แปรรูปสินค้าเกษตร
นายรพีทัศน์ อุ่นจิตตพันธ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า จากการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ผลไม้เศรษฐกิจที่สำคัญในเขตพื้นที่ภาคใต้ พบข้อมูลที่น่าสนใจของมังคุดทิพย์พังงา สวนบ้านแม่ หมู่ที่ 1 ตำบลบางม่วง อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา ซึ่งเป็นสินค้าตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ของจังหวัดพังงา โดยเจ้าของสวนนายธนวัฒน์ มโนวชิรสรรค์ ได้ต่อยอดสวนมังคุด 20 ไร่ อายุต้น 50 ปี ของครอบครัว โดยนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเกษตรมาประยุกต์มาใช้ ไม่ว่าจะเป็นการจัดการศัตรูพืชแบบชีววิธี ติดตั้งระบบน้ำาอัจฉริยะที่สามารถวัดอุณหภูมิและความชื้นในดิน มีการให้น้ำผ่านมือถือ การนำรถตัดหญ้านั่งขับ เครื่องพ่นสาร มาใช้เพื่อลดการใช้แรงงาน นอกจากนี้ในส่วนของผลผลิตมีการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น น้ำมังคุดสกัดเย็น สมูทตี้มังคุด มังคุดกวน แยมมังคุด เป็นต้น โดยร่วมกับหน่วยงานหน่วยงานภาครัฐเพื่อวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์นำไปสู่การยกระดับการแปรรูปผลผลิตมังคุดจนได้รับรองมาตรฐาน อย. สามารถเป็นต้นแบบให้คนในชุมชนนำไปปฏิบัติตามได้ “นอกเหนือจากการพัฒนาผลผลิตให้มีคุณภาพและแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้ได้มาตรฐานแล้ว มังคุดทิพย์พ
การเพาะเห็ด เป็นหนึ่งในอาชีพที่เกษตรกรไทยนิยมทำกัน เช่น การเพาะเห็ดฟาง เห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม เห็ดเข็มทอง ฯลฯ ซึ่งอาชีพนี้มีข้อดีคือ ใช้เงินลงทุนไม่สูง ใช้พื้นที่น้อย ไม่ต้องพึ่งฟ้าฝน ที่สำคัญคือ ขายง่าย ได้เงินแทบทุกวัน สร้างอาชีพและรายได้ที่ดี แถมเห็ดบางชนิดยังมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร อายุวัฒนะ เช่น เห็ดหลินจือ เห็ดหัวลิง เป็นต้น มฟล. มุ่งพัฒนางานวิจัย “เห็ด” มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) ในฐานะเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำของอาเซียนที่สร้างสรรค์ผลงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ควบคู่ไปกับการรับใช้สังคม เล็งเห็นความสำคัญของพืชเศรษฐกิจดังกล่าวจึงได้มุ่งพัฒนาองค์ความรู้เรื่อง “เห็ด” ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์อาหาร และเครื่องสำอาง พร้อมขยายผลงานวิจัยจากหิ้งสู่ห้างในอนาคต ที่ผ่านมา ศูนย์ความเป็นเลิศทางด้านการวิจัยเชื้อรา มฟล. ได้ค้นพบเชื้อราและเห็ดชนิดใหม่มากกว่า 800 ชนิด มีการเก็บรักษาสายพันธุ์เชื้อเห็ดราในคลังสายพันธุ์เห็ดราไว้มากกว่า 14,000 ตัวอย่าง มีผลงานตีพิมพ์ในระดับนานาชาติจำนวนกว่า 900 เรื่อง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เล็งเห็นถึงจุดแข็งด้านนี้ จึงสนับสนุนง
