เทคนิคเกษตร
ไส้เดือนฝอยศัตรูแมลง Steinernema carpocapsae (สายพันธุ์ต่างประเทศ) ที่สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืชนำเข้ามาจากต่างประเทศ นำเข้ามาเลี้ยงขยายเพื่อใช้ควบคุมแมลงศัตรูพืช จนปัจจุบันได้รับความนิยมให้นำไปใช้ควบคุมแมลงศัตรูพืชมากมาย เช่น หนอนกินใต้ผิวเปลือกลองกอง หนอนกระทู้หอม ตัวอ่อนด้วงหมัดผัก หนอนด้วงกินรากสตรอเบอร์รี่ หนอนผีเสื้อโรงเห็ด ด้วงงวงมันเทศ แมลงศัตรูในสนามหญ้า ฯลฯ ซึ่งมีเกษตรกรให้ความสนใจและได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก นำไปใช้ในหลายพื้นที่ แต่ขั้นตอนและวิธีการเพาะเลี้ยงไส้เดือนฝอยศัตรูแมลงชนิดนี้มีความยุ่งยากที่จะนำไปเพาะขยายต่อ ทางกลุ่มงานการปราบศัตรูพืชทางชีวภาพ กลุ่มกีฏและสัตววิทยา สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร จึงได้หาวิธีการผลิตไส้เดือนฝอยศัตรูแมลงสายพันธุ์ต่างประเทศอย่างง่ายขึ้นมา เกษตรกรสามารถนำไปผลิตเองได้ ทำความรู้จักกับไส้เดือนฝอยศัตรูแมลง สายพันธุ์ต่างประเทศ ไส้เดือนฝอยศัตรูแมลงเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก มองเห็นได้ยากด้วยตาเปล่า มีรูปร่างยาวเรียวบางคล้ายเส้นด้าย ส่วนหัวกลมมน ไม่มีข้อปล้อง ส่วนหางแคบและปลายเรียว มีลำตัวยาวประมาณ 0.4-1.0 มิลลิเมตร ไส้เดือนฝอยศัต
จังหวัดแพร่ถือเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีชื่อเสียงด้าน “ส้มเขียวหวาน” ของภาคเหนือ เกษตรกรจำนวนมากต่างพัฒนาวิธีการปลูกอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพทั้งรสชาติ สีสัน และปริมาณ หนึ่งในนั้นคือ คุณลำไม มาบาง เกษตรกรผู้มากประสบการณ์ที่ทุ่มเทให้กับการปลูกส้มเขียวหวานมาหลายทศวรรษ เธอเชื่อมั่นว่าความใส่ใจในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การตัดแต่งกิ่ง การให้น้ำ ไปจนถึงการเลือกใช้ปุ๋ยที่เหมาะสม คือหัวใจสำคัญของความสำเร็จในอาชีพชาวสวนส้ม และด้วยการปรับวิธีการจัดการสวนให้เข้ากับยุคใหม่ เลือกปลูกส้มเขียวหวาน สร้างรายได้ให้กับครอบครัว คุณลำไม เล่าย้อนหลังให้ฟังว่า เดิมทีครอบครัวทำไร่ข้าวโพดมาก่อน แต่ด้วยสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปทำให้เห็นโอกาสใหม่ที่ต้องปลูกพืชอื่นมาทดแทน จึงหันมาปลูกส้มเขียวหวานเพราะเป็นพืชเศรษฐกิจที่ให้ผลผลิตสม่ำเสมอและมีตลาดรองรับชัดเจน “ส้มมันจะติดผลผลิตในช่วงหน้าแล้ง น้ำจึงเป็นปัจจัยสำคัญมาก ต้องดูแลเรื่องน้ำให้เพียงพอเสมอ ช่วงแรกของการทำสวน ยังไม่เจออุปสรรคอะไร แต่เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี ต้นส้มก็เริ่มโทรม มีโรครากเน่า โคนเน่าบ้าง แต่เธอก็ยังไม่ย่อท้อ พยายามบำรุงและขยายพื้นที่ปลูกเพิ่มเ
