนักงานเกษตรอำเภอวังวิเศษ จังหวัดตรัง ได้เข้าไปส่งเสริมและถ่ายทอดความรู้ด้านการรวมกลุ่ม ส่งผลให้สมาชิกในชุมชนเกิดการรวมหุ้นกันเพื่อเลี้ยงปลาในกระชังและเข้าร่วมเป็นสมาชิกของวิสา
เห็นชื่อเรื่องแล้วหลายคนคงอดสงสัยว่า กบ ที่คุณรุ่งเพชร แหลมสิงห์ อดีตนักร้องเพลงลูกทุ่งชื่อดังเจ้าของเพลง “ฝนเดือนหก” เป็นชนิดเดียวกันกับที่ชาวบ้านนำไปเลี้ยงแล้วมีรายได้เป็นล้านหรือไม่ คำตอบคือ ใช่ จากเคยเป็นเพียงอาหารธรรมดาของชาวบ้านตามหมู่บ้านท้องถิ่น ตอนนี้กบกลายเป็นเมนูแสนอร่อยของคนทุกเพศทุกวัยไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็น กบทอด ยำกบ ผัดพริกกบ ฯลฯ จนทำให้ตลาดผู้บริโภคมีความต้องการมาก ขณะที่ได้เกิดอาชีพเลี้ยงกบกันอย่างแพร่หลายแล้วเติบโตอย่างรวดเร็ว จึงนับได้ว่ากบเป็นสัตว์เศรษฐกิจสำคัญที่สร้างรายได้ให้แก่ชาวบ้าน ถึงแม้กบจะเลี้ยงไม่ยาก แต่การเลี้ยงกบให้มีคุณภาพเพื่อเกิดรายได้ดีจำต้องมีเทคนิคควบคู่ไปด้วย เช่นเดียวกับชาวบ้านที่อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา ได้รวมกลุ่มกันเลี้ยงกบแบบครบวงจร ส่งขายตลาดทั้งในและต่างประเทศ ทำให้มีรายได้กันเป็นแสนเป็นล้านบาทต่อปี แล้วยังถือเป็นแหล่งเพาะ-ขายพันธุ์กบแห่งใหญ่ของประเทศด้วย แต่อะไรคือเหตุผลที่ชาวบ้านกลุ่มนี้ถึงได้มีศักยภาพในการเลี้ยงกบจนได้โกอินเตอร์เช่นนี้ คุณวรมิตร ศิลปชัย นักวิชาการประมงชำนาญการพิเศษ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำ
บ้านแหลมไทร ตำบลเขาไม้แก้ว อำเภอสิเกา จังหวัดตรัง เป็นชุมชนที่อยู่ติดทะเล ชาวบ้านส่วนใหญ่ทำอาชีพประมงแบบพื้นบ้านด้วยเรือหางยาวขนาดเล็กเป็นอาชีพหลัก โดยวางอวนจับปู กุ้ง และปลาทราย เนื่องจากแหล่งหญ้าทะเลเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศในทะเล ทำหน้าที่เชื่อมโยงระหว่างระบบนิเวศป่าชายเลนและแนวประการัง โดยแหล่งหญ้าทะเลเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งวางไข่ และอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนของสัตวน้ำนานาชนิด ต่อมาเกิดปัญหาความเสื่อมโทรมที่เกิดขึ้นกับแหล่งหญ้าทะเลจากการทำประมง ตลอดจนการพัฒนาแหล่งชุมชนซึ่งก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตและการขยายพันธุ์ของสัตว์น้ำที่อาศัยและพึ่งพาระบบนิเวศของแหล่งหญ้าทะเล ผลกระทบจากปัญหาดังกล่าว ทำให้ชาวบ้านจับสินค้าสัตว์น้ำได้น้อยลง มีรายได้น้อยลง นายวสันต์ เตะเส็น ผู้ใหญ่บ้านแหลมไทร เป็นแกนนำรวบรวมชาวบ้านจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนประมงพื้นบ้านแหลมไทร หมู่ที่ 3 ทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐต่างๆ เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรมประมง ตลอดจนสถาบันการศึกษาต่างๆ ในการเฝ้าระวังรักษาสิ่งแวดล้อมทางทะเล ส่งเสริมการทำประมงพื้นบ้านเชิงอนุรักษ์ การบริหารทรัพยากรทางทะเลและชา
ปลาคาร์พ ปลาสวยงามที่ได้รับความนิยมในประเทศไทยมาอย่างต่อเนื่อง เพราะผู้เลี้ยงมีความเชื่อว่านอกจากเลี้ยงเป็นปลาสวยงามแล้ว ยังเป็นปลาแห่งโชคที่ช่วยเสริมฮวงจุ้ยให้กับบ้านและธุรกิจการงานเจริญก้าวหน้า จึงทำให้ในประเทศไทยมีการพัฒนาเป็นอาชีพที่ยั่งยืนให้กับเกษตรกรในหลายพื้นที่ อย่างเช่น คุณปกรณ์ วงศ์มโนพณิช หรือ คุณตุล ที่สนใจปลาคาร์พด้วยการนำเข้าสายพันธุ์จากประเทศญี่ปุ่นมาเพาะพันธุ์และพัฒนาสายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง