พืชทำเงิน
“ไม้พะยูง” จัดเป็น 1 ใน 9 ไม้มงคล ตามความเชื่อของคนไทยมาตั้งแต่สมัยอดีต เพราะคำว่า “พะยูง” เป็นมงคลนาม หมายถึง พยุงฐานะให้มั่นคง เจริญรุ่งเรือง คนไทยจำนวนมากจึงนิยมปลูกไม้พะยูงไว้ในบริเวณบ้าน และใช้ไม้พะยูงในพิธีกรรมต่างๆ ขณะเดียวกัน ไม้พะยูง มีเนื้อไม้สีสันสวยงาม ชักเงาได้ดี แข็งแรงทนทาน จึงนิยมใช้ไม้พะยูงก่อสร้างอาคาร เครื่องเรือนมาตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน ระยะเวลา 10 ปี ที่ผ่านมา ไม้พะยูงเป็นไม้มีค่าทางเศรษฐกิจที่ถูกลักลอบตัดจากป่าเป็นจำนวนมาก สาเหตุหลักเชื่อกันว่ามาจากการบูรณะซ่อมแซมพระราชวังต้องห้าม “กู้กง” หลังรัฐบาลจีนได้ซ่อมแซมงานไม้ต่างๆ ภายในวัง พบว่า ไม้ที่ใช้ในการก่อสร้างอาคาร รวมทั้งโต๊ะ เก้าอี้ ของฮ่องเต้ล้วนทำมาจากไม้พะยูง มีเนื้อไม้สีแดงของชนชั้นสูงในประเทศจีน เฟอร์นิเจอร์ไม้พะยูงมีความสวยงาม มีสภาพสมบูรณ์ แม้ผ่านระยะเวลามานานหลายร้อยปี เศรษฐีจีนหลายรายอยากได้ไม้พะยูงมาทำเฟอร์นิเจอร์ของตัวเองบ้าง เกิดกระแสความต้องการไม้พะยูงเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ส่งผลให้ไม้พะยูงในป่าภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยถูกลักลอบตัดเป็นจำนวนมาก เพื่อลดเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ไ
ขี้เถ้าที่หลายๆ คนมักคิดว่าไร้ค่า แต่มีประโยชน์สำหรับพืชมาก ใน “ผงขี้เถ้า” มีสารซิลิก้า ซึ่งช่วยในการเจริญเติบโตของพืช ทำให้ให้ผนังเซลล์มีความแข็งแรง จึงช่วยสร้างภูมิต้านทานแมลง โรค ได้ดีขึ้น ป้องกันการเข้าทำลาย และกัดกินเซลล์พืชโดยตรง ช่วยให้ท่อน้ำเลี้ยงแข็งแรง มีการขยายตัวของท่อน้ำเลี้ยงเพิ่มขึ้น และขี้เถ้ายังมีแคลเซียมกับโพแทสเซียมเล็กน้อย ซึ่งช่วยให้ต้นไม้ออกดอกได้ดี จึงสามารถนำผงขี้เผามาโรยต้นพืช เพื่อให้พืชผักออกดอก ได้ผลผลิตเยอะ นอกจากการนำขี้เถ้ามาผสมน้ำใช้ไล่แมลงแล้ว ขี้เถ้าเปล่าๆ ยังสามารถนำไปโรยที่โคนต้นไม้หรือรองก้นหลุมช่วยเร่งการเจริญเติบโตของพืชได้ สำหรับดินที่มีปัญหาดินเปรี้ยวหรือดินกรดที่มีความเป็นกรดสูง แนะนำให้โรยขี้เถ้าลงไปรอบๆ โคนต้นไม้ ก็จะช่วยปรับสภาพดินให้มีความเป็นด่างเพิ่มขึ้นได้ นอกจากนี้ ในขี้เถ้ายังอุดมไปด้วยโพแทสเซียมและแคลเซียม ที่จะช่วยเร่งดอกไม้ให้บานสะพรั่ง เช่น ไลแลค (Lilac) กุหลาบ และไฮเดรนเยีย แจกสูตรน้ำขี้เถ้า ช่วยไล่แมลง สามารถทำตามกันได้ง่ายๆ วัสดุอุปกรณ์ที่ต้องเตรียม 1. ขี้เถ้าถ่าน 1 ถ้วย 2. น้ำสะอาด 3 ลิตร 3. กระป๋องสำหรับผสม 4. ตะแกรงสำหรับกรอ
