พืชทำเงิน
การเขียนคอลัมน์เกษตรอินทรีย์มาหลายปี ทำให้มีความเข้าใจในเรื่องผักปลอดภัยอยู่พอสมควร ยิ่งรู้มากยิ่งกินผักลำบากขึ้น จิตค่อยข้างวิตกทุกครั้งที่กินผักที่ไม่รู้ที่มา เพราะส่วนหนึ่งใช้ผักอินทรีย์ที่ปลูกเองหรือซื้อผักอินทรีย์จากสวนที่มั่นใจว่าเขาไม่ได้ใช้สารเคมีแน่ วันนี้พอเห็นผักจากเมืองจีนที่เข้าเมืองไทยมาวันหนึ่งเป็นร้อยเป็นพันตันยิ่งขยาด จากที่เห็นในข่าวที่พ่อค้าเอามือลูบต้นหอมแล้วหงายฝ่ามือให้ดูเห็นเป็นผงสีฟ้าๆ ติดมือมามากพอสมควร มีอาจารย์มหาวิทยาลัยบอกว่าเป็นยาป้องกันเชื้อราชื่อแมนโคเซบ ยิ่งผวาเข้าไปใหญ่ เพราะร้านอาหารส่วนใหญ่นำผักมาประกอบอาหารมักจะไม่ล้างก่อน ตอนนี้ถ้าเป็นไปได้ต้องใช้ความระมัดระวังผักที่ซื้อในตลาดให้มากยิ่งขึ้นกว่า ผักพื้นบ้านส่วนใหญ่จะปลอดสาร เลี่ยงผักจีนได้ก็ควรเลี่ยง “คนปลูกไม่ได้กิน คนกินไม่ได้ปลูก” เป็นความจริงเมื่อผู้เขียนมาอยู่ในดงผัก คราวหนึ่งจะไปขอซื้อผักคะน้าต้นงามมากของสวนใกล้ๆ กัน เจ้าของสวนเห็นเราชี้ผักคะน้าแปลงด้านหน้า เขาบอกว่า ไปเอาแปลงหลังขนำโน่น เราเดินไปดูพบว่าคะน้าแปลงนั้นขี้เหร่กว่าแปลงข้างหน้าเยอะ ก็ทำให้ไม่พอใจไม่อยากซื้อ เจ้าของสวนเห็นสีหน
ถ้าใครกำลังมองหาวิธีบำรุงดินให้ร่วนซุย แถมยังช่วยให้พืชเจริญเติบโตแบบเร่งด่วนโดยไม่ใช้สารเคมี วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะมาแนะนำ “จุลินทรีย์น้ำมะพร้าว” สูตรเด็ดจากธรรมชาติที่ใช้วัตถุดิบง่ายๆ แต่ให้ผลลัพธ์สุดปัง ในน้ำมะพร้าวมีสารอะไร ทำไมถึงช่วยการเจริญเติบโตของพืช? น้ำมะพร้าวเป็นของเหลวธรรมชาติที่อุดมไปด้วยสารอาหารและฮอร์โมนพืชที่มีประโยชน์ต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยเฉพาะในด้านการเร่งราก การกระตุ้นการงอกของเมล็ด และการเจริญเติบโตของต้นกล้า มาดูกันว่าสารสำคัญในน้ำมะพร้าวมีอะไรบ้าง และช่วยพืชอย่างไร 1. ฮอร์โมนพืช น้ำมะพร้าวมีฮอร์โมนที่ช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช ได้แก่ ไซโตไคนิน กระตุ้นการแบ่งเซลล์ ช่วยให้พืชแตกรากและแตกยอดใหม่ รวมถึงชะลอความแก่ของใบ ออกซิน ช่วยเร่งการเจริญเติบโตของรากและกิ่ง ปรับสมดุลของการเติบโต จิบเบอเรลลิน (Gibberellin) กระตุ้นการยืดตัวของลำต้นและช่วยให้พืชออกดอกเร็วขึ้น 2. กรดอะมิโนและโปรตีน น้ำมะพร้าวมีกรดอะมิโนที่เป็นสารตั้งต้นของเอนไซม์และโปรตีนสำคัญที่ช่วยให้พืชเติบโตแข็งแรง ช่วยให้พืชทนทานต่อสภาวะแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม เช่น ภาวะแห้งแล้งหรือดินขาดสาร