ปัจจัยที่ทำให้ต้นโกโก้มีการเจริญเติบโตที่ดี มีผลผลิตสูง เริ่มตั้งแต่การจัดการต้นกล้า โกโกในเรือนเพาะชำ จนกระทั่งการปลูกลงแปลงและการดูแลรักษาต้นโกโก้โนแปลงอย่างต่อเนื่องรวมถึงระยะปลูก ร่มเงา โรค แมลงและสัตว์ศัตรูโกโก้ ต้นโกโก้ต้องใช้ธาตุอาหารสำหรับการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิต จึงควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี โดยส่วนหนึ่งของธาตุอาหารอยู่ในต้นโกโก้ เช่น ในลำต้น ราก ใบ ดอก และผล ในช่วง 5 ปีแรก ต้นโกโก้จะมีการเจริญเติบโดอย่างรวดเร็ว จากนั้นการเจริญเติบโตค่อนข้างคงที่และสม่ำเสมอ โดยธาตุอาหารที่ต้นโกโก้ใช้ในปริมาณมากคือ โพแทสเซียม รองลงมาคือไนโตรเจน แคลเซียม แมกนีเซียม และฟอสฟอรัสตามลำดับ โกโก้ในช่วง 1 – 4 ปี มีการร่วงหล่นน้อยมาก เมื่อใบโกโก้ร่วงหล่นมากขึ้นจะย่อยสลายกลายเป็นธาตุอาหารให้กับต้นโกโก้ต่อไป เมื่อคำนวณปริมาณใบโกโก้ที่ร่วงหล่นออกมาเป็นธาตุอาหารแล้ว พบว่า มีปริมาณของไนโตรเจนมากที่สุด รองลงมา คือ โพแทสเซียม แคลเขียม แมกนีเซียม และ ฟอสฟอรัส ตามลำดับ ผลผลิตของโกโก้ที่นำออกจากแปลงไปจำหน่าย ในรูปของผล (pod) และ เมล็ด (bean) ถือว่าเป็นการนำเอาธาตุอาหารออกจากแปลงไปด้วย และเป็นส่วนที่
ในส่วนของพื้นที่ที่เริ่มคลี่คลายแล้ว การดูแลแก้ปัญหาหลังน้ำท่วมนั้นถือว่าเป็นเรื่องสำคัญและไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะพื้นที่เพาะปลูกพืชไร่-ไม้ผล และประมง ไม้ผล ยังมีหนทางสว่าง“กล้วย-มะละกอ” ตัวช่วยน่าสนใจ สำหรับผู้ที่ถูกน้ำท่วม ไม้ผล ไม้ยืนต้นตาย ต้องขอแสดงความเสียใจด้วยอย่างยิ่ง ไม้ผลบางชนิดกว่าที่จะปลูกให้รอดและให้ผลผลิตได้ ต้องใช้เวลานาน 3-5 ปี แต่จะทำอย่างไรได้ เมื่อเสียหายไปแล้ว ต้องกลับมาฟื้นกันใหม่ เพราะหากใครมีอาชีพหลักในการปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น จะให้หันไปเลี้ยงกุ้ง คงเป็นเรื่องลำบาก เรื่องราวของไม้ผลหลังน้ำลด คุณทวีศักดิ์ ด้วงทอง ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมการผลิตไม้ผล กรมส่งเสริมการเกษตร อีกในฐานะหนึ่ง คือที่ปรึกษานิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน มาให้แนวคิดเกี่ยวกับการฟื้นฟูสวนหลังน้ำท่วม ดังต่อไปนี้ กรณีที่ต้นไม้ยังเสียหายไม่หมด “กรณีของต้นไม้ยังไม่ตาย ดินยังไม่แห้ง อย่าไปเหยียบย่ำที่โคนต้น ขณะเดียวกันก็พยายามหาทางระบายให้น้ำไหลออกให้เร็วที่สุด เมื่อดินแห้งแล้ว ต้นไม้ที่มีขนาดใหญ่ ควรตัดแต่งกิ่งเพื่อป้องกันการคายน้ำมาก จากนั้นให้ปุ๋ยทางใบ เป็นการบำรุงต้น” คุณทวีศ