วานิลลาเป็นหนึ่งในพืชที่มีมูลค่าสูงและได้รับความนิยมอย่างมากในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องหอม การปลูกวานิลลาให้ได้ผลผลิตเร็วและมีคุณภาพสูงภายใน 2 ปี ขึ้นอยู่กับต้นพันธุ์ที่นำมาปลูก ควบคู่กับการดูแลจัดการที่ดี หากมีวิธีการที่เหมาะสมและใส่ใจในทุกขั้นตอน วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านรวมเคล็ดลับสำคัญที่จะช่วยให้ปลูกวานิลลาประสบความสำเร็จ วานิลลาเป็นพืชตระกูลกล้วยไม้ ในการปลูกวานิลลาสามารถปลูกได้หลายวิธี ให้ตัดสินใจง่ายๆ ว่าผู้ปลูกต้องการอะไร หากต้องการปลูกประดับสวยงาม สามารถปลูกให้ไต่ตามต้นไม้ก็ได้ และอย่างที่บอกว่าวานิลลาเป็นพืชตระกูลกล้วยไม้ เพราะฉะนั้นสิ่งที่เขาต้องการคือ แสงรำไร ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ ถ้าแสงมากไปไม่ดีทำให้ต้นเหี่ยว แต่ถ้าแสงน้อยไปก็ไม่ดีจะทำให้ต้นเหี่ยวเช่นกัน สภาพพื้นที่ปลูกที่เหมาะสมในการปลูกวานิลลาที่ผู้ปลูกควรรู้ เจริญเติบโตได้ดีในเขตร้อนชื้น ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึงสูงกว่าระดับน้ำทะเล 2,000 ฟุต สภาพภูมิอากาศที่เหมาะสม อุณหภูมิ 21-23 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 60–80 เปอร์เซ็นต์ มี ปริมาณฝนระหว่าง 850–2,000 มิลลิเมตร และมีการกระจายตัวของฝนอย่างสม่ำเสมอ ลักษณะดิน ควรเป็นดินร
“เคล” มาจากตระกูลผักคะน้า หรือเรียกอีกชื่อว่า “คะน้าใบหยิก” จัดเป็นผักใบเขียวที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมไปด้วยวิตามินเอและวิตามินซี ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด ป้องกันโรคความดัน มีลูทีนและซีแซนทีนสูง ช่วยปกป้องดวงตา และมีส่วนช่วยในการลดน้ำหนักได้ดีขึ้น ซึ่งด้วยสารพัดคุณประโยชน์ที่ดีต่อร่างกาย จึงไม่แปลกที่ “เคล” ได้ถูกขนานนามว่าเป็นราชินีผักใบเขียว คุณกิติภูมิ สุขนางรอง หรือ คุณใหญ่ เจ้าของออร์แกนร่าฟาร์มเคล ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 40 หมู่ที่ 1 ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง พนักงานประจำดูแลแปลงผักไฮโดรโปนิกส์ ใช้เวลาว่างช่วงวันหยุดต่อยอดจากอาชีพเสริม ให้กลายเป็นอาชีพหลักของครอบครัว ด้วยการปลูกผักเคล ฟันรายได้ 25,000-30,000 บาทต่อเดือน คุณใหญ่ เล่าให้ฟังว่า ปัจจุบันตนเองทำงานประจำเป็นเจ้าหน้าที่ดูแลแปลงผักไฮโดรโปนิกส์แห่งหนึ่งที่จังหวัดนนทบุรี ทำให้พอทราบความต้องการของลูกค้าที่อยู่ในโซนนนทบุรีมาว่าส่วนใหญ่แล้วมีความต้องการผักชนิดไหนกันบ้าง โดยผักที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับต้นๆ คือ ผักสลัดและผักเคล แต่ด้วยที่ทำงานจะเน้นปลูกผักสลัดเพียงอย่างเดียว