ปัจจุบันประเทศไทยมีผลผลิตรังนกไม่ต่ำกว่า 200 ตันต่อปี จากการเก็บรังนกจากธรรมชาติและธุรกิจรังนกเลี้ยง หรือคอนโดนก คิดเป็นมูลค่าประมาณ 9,000 ล้านบาท เมื่อรวมกับอุตสาหกรรมเครื่องดื่มรังนกสำเร็จรูป มูลค่าตลาดรังนกไทยไม่ต่ำกว่า 10,000 ล้านบาท ซึ่งส่วนใหญ่ส่งออกไปยังประเทศจีนซึ่งเป็นตลาดรังนกสำคัญ เพราะคนจีนเชื่อในสรรพคุณรังนกว่าสามารถทำให้ร่างกายแข็งแรงได้ เมื่อ 10 กว่าปีก่อน เกิดเหตุการณ์สินค้ารังนกด้อยคุณภาพเล็ดลอดเข้าไปยังประเทศจีน รัฐบาลจีนจึงออกนโยบายตรวจสอบคุณภาพรังนกอย่างเข้มงวด ส่งผลกระทบไปหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย ต้องคัดกรองมาตรฐานสินค้ารังนกนางแอ่นให้สูงขึ้น โดยกำหนดกฎเกณฑ์ในการวัดคุณภาพ 10 ข้อเกี่ยวข้องกับการตรวจสอบสุขลักษณะและโภชนาการเพื่อประเมินมูลค่าและป้องกันปัญหาการทุจริตสินค้า เช่น การตรวจสอบประเภทรังนก พ่อค้ารับซื้อรังนกถ้ำในราคาสูงกว่ารังนกที่มาจากคอนโดนกหลายเท่าตัว เพราะมีปริมาณที่น้อยกว่าและมีวิธีการเก็บเกี่ยวที่ซับซ้อนยากกว่ารังนกที่มาอาคาร การกำหนดมาตรฐานของสีรังนก โดยรังนกสีเหลืองทอง มีราคาแพงที่สุด เกรดรองลงมาคือ รังนกสีแดง และรังนกสีขาว ที่สามารถพบเห็นได้ท
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มี ความหลากหลายทางภูมิประเทศและภูมิอากาศ จึงเอื้อต่อการปลูกกาแฟหลากหลายสายพันธุ์ ตั้งแต่ภาคเหนือที่เย็นสบาย เหมาะกับกาแฟอาราบิก้า ไปจนถึงภาคใต้ที่ชื้นร้อน เหมาะกับโรบัสต้าและลิเบอริก้า กาแฟแต่ละสายพันธุ์ไม่เพียงแค่ต่างกันที่รสชาติและกลิ่น แต่ยังสะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม และภูมิปัญญาการเกษตรในแต่ละถิ่นอย่างลึกซึ้ง ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กาแฟไทย ก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจที่เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีสายพันธุ์หลักที่นิยมปลูกคือ อาราบีก้า และ โรบัสต้า จุดเด่นของต้นกาแฟคือสามารถทนแล้ง ทนฝน ดูแลง่าย และไม่ต้องรดน้ำบ่อย จึงเข้ากับภูมิประเทศและภูมิอากาศของไทยเป็นอย่างดี พื้นที่เพาะปลูกกาแฟสำคัญอยู่ใน ภาคเหนือและภาคใต้ ซึ่งต่างมีเงื่อนไขทางธรรมชาติที่เหมาะกับสายพันธุ์ต่างกัน ทำให้กาแฟที่ได้มีรสชาติและเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่โดดเด่นไม่แพ้ประเทศใดในโลก สำหรับ ภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และน่าน ถือเป็นแหล่งปลูก กาแฟอาราบีก้า ชั้นดี ด้วยอากาศเย็นตลอดปีและพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเล ต้นกาแฟจึงเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ ให้เมล็ดคุณภาพสูง เป็นที่ต้องการทั้งในและ