การทำเกษตรให้ประสบความสำเร็จมีหลายปัจจัยประกอบกัน ไม่ว่าจะเป็นปัจจัยทางธรรมชาติ สภาพภูมิอากาศ ดินและน้ำ รวมถึงเทคนิคการดูแลอย่างถูกต้องและถูกวิธีก็ถือเป็นปัจจัยสำคัญหรือตัวกำหนดทิศทางของผลผลิตได้ แต่ในขั้นพื้นฐานของการทำเกษตรสภาพภูมิอากาศเราไม่สามารถกำหนดหรือเปลี่ยนแปลงอะไรได้ แต่เราสามารถปรับปรุงบำรุงดินได้ดี มีวิธีการดูแลเอาใจใส่ทุกขั้นตอนอย่างถูกต้อง การปลูกผักให้ประสบความสำเร็จก็ทำได้ไม่ยาก ในตอนที่แล้ว พี่แอน-แอม พรมศักดิ์ เจ้าของฟาร์มผักเกษตรสุข ณ. ทุ่งเขาเขียว ได้ถ่ายทอดแนวคิดการทำเกษตรแบบอินทรีย์ที่ไม่จำเป็นต้องขี้เหร่ไปแล้ว คราวนี้จะเล่าถึงเทคนิคขั้นตอนการผสมดินปลูกผักสไตล์พี่แอนกันบ้าง ซึ่งพี่แอนบอกว่าสูตรการผสมดินสูตรนี้ของพี่แอน ใช้ได้ดีมาก ผักโตดี รสชาติหวานกรอบ ได้ฟอร์มผักที่สวยงาม และที่สำคัญไม่ต้องเปลี่ยนปลูกบ่อยด้วย ผสมดินเพียงครั้งเดียวสามารถใช้ปลูกผักได้ 3-4 รอบ ก่อนที่จะไปรู้ถึงเทคนิคการปลูกและการเตรียมดิน พี่แอน บอกว่า อันดับแรกต้องเข้าใจเรื่องของสภาพภูมิอากาศก่อน เพราะการทำเกษตรจะใจร้อนไม่ได้ และต้องเรียนรู้ธรรมชาติของพืชผักแต่ละชนิดที่เราปลูก ว่าพืชผักของเราชอบหร
มีหลายหน่วยงานให้งบประมาณสนับสนุนในการทำงานวิจัย เพราะเล็งเห็นศักยภาพของบุคลากรในการศึกษาวิจัย เพื่อให้ผลของงานวิจัยเป็นตัวกระตุ้นหรือต่อยอด นำไปพัฒนาในระบบเพื่อให้ก้าวทันนวัตกรรม และมีงานวิจัยหลายชิ้นที่จับต้องได้ แต่ไม่ถูกนำมาปฏิบัติอย่างจริงจัง จึงน่าเสียดายที่งานวิจัยถูกทิ้งร้างเป็นงานวิจัยที่ค้างอยู่บนหิ้ง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นมหาวิทยาลัยที่มีความโดดเด่นในเรื่องของการศึกษานวัตกรรมการเกษตรมากที่สุดแห่งหนึ่ง เมื่อหยิบงานวิจัยที่มีแนวโน้มจับต้องเป็นรูปธรรมออกมาปฏิบัติจริงได้ จึงเป็นเรื่องที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไม่นิ่งเฉย พร้อมๆ กับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่น่าจะรวบรวมงานวิจัยไว้มากที่สุดอีกแห่งหนึ่ง ความจำเป็นในการพัฒนาพลังงานทดแทนในประเทศไทย ศ.ดร. สวัสดิ์ ตันตระรัตน์ ประธานคณะกรรมการโครงการร่วมสนับสนุนทุนวิจัยและพัฒนา กฟผ.-สกว. (การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย – สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย) ระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีความต้องการเชื้อเพลิงชีวมวลจำนวนมากทั้งจากโรงไฟฟ้าตามแผนของ กฟผ. และเอกชน ตามแผนการพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (AEDP 2