ปลูกผักในเมืองมากันหลายฉบับแล้ว ลืมความมั่นคงทางอาหารเสียบ้าง บางครั้งคนเราต้องพักดูสิ่งสวยงามเสียบ้าง ความผ่อนคลายจากการปลูกผักก็สามารถบรรเทาได้ระดับหนึ่ง แต่การปลูกไม้ดอกและไม้ใบเพื่อเสพความสวยงามทางสายตาก็เป็นสิ่งที่ควรทำ พอดีมีโอกาสเจอกับคนที่ปลูกไม้ดอกไม้ประดับบ้างให้ได้เขียน บางทีคนอ่านอาจจะเบื่อผักสลัดบ้างแล้วเพราะมีมาเกือบทุกฉบับ แต่ผักสลัดกลายเป็นผักยอดนิยมสำหรับคนที่เริ่มปลูกใหม่ๆ เพราะปลูกง่ายและไม่ค่อยมีศัตรูพืช จากคนหนุ่มสาวที่เคยทำงานในโรงงานมาหลายปี อยู่แต่ในหอพักแคบๆ เนื่องจากบ้านที่ไกลจากที่ทำงานจำเป็นต้องเช่าบ้านเขาอยู่ ต่อมาได้แต่งงานจึงออกมาเป็นแม่บ้าน อีกสาเหตุหนึ่งคือกลัวโรคโควิดเนื่องจากมีการระบาดหนักมากในโรงงานที่มีคนงานจำนวนมากๆ คุณเบลล์ หรือ คุณวัสนันท์ เทียมมล ลาออกมาเมื่อเดือนสิงหาคม 2564 กลับมาอาศัยอยู่ที่ตำบลหนองกระทุ่ม อำเภอค่ายบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี บ้านเกิดซึ่งเป็นบ้านของปู่กับย่า คุณเบลล์จบการศึกษาระดับ ปวช. ด้านคอมพิวเตอร์ ไม่ได้มีความรู้เกี่ยวกับการเกษตรเลยแต่อย่างใด แต่ปกติได้ชอบเข้าไปดูในสื่อออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร โดยเฉพาะไม้ดอกไม
มะเขือเทศเป็นพืชผักสวนครัวที่ทั้งปลูกง่าย ให้ผลผลิตไว และใช้ประกอบอาหารได้หลากหลาย ไม่ว่าจะผัด แกง ต้ม หรือกินสดก็อร่อย ที่สำคัญยังมีสารไลโคปีน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ดีต่อร่างกายอีกด้วย วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะขอพาทุกคนไปรู้จักกับ มะเขือเทศ 6 สายพันธุ์ยอดนิยม ที่น่าปลูกไว้ติดบ้าน รับรองว่าได้ทั้งความสวยงาม ผลผลิตดี และประโยชน์มากมายแน่นอน 1. มะเขือเทศสีดา เป็นสายพันธุ์ที่คนไทยคุ้นเคยมากที่สุด ลักษณะผลกลม ขนาดเล็กถึงกลาง สีแดงจัด เนื้อแน่น รสเปรี้ยวอมหวาน เหมาะสำหรับการนำไปปรุงอาหาร เช่น ผัด ต้ม หรือทำน้ำพริก การปลูก เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายระบายน้ำดี ดูแลรักษาง่าย ชอบแดด ปลูกได้ดีในหน้าหนาว ช่วงเดือน พ.ย. – ธ.ค. ให้ผลผลิตเร็ว ทนร้อน ทนโรคพอสมควร เริ่มจากเพาะกล้าในกระบะเพาะ เมื่อกล้าอายุครบ 1 เดือน ให้ย้ายลงแปลงปลูกโดยปลูกหลุมละ 1 ต้น ระยะห่างระหว่างต้นและแถวประมาณ 50×60 ซม. เมื่ออายุ 20–25 วัน ควรทำค้างเพื่อให้ผลลอยพ้นจากพื้นดิน ระยะเวลาเก็บเกี่ยว : ประมาณ 115-120 วัน เหมาะสำหรับปลูกกลางแจ้ง แต่หากมีพื้นที่จำกัด สามารถปลูกในกระถางได้ โดยใช้กระถางละ 1 ต้น และต้องจัดว