“อาชีพการเพาะกล้าไม้” เป็นหนึ่งในอาชีพน่าสนใจในยุคนี้ เพราะสังคมยุคปัจจุบัน ผู้คนโหยหาธรรมชาติมากขึ้น ปลูกต้นไม้เพิ่มสีเขียวในบ้าน ปลูกต้นไม้ลดโลกร้อน ลดฝุ่นจิ๋วกันมากขึ้นนั่นเอง พันธุ์ไม้ขายดีที่ตลาดต้องการ การเพาะพันธุ์กล้าไม้ที่จำหน่ายเชิงการค้า แบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ได้ดังนี้ คือ 1. ไม้มีค่า ไม้ป่าเศรษฐกิจ ไม้ป่าหายาก เช่น พะยูง แคนา ไม้สัก มะฮอกกานี ไม้มะค่า ต้นยางนา ต้นมะริด ต้นกันเกรา ประดู่แดง จิกทะเล จิกเศรษฐี สำหรับเพจ “มนทรีสวนป่า” เผยสินค้าขายดีประจำร้าน มีกล้าไม้อยู่ 5 ชนิด คือ สักทอง พะยูง ยางนา มะฮอกกานี และประดู่ป่า 2. พืชผักสวนครัว พันธุ์ไม้ขายดี เช่น มะนาว พริก ผักหวานป่า 3. ไม้ผล พันธุ์ไม้ขายดี เช่น มะม่วง ทุเรียน ชมพู่ ขนุน มะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว ส้มโอขาวใหญ่อัมพวา ฯลฯ 4. ไม้ดอกไม้ประดับ พันธุ์ไม้มงคล สำหรับพันธุ์ไม้ดอกล้มลุกที่ขายดี ได้แก่ เทียนฝรั่ง พิทูเนีย และซัลเวีย ส่วนไม้ดอกหลายฤดู ได้แก่ พลับพลึงตีนเป็ด กลุ่มผู้ซื้อที่อาศัยในทาวน์เฮาส์ และคอนโดมีเนียม นิยมซื้อไม้กระถาง ประเภทไม้ใบประดับ และไม้ฟอกอากาศ สินค้าขายดี เช่น “มอนสเตอร่า” ราชินีแห่งไม้ใบ “โกศล” เป็นไม้ประ
เกษตรสร้างชาติ คำกล่าวนี้มักได้ยินกันอยู่เสมอในสังคมไทย เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่าในประเทศไทยการเกษตรถือเป็นตัวขับเคลื่อนที่สำคัญ จะเห็นได้ในทุกภูมิภาคที่มีการทำเกษตรอย่างต่อเนื่อง ซึ่งการทำเกษตรกรรมถือเป็นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจตั้งแต่ชุมชนและขยายวงกว้างไปในระดับประเทศ จึงทำให้เกิดมูลค่าทางการค้าที่สร้างรายได้ให้เกิดการสร้างงานสร้างอาชีพอย่างยั่งยืน คุณบุญนำ มีชาลือ หรือ คุณนำ เจ้าของฟาร์มไร่นาตานำ ตั้งอยู่ที่ตำบลหินกอง อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี ถือเป็นแหล่งชุมชนต้นแบบที่มีการผลิตเห็ดหูหนูดำทั้งหมู่บ้าน โดยทุกคนในกลุ่มสร้างความเข้มแข็งให้กับการผลิตสินค้าเป็นอย่างมาก จึงทำให้ที่นี่เป็นแหล่งผลิตเห็ดหูหนูดำที่ครบวงจรที่น่าจับตา ตั้งแต่การผลิตก้อนเชื้อเห็ดตลอดไปจนถึงเปิดดอกเพื่อส่งขายให้กับตลาดภายในจังหวัด เป็นการสร้างงานสร้างอาชีพให้กับทุกคนในชุมชน โดยที่ไม่ต้องทิ้งถิ่นฐานบ้านเกิดไปทำงานในเมืองใหญ่ แต่ทุกคนสามารถมีรายได้ในพื้นที่ทำกินของตัวเอง มองอาชีพทางการเกษตร สามารถเป็นนายตัวเองได้ คุณนำ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนทำงานอยู่ในโรงงานอุตสาหกรรมต้องเข้างานเป็นกะทุกเมื่อเชื่อวัน รู้สึกว่าชีว