อดีตพนักงานแบงก์เริ่มต้นจากความชอบปลูกต้นไม้ ปลูกผัก บนพื้นที่หลังบ้าน จากพื้นที่เล็กๆ เรียนรู้ศึกษาจากโลกออนไลน์ สู่แปลงผักมินิมอล ที่หลายๆ คนต้องเคยเห็นบนโลกออนไลน์ เรียกได้ว่าเป็นแปลงผักในฝันของใครหลายๆ คน ที่อยากจะมีแปลงผักแบบนี้เป็นของตัวเอง คุณวลัยลักษณ์ คำคูณ หรือ คุณแพท เจ้าของวลัยฟาร์ม จังหวัดพะเยา ลาออกจากงานประจำอดีตพนักงานแบงก์ ย้ายกลับมาอยู่กับแฟนที่พะเยา ช่วงนั้นเรียกว่าเป็นจุดที่พีก แฟนเข้ารับการรักษาผ่าตัดซีสต์ที่มดลูก ไม่มีใครช่วยแฟนทำงานต่อเลยลาออกมาช่วยแฟนทำ จุดเริ่มต้นจากการซื้อที่หลังบ้าน ที่ดินเล็กๆ ประมาณ 1 ไร่ 75 ตารางวา ส่วนพื้นที่ในการปลูกผักทำสวนเพียง 2 งาน เริ่มทำตั้งแต่ปี 2564 จนถึงปัจจุบันเข้าสู่ปีที่ 3 จากพื้นที่ว่างเปล่าถมที่ และปลูกผักมาเรื่อยๆ ทำแปลงผักต่างๆ จากวัสดุที่มีอยู่แล้วนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ลดต้นทุนการผลิตไปได้ส่วนหนึ่ง พัฒนามาเรื่อยๆ จนเป็นที่มาของ “วลัยฟาร์ม” เป็นที่มาของฟาร์มแห่งความสุขของเรานั่นเอง หลายๆ คนคงสงสัยว่าอดีตเป็นพนักงานแบงก์แล้ว เอาความรู้การปลูกผักมาจากไหน คุณแพท ได้เล่าให้ฟังว่า “เดิมเป็นคนอีสาน ตอนเด็กๆ แม่ปลูกผักขายอยู่แ
ระบบวนเกษตร หมายถึง การทำเกษตรในพื้นที่ป่า เช่น ปลูกพืชเกษตรแซมในพื้นที่ป่าธรรมชาติ หรือการนำสัตว์ไปเลี้ยงในป่า การเก็บผลผลิตจากป่ามาใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และการใช้พื้นที่ป่าทำการเพาะปลูกในบางช่วงเวลา สลับกับการปล่อยให้ฟื้นคืนสภาพกลับไปเป็นป่า รวมถึงการสร้างระบบเกษตรให้มีลักษณะเลียนแบบระบบนิเวศป่าธรรมชาติ คือมีไม้ยืนต้นหนาแน่นเป็นส่วนใหญ่ ทำให้ระบบมีร่มไม้ปกคลุมและมีความชุ่มชื้นสูง บางพื้นที่มีชื่อเรียกเฉพาะตามลักษณะความโดดเด่นของระบบนั้นๆ การเกษตรรูปแบบนี้ส่วนใหญ่พบในชุมชนที่อยู่ใกล้ชิดกับพื้นที่ป่าธรรมชาติ เกษตรกรจะผลิตโดยไม่ให้กระทบต่อพื้นที่ป่าเดิม เช่น ไม่โค่นไม้ป่า หรือการนำผลผลิตจากป่ามาใช้ประโยชน์โดยไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ “วนเกษตร” เป็นแนวคิดและทางเลือกปฏิบัติทางการเกษตรแบบหนึ่ง ซึ่งรูปแบบจะแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น โดยสามารถแบ่งเป็นหลายประเภท ดังนี้ 1. วนเกษตรแบบบ้านสวน มีต้นไม้และพืชผลหลายชั้นความสูง โดยปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น สมุนไพร และพืชผักสวนครัวในบริเวณบ้าน 2. วนเกษตรที่มีต้นไม้แทรกในไร่นาหรือทุ่งหญ้า เหมาะกับพื้นที่สูงๆ ต่ำๆ โดยการปลูกต้นไม้เสริมในที่ไม่เหมาะสมกับพื