ในวันที่เส้นทางชีวิตหลังเรียนจบไม่ได้เป็นอย่างที่หวัง หลายคนอาจเลือกเดินต่อไปข้างหน้าเพื่อหาคำตอบใหม่ แต่สำหรับ คุณแม็ก-กิตติวัฒก์ วัฒกกิตติวงศ์ การหยุดทบทวนและกลับบ้านคือคำตอบที่ใช่ที่สุด เพราะการทำงานในหลายบริษัทไม่อาจเติมเต็มความรู้สึกภายในได้ จึงเลือกกลับมายังบ้านเกิดและเริ่มต้นชีวิตอีกครั้งกับ “งานเกษตร” ที่คุ้นเคยมาตั้งแต่วัยเด็ก เส้นทางที่ไม่เคยอยู่ในแผน แต่กลับเป็นหนทางที่พาไปพบความหมายของงานที่รักอย่างแท้จริง เมื่อชีวิตไม่ใช่อย่างที่คิด กลับบ้านสร้างคุณค่ากาแฟ หลังจากเรียนจบจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ คุณแม็ก เล่าให้ฟัง เคยออกไปลองสมัครงานและทำงานกับหลายบริษัท ด้วยความหวังว่าจะเจอเส้นทางที่ใช่ แต่เมื่อได้ลองทำกลับรู้สึกว่ายังไม่ตอบโจทย์ชีวิต จึงตัดสินใจกลับบ้านและตั้งใจเริ่มต้นชีวิตใหม่ด้วยการทำเกษตร ครอบครัวของคุณแม็กปลูกกาแฟไว้บริเวณพื้นที่ว่างใกล้บ้าน ซึ่งเดิมทีปลูกเพื่อขายส่งให้พ่อค้าเท่านั้น แต่นั่นกลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความคิดสำคัญที่ทำให้เส้นทางชีวิตเปลี่ยนไปความคิดที่ว่าถ้านำกาแฟมาคั่วเอง จะเพิ่มมูลค่าได้หรือไม่ “จากความสงสัยเล็กๆ ผมขอเมล็ดกาแฟจากตาเพื่อนำมาลอ
“ หอมแดง ” เป็นพืชเศรษฐกิจของจังหวัดศรีสะเกษ สร้างรายได้ไม่ต่ำกว่าปีละ 200-300 ล้านบาท ซึ่งอำเภอยางชุมน้อย มีพื้นที่ปลูกหอมแดงมากที่สุดในประเทศไทย เกษตรกรนิยมปลูกหอมแดงหลังฤดูทำนา ประมาณช่วงเดือนกันยายน และเก็บเกี่ยวผลผลิตช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม ของทุกปี หอมแดงยางชุมน้อย มีจุดเด่นสำคัญคือ ผิวมัน หัวแห้ง สีแดงสด คอเล็กเรียว กลิ่นฉุนแรง จังหวัดศรีสะเกษจัดเทศกาล “หอมแดง กระเทียมดีที่ยางชุมน้อย” ระหว่างเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์เป็นประจำทุกปีเพื่อประชาสัมพันธ์ส่งเสริมการตลาดหอมแดง ให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายมากยิ่งขึ้น เกษตรกรในพื้นที่อำเภอยางชุมน้อยนับเป็นเกษตรกรหัวก้าวหน้า พยายามยกระดับคุณภาพสินค้าอย่างต่อเนื่องภายใต้ “หอมแดงโมเดล” มีการตั้ง “โรงเรียนหอมแดง” ประจำหมู่บ้าน เพื่อให้เกษตรกรดูแล ตรวจสอบคุณภาพซึ่งกันและกัน มีการขึ้นทะเบียนผู้ปลูกหอมแดง กับสำนักงานเกษตรอำเภอ เพื่อควบคุมพื้นที่ปลูกหอมแดงคุณภาพ GAP และลดการใช้สารเคมี ที่มีอายุการปลูกจนเก็บเกี่ยว 70-75 วัน ตากแขวนหอมแดงผึ่งลม 14 วัน เพื่อให้หอมแดงคุณภาพดี หัวใหญ่ แห้งแดง คอเล็ก สามารถขายผลผลิตได้ราคาดี เพราะเป็นสินค้าเก