เข้าสู่ฤดูฝนกันแล้ว แต่บางพื้นที่ก็มีสภาวะฝนตกแปรปรวน ทำให้มีฝนตกหนักในช่วงต้นฤดู และฝนขาดช่วงในบางเดือน เกษตรกรจึงนิยมขุด “คลองไส้ไก่” เพื่อเป็นการวางแผนใช้น้ำในพื้นที่ปลูก เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยเก็บความชุ่มชื้นไว้ในดินได้ คลองไส้ไก่ คือการขุดร่องน้ำในที่ดิน เป็นหนึ่งในรูปแบบหลุมขนมครกเพื่อกักเก็บนํ้าและกระจายความชุ่มชื้นไปทั่วบริเวณพื้นที่เพาะปลูก เปรียบเสมือนลำธารที่มีความคดเคี้ยว มีการไหลตกกระทบ น้ำที่ไหลผ่านจะซึมลงสู่พื้นดินทำให้เกิดความชุ่มชื้น วิธีขุดคลองไส้ไก่ ให้ขุดเป็นร่องโดยมีความกว้างและความลึก 50 เซนติเมตร โดยนำดินที่ได้จากการขุดขึ้นมาถมในฝั่งตรงข้ามของแหล่งน้ำที่ไหลมา ทำคันดินให้กว้าง 1 เมตร แล้วปลูกแฝกเพื่อลดการพังทลายของคันดิน ปลูกไม้ผล และผักสวนครัวไว้เป็นแหล่งอาหาร นอกจากนี้ ให้ขุดหลุมเล็กๆ เพื่อให้น้ำที่ไหลมาตกในหลุม เป็นการชะลอน้ำที่ไหลผ่านไม่ให้ไหลแรงเกินไป รวมถึงการทำฝายเล็กๆ เป็นระยะๆ เพื่อชะลอน้ำ ทำให้น้ำซึมลงใต้ดินได้มากที่สุด และยังเป็นการล็อกตะกอนดินที่เกิดจากการทับถมกันของใบไม้และอินทรียวัตถุต่างๆ ซึ่งอุดมด้วยธาตุอาหารที่จำเป็นแก่พืช การขุดคลองไส้ไก่มี 3
คุณสมนึก อ่อนจันทร์ ทำงานโรงงานในกรุงเทพฯ ได้รับผลกระทบจาก ‘วิกฤตต้มยำกุ้ง’ ตัดสินใจพาครอบครัวไปเริ่มต้นชีวิตใหม่ที่บ้านเกิด จังหวัดพิจิตร ด้วยการสืบทอดอาชีพทำนาของพ่อแม่ ตั้งแต่ในปี 2541 จนถึงปัจจุบันเป็นระยะเวลา 27 ปีแล้ว คุณสมนึกประยุกต์ภูมิปัญญาทำนาของคนรุ่นก่อน ผสมผสานกับนวัตกรรม Smart Farm นำการผลิต ใช้เครื่องจักรกลสมัยใหม่ อาทิ รถไถ รถเก็บเกี่ยวข้าว และโดรน ฯลฯ เข้ามาช่วยในทุกขั้นตอนตั้งแต่การเตรียมดินไปจนถึงการเก็บเกี่ยว ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวในนาแปลงใหญ่ 300 ไร่ ได้รวดเร็วขึ้น ลดต้นทุนแรงงาน ทำนาได้อย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำมากขึ้น นอกจากนี้ คุณสมนึกยังใส่ใจดูแลในทุกขั้นตอนการผลิตควบคู่กับการใช้ปุ๋ยซอยล์เมต ช่วยให้ต้นข้าวเติบโตสมบูรณ์ จากเดิมที่เคยได้ผลผลิต 70-80 ถังต่อไร่ ก็เพิ่มขึ้นกว่า 100 ถังต่อไร่ ปลูกข้าวให้ได้ผลผลิตที่ดีและงอกงาม ต้องใส่ใจทุกขั้นตอนการปลูก สำหรับแปลงนาที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำชลประทาน คุณสมนึกจะปลูกข้าวพันธุ์ กข ปีละ 3 รุ่น โดยใส่ปุ๋ยบำรุงข้าว แตกต่างกันไปตามช่วงเวลาและชนิดของดิน เมื่อข้าวอายุ 15-25 วัน จะใส่ปุ๋ยซอยล์เมต สูตร 30-0-0 เพื่อเร่งก