ในยุคที่เกษตรกรต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดมากขึ้น คุณนิด-กุณฑล เชยสุนทร เกษตรกรจากตำบลหนองข้างคอก อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี คือตัวอย่างของผู้ที่พลิกจากการปลูกผัก มาสร้างอาชีพที่มั่นคงด้วยการปลูกฝรั่งพันธุ์กลมสาลี่ ฝรั่งสายพันธุ์เนื้อกรอบ รสหวาน มีเอกลักษณ์เฉพาะที่ “ก้นผลเกลี้ยง” จากการปลิดกลีบเลี้ยงตั้งแต่ยังเล็ก จนกลายเป็นจุดสังเกตของฝรั่งคุณภาพจากหนองข้างคอก ด้วยการจัดการสวนอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ระยะปลูก การใส่อินทรียวัตถุบำรุงดิน การห่อผลแบบควบคุมจำนวนต่อกิ่ง ไปจนถึงการดูแลต้นให้สมบูรณ์ในแต่ละรอบผลผลิต ทำให้ฝรั่งในพื้นที่ 1 ไร่กว่า 100 ต้น สามารถให้ผลผลิตเฉลี่ยได้ถึง 3 ตันต่อรอบ ฝรั่งพันธุ์กลมสาลี่มีทรงผลกลม ผิวเปลือกสีเขียวอ่อนนวล สีเนื้อขาว เนื้อกรอบ รสชาติหวาน มีเอกลักษณ์คือ ผลผลิตฝรั่งมีการปลิดกลีบเลี้ยงของผลฝรั่งออก ซึ่งลักษณะประจำพันธุ์ของฝรั่งกลมสาลี่เป็นไม้ยืนต้นทรงพุ่ม เปลือกลำต้นเรียบเกลี้ยง มีสีน้ำตาล กิ่งที่ยังอ่อนอยู่จะมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยม ขนาดความสูงของลำต้นมีประมาณ 3-5 เมตร ในส่วนของใบ มีลักษณะเป็นรูปทรงไข่ มีความกว้างประมาณ 6 เซนติเมตร ยาวประมาณ 10 เซ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีนโยบายส่งเสริมการจัดการทรัพยากรทางการเกษตร ทำการเกษตรที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม (Go Green) ด้วย BCG ต่อ Carbon Credit จะต้องทำการเกษตรที่ลดภาระต่อสิ่งแวดล้อม เกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การใส่ปุ๋ยที่เหมาะสม การลดการเผาซังข้าว ตอซัง การกำจัดแมลงศัตรูพืชที่ถูกต้อง การลดปริมาณปุ๋ยเคมีและยาฆ่าแมลง และส่งเสริมการผลิตสินค้าเกษตรที่ปลอดภัย รวมทั้งการแก้ปัญหา PM 2.5 การนำเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไปใช้ในการผลิตพลังงาน นายพิชิต เกียรติสมพร หนึ่งในเกษตรกรต้นแบบที่ทำการเกษตรที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมโดยปรับเปลี่ยนวิธีการทำนาน้ำขังแบบเดิมเป็นการทำนาแบบเปียกสลับแห้ง ซึ่งช่วยลดก๊าซมีเทนในดิน ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และยังสามารถสร้างรายได้จากการขายคาร์บอนเครดิต ซึ่งจากการสัมภาษณ์นายพิชิต บอกเล่าว่า ตนเองทำนาเปียกสลับแห้งบนพื้นที่ จำนวน 20 ไร่ จากนั้นได้มีโอกาสเข้าร่วมงานสัมมนาที่จัดโดยกรมการข้าว ซึ่งได้มีบริษัทเอกชนมาถ่ายทอดความรู้เรื่องการปลูกข้าวรักษ์โลกและการขายคาร์บอนเครดิต ตนเองจึงสนใจทำนาเปียกสลับแห้งเพื่อขายคาร์บอนเครดิต ตั้งแต่ปี 2564 เป็นต้นมา นายพิชิตในฐาน