โดยทั่วไปฝรั่งจะให้ผลเร็วถ้าเป็นฝรั่งที่ปลูกโดยได้จากการตอนกิ่ง จะให้เก็บผลผลิตครั้งแรกเมื่ออายุได้ ประมาณ 8-12 เดือน (ตามความสมบูรณ์ของต้น) ในส่วนยอดที่เกิดใหม่ ตรงโคนก้าน ใบคู่ที่ 3-4 บนกิ่งอ่อน กิ่งหนึ่งมีดอก 1-6 ดอก แล้วแต่พันธุ์ ดอกเป็นชนิดที่สมบูรณ์เพศ ทำให้ติดผลง่าย ดังนั้น ถ้าปลูกฝรั่งแล้วไม่ค่อยออกดอกออกผล อาจจะใช้การบังคับให้ฝรั่งออกดอก โดยในบ้านเรามีหลากหลายวิธี เช่น การโน้มกิ่ง ฝรั่งมีช่อดอกที่กิ่งอ่อน ดังนั้น การทำให้เกิดกิ่งอ่อนก็จะชักนำให้เกิดตาดอกได้ การโน้มกิ่งฝรั่งให้อยู่ในแนวระดับแล้วใช้ไม้รวกยึดปักไว้ เร่งใส่ปุ๋ย รดน้ำ ฝรั่งก็จะแตกกิ่ง จากกิ่งที่โน้มพร้อมทั้งมีช่อดอกออกมาด้วย การตัดแต่งกิ่ง ตามที่ได้กล่าวมาแล้วว่า ตาดอกจะเกิดจากกิ่งอ่อน ดังนั้น การตัดแต่งจะทำให้เกิดการแตกกิ่งอ่อนและช่อดอกได้กิ่งที่จะตัดแต่ง คือ กิ่งที่อ่อนแอ กิ่งที่เป็นโรค และกิ่งที่ไม่ได้รับแสง การทำให้ใบร่วง โดยใช้ปุ๋ยพวกยูเรีย หรือสารเคมีละลายน้ำให้เข้มข้น 25% พ่นให้ทั่วทั้งต้น เพื่อให้ใบฝรั่งร่วงหมด ระยะนี้จะต้องให้น้ำและปุ๋ยบำรุงต้น หลังจากนั้นประมาณ 5 สัปดาห์ จะเห็นช่อดอกเจริญออกมาพร้อมกิ่งอ่อ
จุลินทรีย์จาวปลวก เป็นจุลินทรีย์ท้องถิ่นที่สามารถนำมาใช้ในเกษตรอินทรีย์ได้ง่ายและใช้เวลาไม่นานในการเตรียม อีกทั้งยังช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของพืช และเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับราก ภายในจาวปลวกมีแบคทีเรียชนิดหนึ่งที่เรียกว่า Bacillus cereus SPt245 ซึ่งมีคุณสมบัติเด่นในการเร่งการเจริญเติบโตของราก และช่วยลดความรุนแรงของโรคทางราก เช่น โรครากเน่า รากขาว และรากปม ส่งผลให้พืชสามารถเติบโตได้ดีและให้ผลผลิตสูงขึ้น จาวปลวก คือ รังเลี้ยงตัวอ่อนหรือ “คอมบ์” (comb) ซึ่งมีลักษณะเป็นโครงสร้างรูพรุนคล้ายฟองน้ำ รูปร่างคดเคี้ยวไปมา บางชนิดมีลักษณะคล้ายสมอง ปะการัง หรือรังผึ้ง ความแตกต่างของลวดลายเหล่านี้สามารถใช้แยกแยะสกุลของปลวกได้ ขนาดของรังเลี้ยงตัวอ่อนมีความหลากหลาย ตั้งแต่ขนาดเล็กประมาณ 8*6 เซนติเมตร ไปจนถึงขนาดใหญ่ที่มีลักษณะยาว ตามแนวโพรงหรือห้องที่อยู่ใต้ดิน รวมถึงภายในจอมปลวก การสร้างจาวปลวกจากมูลของปลวก จาวปลวกเกิดจากมูลของปลวกเอง ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่ มูลชนิดแรก เป็นมูลที่ผ่านการย่อยภายในลำไส้เพียงเล็กน้อย อยู่ในสภาพเป็นของแข็ง ประกอบด้วยเศษพืชและไม้ขนาดเล็กที