ท่ามกลางกระแสการใช้พืชสมุนไพรทางการแพทย์ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว หนึ่งในสารสำคัญที่ได้รับความสนใจในระดับสากล คือ “แคนนาบิไดออล” หรือ CBD สารสกัดจากช่อดอกของกัญชง ซึ่งไม่มีฤทธิ์เสพติดและไม่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท แตกต่างจากสาร THC ในกัญชาอย่างชัดเจน ล่าสุด CBD กำลังก้าวเข้าสู่บทบาทใหม่ในแวดวงทันตกรรมไทย ผ่านงานวิจัยของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลที่มุ่งพัฒนายาทาเฉพาะที่ เพื่อบรรเทาอาการปวดในช่องปากและข้อต่อขากรรไกรอย่างเป็นระบบ ศาสตราจารย์ ดร.ทันตแพทย์หญิงวรานันท์ บัวจีบ อาจารย์ประจำสาขาเวชศาสตร์ช่องปาก คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เผยว่า CBD เป็นสารที่มีคุณสมบัติเด่นด้านการลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวด โดยสามารถยับยั้งสารตั้งต้นของการอักเสบ และขัดขวางการส่งสัญญาณความเจ็บปวดของระบบประสาท แม้ปัจจุบัน CBD จะถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์อย่างแพร่หลาย แต่ในมิติของทันตกรรม งานวิจัยเชิงคลินิกยังมีค่อนข้างจำกัด และผลลัพธ์ยังไม่ชัดเจนมากนัก นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดในการนำ CBD มาพัฒนาเป็นนวัตกรรมสำหรับการรักษาทางทันตกรรมโดยเฉพาะ “โครงการวิจัยดังกล่าวได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานพัฒนาการวิจั
กระเจี๊ยบแดง จากสิ่งที่เคยถูกจำกัดความว่าเป็น “วัชพืช” วันนี้ได้พิสูจน์ตัวเองในฐานะพืชเปี่ยมไปด้วยคุณประโยชน์มากมาย จากการลงมือลงแรงร่วมกันระหว่างเกษตรกรรุ่นใหม่และพี่ป้าน้าอาในชุมชน ที่ได้เปลี่ยนมุมมองต่อกระเจี๊ยบแดงจากวัชพืชไร้ราคา ให้กลายเป็นอีกหนึ่งพืชมูลค่าสูงที่มีอนาคตสดใส กลุ่มเกษตรกรในอำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ได้ยกระดับ “กระเจี๊ยบแดงพันธุ์พื้นเมือง” พืชพื้นถิ่นที่เคยถูกมองข้ามให้กลายเป็นพืชมูลค่าสูงและวัตถุดิบหลักในการรังสรรค์เมนูอาหารคาว-หวานสุดสร้างสรรค์ ภายใต้การนำของชุมชนไร่สุขพ่วง พอต-อภิวรรษ สุขพ่วง ผู้ขับเคลื่อนชุมชนไร่สุขพ่วง เล่าถึงที่มาของการปลูกและแปรรูปกระเจี๊ยบแดงว่า กระเจี๊ยบแดงที่ชุมชนปลูกเป็นกระเจี๊ยบแดงพันธุ์พื้นเมืองที่ชาวจอมบึงปลูกและสืบทอดกันมา มีจุดเด่นที่รสชาติเปรี้ยวเป็นเอกลักษณ์ เหมาะสำหรับใช้ทดแทนมะนาวในการปรุงอาหารและทำเครื่องดื่ม นอกจากรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์แล้วในแง่ของการเพาะปลูก กระเจี๊ยบแดงเป็นพืชที่ปลูกง่าย สามารถปลูกแซมพืชอื่นได้เป็นอย่างดี ทนทานต่อสภาวะแห้งแล้ง ออกดอกปีละครั้งในช่วงปลายฝนต้นหนาว มีอายุสั้น สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้เร็วใช้เวลา