ชีวิตเริ่มต้นมาจากคำว่า “ศูนย์” นั่นคือ ข้อสรุปสั้นๆ บนเส้นทางชีวิตต้องสู้ของเกษตรกรต้นแบบในเขตปฏิรูปที่ดิน เจ้าของศูนย์เรียนรู้การพัฒนาระบบกสิกรรมด้วยศาสตร์พระราชาลุ่มน้ำยมในเขตปฏิรูปที่ดิน ที่ชื่อ ประดิษฐ์ นันท์ตา ซึ่งอยู่บ้านเลขที่ 44/1 หมู่ 5 บ้านแม่พร้าว ตำบลบ้านหวด อำเภองาว จังหวัดลำปาง “ผมเป็นคนจังหวัดแพร่ ย้ายมาอยู่ที่จังหวัดลำปางเพราะพี่ชายชวนมา ในปี 2545 ผมกับครอบครัวมาแบบไม่มีอะไรเลย ที่ดินทำกินของตนเองก็ไม่มี เริ่มต้นผมมาเช่าที่ดินของคนรู้จักทำกินก่อน ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ครับ ปีแรกที่ลงทุน เจ๊งครับ กู้เงินมาลงทุน 30,000 บาท ขายข้าวโพดได้ 15,000 บาท” “ไม่ท้อครับ สู้ต่อ สู้มาอีกหลายปี จนชีวิตเริ่มดีขึ้น เพราะได้รับคัดเลือกจาก ส.ป.ก. ให้ได้รับสิทธิ์ในที่ดินของ ส.ป.ก. จำนวน 30 ไร่” หลังจากมีที่ดินเป็นของตนเอง เขาได้เริ่มต้นเดินตามแนวทางที่วาดฝันไว้ “เพราะได้ความรู้ได้เปิดโลกให้กว้างขึ้นด้วยการสนับสนุนของ ส.ป.ก. ทั้งการเข้ามาให้ความรู้ที่สวน และการพาไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับการเกษตร โดยเฉพาะโครงการตามแนวพระราชดำริของในหลวง รัชกาลที่ 9 ซึ่งได้กลายมาเป็นแรงบันดาลใจให้ผมยึดมั่นในการว
คุณพร้อมพงษ์ คำมุงคุณ ยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์คนเก่ง ให้ข้อคิดหลักการทำเกษตรเบื้องต้นว่า “ทำการเกษตร ถ้ารู้จักจัดสรรพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด จะมีพื้นที่กี่ไร่ มีน้อย มีมาก ก็สามารถสร้างรายได้ อย่างไม่ขัดสนได้เช่นกัน คุณพร้อมพงษ์ คำมุงคุณ อยู่บ้านเลขที่ 100 หมูที่ 1 ตำบลหนองบัว อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร เจ้าตัวบอกว่า หลังลาออกจากงาน ก็มาเริ่มลุยงานเกษตรแต่ความรู้งานเกษตรมีน้อยมาก รู้แค่ว่าอยากปลูกอยากขายเท่านั้น แต่ไม่รู้วิธีการอื่นๆ เพราะฉะนั้นก่อนลงมือทำ จำเป็นต้องเข้าอบรมตามแหล่งศูนย์การเรียนรู้ต่างๆ ได้มีการลงสนามทำจริง ปลูกจริง ทำให้รู้ว่างานเกษตรกรรมนอกจากจะต้องสู้กับฝนฟ้าอากาศแล้ว ยังต้องสู้กับพ่อค้าคนกลางอีกด้วย กว่าที่ผลผลิตจะไปถึงมือผู้บริโภค ก็เสียเปรียบจนแทบไม่เหลืออะไร จึงได้ข้อคิดแล้วว่า หากคิดจะทำการเกษตร ก่อนลงมือปลูก คือต้องศึกษาหาตลาดก่อน ทางรอดของเกษตรกรคือ ต้องสามารถเป็นได้ทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ให้ได้ควบคู่กันไป “เมื่อเข้าใจวิธีการปลูกและการตลาดอย่างลึกซึ้งแล้ว จึงเริ่มลงมือปฏิบัติ พืชที่เลือกปลูกเป็นอย่างแรกคือ มะนาว เนื่องจากเมื่อปี ’53 ตอนนั้นยังเรียนมหาวิทย