จนทำให้ฟาร์มของเขามีความโดดเด่น ส่งผลให้ตัวเขาเองได้เป็นเกษตรกรดีเด่นด้านการประมงระดับชาติ ประจำปี 2566 ด้านสาขาอาชีพเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำสวยงามและพรรณไม้น้ำ มองว่าปลาคาร์พเป็นธุรกิจที่ยั่งยืน คุณตุล เล่าว่า เดิมทีครอบครัวทำฟาร์มสุกรเป็นอาชีพหลัก ต่อมาเมื่อราคาไม่แน่นอนจึงทำให้สุกรที่เลี้ยงไม่เกิดรายได้เท่าที่ควร มีแต่ขาดทุน จึงได้ปรับเปลี่ยนเลี้ยงปลาสวยงามซึ่งปลาคาร์พในช่วงปี 2552 ถือว่าได้รับความนิยม เขาเกิดความสนใจและหาซื้อสายพันธุ์จากประเทศญี่ปุ่นเข้ามา พร้อมทั้งนำปลาออกประกวดตามงานต่างๆ เป็นการสร้างตัวตนเพื่อให้ลูกค้ารู้จัก “ช่วงแรกที่จะเลี้ยงปลาคาร์พ ผมต้องตามหาสายพันธุ์เด่นมาตั้
กว่า 40 ปีที่ผ่านมา กระผมขอเล่าเรื่องสู่กันฟังว่า จากเด็กน้อยที่เกิดและเติบโตในชนบท ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือภาคอีสาน “จังหวัดกาฬสินธุ์” หรือ เมืองดินดำน้ำชุ่ม ที่มีแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่สำคัญของจังหวัด และเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญคือ เขื่อนลำปาว เขื่อนดินเพื่อการเกษตรที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามความรู้สึกของกระผม เขื่อนแห่งนี้อยู่ในความดูแลของกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แต่ก่อนพื้นเพเดิมของคนท้องถิ่นอีสานบ้านเราจะมีอาชีพทำนา โดยเฉพาะข้าวเหนียว เป็นอาชีพหลัก แต่เมื่อวันเวลาผ่านไป การพัฒนาด้านการเกษตรและการนำองค์ความรู้ ภูมิปัญญาชาวบ้านที่มีมาแต่โบราณที่เป็นองค์ความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ ระหว่างเกษตรกรสู่เกษตรกร ซึ่งเป็นครูที่สำคัญของชุมชน ผู้นำชุมชนที่นำพานำทางความคิดที่สำคัญมาสู่ชุมชนหรือหมู่บ้านอย่างยั่งยืน บ้านตูม หมู่ที่ 4 ตำบลบัวบาน อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ โดย กำนันสัมฤทธิ์ ภูโอบ และ พ่อใหญ่แย้ม สุธรรมา คนเก่าแก่ของหมู่บ้านในสมัยนั้น ได้นำ “กุ้งก้ามกราม” หรือ กุ้งนาง มาเลี้ยงเป็นเจ้าแรกในหมู่บ้าน ซึ่งขณะนั้นกระผมอายุประมาณ 12 ปี จนเป็นจุดเริ่มต้
“ปลากัด” ปลาสายพันธุ์ไทยเก่าแก่ที่ได้รับความนิยมมาตลอดต่อเนื่องยาวนาน ทั้งยังได้ปรับปรุงพัฒนาสายพันธุ์อยู่เป็นประจำจนมีรูปร่างลักษณะ สีสัน สวยงามโดดเด่น และไม่เพียงคนไทยที่นิยมเลี้ยงปลากัด แต่ชาวต่างประเทศกว่า 90 แห่งยังให้ความสนใจสั่งซื้อจนมีมูลค่าเงินตราเข้าประเทศมากมาย ด้วยเอกลักษณ์ของความเป็นปลากัดแบบไทยยังได้รับการเสนอจากกระทรวงวัฒนธรรมประกาศขึ้นทะเบียนปลากัดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ และ ครม. มีมติเห็นชอบเชิดชูปลากัดเป็นสัตว์น้ำประจำชาติ สร้างความภาคภูมิใจให้แก่ชาวไทย ที่ตำบลบ้านกุุ่ม อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี มีฟาร์มเพาะ-ขายปลากัดสวยงามหลายสายพันธุ์ ชื่อ “Meen Muangphet” ของ คุณปวีณา ทองอร่าม หรือ คุณออย เจ้าของฟาร์ม จุดเด่นของฟาร์มนี้อยู่ที่การพัฒนาและคัดเลือกสายพันธุ์เพื่อให้ได้ปลากัดที่มีคุณภาพ ตรงตามมาตรฐานสากล เป็นฟาร์มพันธุ์ปลากัดสายประกวดที่ได้รับมาตรฐาน แล้วยังได้รับรางวัลชนะเลิศจากการประกวด คุณออย บอกว่า เลี้ยงปลากัดมาประมาณ 6 ปี เริ่มจากเลี้ยงเป็นงานอดิเรกคลายเหงาอยู่ 3 ปี หลังจากนั้นจึงผันเข้าสู่การเลี้ยงเป็นอาชีพจริงจัง เหตุผลที่เลือกเลี้ยงปลากัดสวยงามเพราะช