“ดอกโสน เป็นพืชผักในกลุ่มผักท้องถิ่น มีดอกสีเหลืองทอง มักขึ้นบริเวณริมคลอง คนส่วนใหญ่นิยมรับประทานในส่วนของดอกและยอดอ่อน ตัวอย่างเมนูที่ขึ้นชื่อ ได้แก่ ขนมดอกโสน แกงส้มดอกโสน ไข่เจียวดอกโสน หรืออาจนำมาผัดน้ำมันหรือลวกสำหรับรับประทานคู่กับน้ำพริกนานาชนิด ซึ่งรสชาติของดอกโสนจะให้รสหวานมันและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว โสนเป็นพืชทางเลือกที่น่าสนใจลงทุน เพราะปลูกดูแลง่าย เก็บดอกขายได้ทั้งปี เมื่อต้นโสนเริ่มแก่ก็สามารถตัดต้นออกเพียงครึ่งต้นเพื่อปล่อยให้แตกยอดใหม่และสามารถเก็บดอกขายได้ทั้งปีเช่นเดิม ดอกโสนนอกจากนำมาทำอาหารคาวหวานได้หลากหลายเมนูแล้ว ยังมีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมไปด้วยแคลเซียมและฟอสฟอรัสมีสรรพคุณบำรุงกระดูกและสมอง มีธาตุเหล็กบำรุงโลหิต มีวิตามินที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ดอกโสนยังมีสารฟลาโวนอยด์ และสารเควอเซทินมีฤทธิ์ช่วยหยุดยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง ช่วยระงับการอักเสบ และช่วยป้องกันอันตรายของเซลล์ปกติต่อความเครียดจากกระบวนการต้านอนุมูลอิสระ “คุกกี้เนยสดดอกโสน” เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการสร้างมูลค่าเพิ่มดอกโสน เกิดจากแนวคิดของ นายวัชรศักดิ์ จักกิจ ระหว่างที่กำลังศึกษาในสาขาอาหารและโภชนา
ทุกวันนี้ จากสถานการณ์เศรษฐกิจตกต่ำ การลงทุนน้อยลง การผลิตลดลง และที่สำคัญคือ อัตราการว่างงานสูงขึ้นส่งผลกระทบด้านลบต่อจิตใจค่อนข้างมาก หลายคนสุขภาพจิตแย่ เกิดความเครียด วิตกกังวลและอาการซึมเศร้าอยู่มากมาย ถ้าไม่รีบแก้ไข อาจเป็นบาดแผลในระยะยาวและนำไปสู่ความรุนแรงได้ ปัจจุบันการใช้ “ศิลปะ” ถูกนำเข้ามาใช้บำบัดจิตใจ เรียกว่า “ศิลปะบำบัด” ได้แก่ การวาด การระบายสี การปั้น การแกะสลัก การถักทอ การประดิษฐ์ โดยที่การฝึกฝนและผ่อนคลายด้วยการสร้างผลงานศิลปะ สามารถช่วยคลายความเครียดและเยียวยาสุขภาพจิตใจได้จริง การทำ “เรซิ่นดอกไม้” เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการทำงานศิลปะ ที่ต้องใช้สมาธิในระหว่างการทำ ซึ่งเป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้าลงได้ เนื่องจากการจดจ่ออยู่กับงานจะทำให้เรารู้สึกสงบ และค่อยๆ ปรับแนวคิดของเราเมื่อทำชิ้นงานออกมาเสร็จเรียบร้อย เหมือนการสะท้อนให้เราเห็นว่า “ถ้าเราทำชิ้นงานนี้ออกมาได้ ไม่ว่าอะไรเราก็จะทำได้เสมอ” เพราะทุกๆ ชิ้นงานที่เราผลิต เราจะภาคภูมิใจกับมันเมื่อมันสำเร็จลุล่วง และที่สำคัญ การที่เราได้อยู่กับดอกไม้ก็ถือเป็นการรักษาจิตใจอย่างห