“พริก” เป็นหนึ่งในพืชทางเลือก ที่ช่วยสร้างรายได้ให้เกษตรกรได้อย่างดี ยกตัวอย่าง นายสรรเสริญ สวรรค์บรรพต เป็นต้นแบบของเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในการผลิตพริกซอส และเกษตรผสมผสาน นายสรรเสริญ เป็นประธานศูนย์การเรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร และได้รับรางวัลเศรษฐกิจการเกษตรอาสา (ศกอ.) ดีเด่น ประจำปี 2567 โดยขับเคลื่อนการดำเนินงานตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ด้วยแนวทาง ตลาดนำ นวัตกรรมเสริม เพิ่มรายได้ นายสรรเสริญ ยังเป็นผู้จัดการแปลงใหญ่ผัก ตำบลวังหามแห อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร เป็นประธานแปลงใหญ่มันสำปะหลัง ตำบลบ่อถ้ำ อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร และประธานวิสาหกิจชุมชนผักแปลงใหญ่และพืชสมุนไพรหนองช้างงาม เดิม นายสรรเสริญ เคยปลูกพืชเชิงเดี่ยว ข้าวและมันสำปะหลัง ทำให้มีรายได้ปีละครั้ง และปัจจัยด้านราคา ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้ไม่แน่นอน จึงปรับเปลี่ยนการผลิตปลูกพืชอื่น ทดแทนการปลูกมันสำปะหลัง เริ่มจากการแบ่งพื้นที่จำนวนน้อยมาปลูกพืชผักก่อน ได้แก่ พริกเม็ดใหญ่ลูกผสม โดยยังยึดแนวทางของแปลงใหญ่คือ
รู้จักหน้าตาและคุณค่าของผักหวานป่า ผักหวานป่าจัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 5-10 เมตร ต้นที่โตเต็มที่สูงถึง 13 เมตร ที่พบ ทั่วไปมักมีลักษณะเป็นไม้พุ่มใหญ่อายุหลายปี เนื่องจากมีการตัดแต่งกิ่งการหักกิ่งเด็ดยอด เพื่อกระตุ้นให้เกิดกิ่งและยอดอ่อน ซึ่งเป็นส่วนที่ใช้บริโภค ใบผักหวานป่า มีสีเขียวเข้ม เนื้อใบกรอบ เนื้อมาก ขอบใบเรียบ ปลายใบป้าน ฐานใบเรียว สอบถึงแหลม ขนาดของใบประมาณ 2.5-5 x 6-12 เซนติเมตร ในยอดและใบสดที่รับประทานได้ 100 กรัม ประกอบด้วย น้ำ 76.6 กรัม โปรตีน 8.2 กรัม คาร์โบไฮเดรต 10 กรัม เยื่อใย 3.4 กรัม เถ้า 1.8 กรัม แคโรทีน 1.6 มิลลิกรัม วิตามินซี 115 มิลลิกรัม และพลังงาน 300 กิโลจูล (KJ) ระวังกินผิดใบ ผักหวานป่าในประเทศไทยสามารถปลูกและพบได้ทั่วไปแทบทุกภาคของประเทศ แต่ในธรรมชาติยังมีพืชอีกชนิดหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายผักหวานป่า พืชชนิดนี้มีเมล็ด 3-6 เมล็ด รับประทานยอดอ่อน และมีชื่อเรียกอื่น ๆ เช่น มะยมป่า ผักหวานบ้าน ผักหวานใต้ใบ เป็นต้น มีลักษณะยอดอ่อนเหมือนผักหวานป่ามากจนมีการเก็บผิดอยู่เสมอและเมื่อกินผักชนิดนี้เข้าไปจะออกฤทธิ์กับระบบประสาททำให้เกิดอาการเมา พืชชนิดนี้มีชื่อวิทยาศาสตร