“ทำเกษตรคนเดียว อาจไปได้ไม่ไกล แต่ถ้าอยากไปได้ไกล ต้องไปด้วยกัน” นี่เป็นอุดมการณ์ร่วมกัน ของ “สหกรณ์เกษตรกรรุ่นใหม่ จังหวัดอุดรธานี” ที่เกิดขึ้นจากการรวบรวมพลพรรคกลุ่มยังก์สมาร์ทฟาร์มเมอร์ หรือเกษตรกรรุ่นใหม่ ขึ้นมาเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้เกิดขึ้นกับคนทำอาชีพเกษตร โดยตั้งกลุ่มกิจกรรม 9 กลุ่ม ทั้ง พืชสวน ประมง พืชไร่ ปศุสัตว์ วนเกษตร ท่องเที่ยวเชิงเกษตร IOT-Smart Farming รวบรวมสินค้าเกษตรเพื่อจำหน่ายและแปรรูป “เกษตรกรปลูกเก่ง แต่ขายไม่เก่ง ทำให้การผลิตและการจำหน่ายไม่สอดคล้องกัน เราโชคดีที่ได้รับคำแนะนำจากสหกรณ์จังหวัด ให้รวมกลุ่มกันตั้งเป็นสหกรณ์เพื่อแก้ไขปัญหา นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายหน่วยงานเข้ามาเป็นพี่เลี้ยง ไม่ว่าจะเป็น เกษตรจังหวัด พาณิชย์จังหวัด เพื่อให้ผลผลิตของเกษตรกรขายได้” นายชนะบุญ คู่วัจนกุล ผู้จัดการสหกรณ์ฯ ตัวแทนเกษตรกรรุ่นใหม่ กล่าว “สหกรณ์เกษตรกรรุ่นใหม่ จังหวัดอุดรธานี” มีสมาชิก 52 ราย มีเกษตรกรในท้องถิ่น 98 ราย ส่งสินค้าเกษตรไปขายในหลายช่องทาง รวมถึง โก โฮลเซลล์ (GO WHOLESALE) ศูนย์ค้าส่งวัตถุดิบอาหาร ท
หญ้าอาจเป็นเพียงพืชคลุมดินที่หลายๆ คนมองข้าม แต่สำหรับผู้ที่ทำงานอยู่ในวงการภูมิทัศน์และการจัดสวน หญ้าคือองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยเติมเต็มความสวยงาม พร้อมทั้งสร้างบรรยากาศเมื่อมองไปที่สนามทำให้สบายตา และมอบความรู้สึกสดชื่นให้กับพื้นที่ต่างๆ ตั้งแต่สนามหญ้าหน้าบ้าน สนามกอล์ฟ ไปจนถึงสวนสาธารณะ คุณดารุด พูลเต่า เกษตรกรปลูกหญ้าจากจังหวัดปทุมธานี ซึ่งหญ้าไม่ได้เป็นเพียงพืชประดับสนามเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสในการสร้างชีวิตใหม่ ถ้าหากย้อนกลับไปในอดีตคุณดารุดเคยรับจ้างปลูกหญ้าและจัดสวนในเขตมีนบุรี ซึ่งงานหนักและความยากลำบากไม่เคยทำให้เขาย่อท้อ ตรงกันข้ามกลับกลายเป็นแรงผลักดันให้เขาเริ่มมองเห็นโอกาส จากชีวิตที่เคยเริ่มต้นจากศูนย์ การต่อสู้เพื่อปูทางสู่ตลาดหญ้าที่มั่นคง คุณดารุด เล่าว่า กว่าจะมีแปลงหญ้าเป็นอาชีพที่มั่นคงได้จนถึงทุกวันนี้ สมัยก่อนรับจ้างปลูกหญ้าและขายหญ้าของผู้อื่นได้ค่าจ้างเพียงวันละ 50 บาท แม้จะรู้สึกอายและต้องหลบซ่อนข้างกองหญ้า แต่ก็ยังคงทำเพราะไม่มีทางเลือก ซึ่งคุณดารุดมองว่าการทำเช่นนี้เป็นการสะสมประสบการณ์เพื่อพัฒนาอาชีพของตนเอง ในช่วงแรกของการเริ่มต้นอาชีพ คุณดารุดต้องเผชิญกับ
