ในยุคที่ใครๆ ก็พูดเรื่องการมีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพ หรือ Longevity แต่รู้หรือไม่ว่า กุญแจสำคัญที่ทำให้สุขภาพดีนั้น คือ ‘อาหาร’ ที่ทานเข้าไปในทุกๆ วัน
ตลอด 29 ปีที่ผ่านมา Lemon Farm หรือบริษัท สังคมสุขภาพ จำกัด ทำหน้าที่เชื่อมโยงผู้บริโภคกับเกษตรกรเข้าด้วยกัน โดยเบื้องหลังแนวคิดนี้คือ คุณเล็ก-สุวรรณา หลั่งน้ำสังข์ กรรมการผู้จัดการ Lemon Farm อดีตพนักงานประจำในบริษัทน้ำมันใหญ่แห่งหนึ่ง ที่ผันตัวมาทำธุรกิจของตัวเองจนสามารถสร้างพื้นที่ที่เชื่อมโยงผู้บริโภคและสร้างแนวคิดเรื่องเกษตรอินทรีย์ให้กับเกษตรกรไทยมีชีวิตที่ดี
จุดเริ่มต้น Lemon Farm
คุณเล็กเล่าว่า ตอนนั้นสนใจเกี่ยวกับเรื่องสังคมสิ่งแวดล้อม จนกระทั่งได้ไปลงพื้นที่กับอาจารย์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น นายแพทย์ประเวศ วะสี, คุณโสภณ สุภาพงษ์, ศาสตราจารย์นายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว ซึ่งทำให้เห็นถึงปัญหาของชาวบ้าน
“สมัยก่อนชาวบ้านในชนบทต้องเผชิญความยากจนและสุขภาพไม่ค่อยดี จากการใช้สารเคมีทางการเกษตรเยอะ ส่วนผู้บริโภคก็เริ่มประสบปัญหาสุขภาพ ทำให้คิดว่าน่าจะมีสิ่งที่เชื่อมโยงสองสิ่งนี้เข้าด้วยกัน”
กระทั่งต่อมาในปี 2540 ได้เปิด Lemon Farm สาขาแรกขึ้น เป็นที่ที่เชื่อมโยงเรื่องของสุขภาพ ทั้งคนในเมืองหรือคนชนบท สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดอาหารดีๆ ช่วยให้ชาวบ้านปลอดจากสารเคมี รวมถึงมีรายได้ที่แน่นอน
ซึ่งการทำเกษตรยั่งยืน จะเป็นการเชื่อมโยงในเรื่อง ‘สุขภาพ สังคม และสิ่งแวดล้อม’ จะพบว่าคนที่ทำเกษตรเคมีอาจจะเปลี่ยนวิธีคิดยากกว่า เพราะการทำเกษตรอินทรีย์ต้องใช้ความประณีต ต้องใช้ความใส่ใจ ไม่ใช้สารเคมี
ที่มาชื่อ Lemon Farm คุณเล็กเล่าว่า เป็นเหมือนตัวแทนอาหาร ส่วนชื่อบริษัทสังคมสุขภาพ เป็นเหมือนความตั้งใจที่อยากพูดเรื่องการทำงาน เน้นเรื่องสังคมและสุขภาพ ที่เป็นหัวใจหลักของเลม่อนฟาร์ม
เชื่อมผู้บริโภคกับเกษตรกร
เลม่อนฟาร์มได้เข้าไปช่วยสนับสนุนในเรื่องของการทำเกษตรอินทรีย์ คุณเล็กมองว่าเป็นเรื่องที่มีค่ามาก ทั้งต่อสุขภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม
“เราเสาะหาเกษตรกรที่มีใจแบบนี้มาทำ เพราะความตั้งใจแรกเป็นสิ่งสำคัญมาก ไม่ใช่ว่าทำแล้วได้เงินเยอะ แต่ความจริงใจทำให้ผลผลิตดี ค่าตอบแทนดี มีรายได้ที่ดี และมีวิถีชีวิตการทำงานด้วยกันในระยะยาว”
เกษตรกรส่วนใหญ่ที่ใช้เคมีมักจะเจอกับปัญหาสุขภาพ พ่อแม่ป่วย แต่หลังจากที่เปลี่ยนวิธีมาทำเกษตรอินทรีย์ ก็ทำให้ชีวิตเปลี่ยนไปเยอะมาก ซึ่งดีกับตัวเกษตรกรเอง รวมถึงผู้บริโภคก็ต้องการสิ่งนี้เช่นกัน
“สิ่งที่เลม่อนฟาร์มทำ คือ เข้าไปทำงานร่วมกันเหมือนพี่น้อง แล้วก็ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้แบบนี้ การทำงานร่วมกันมันต้องคิดแบบเดียวกัน มันไม่ใช่เรื่องซื้อขาย ถ้าซื้อขายมันก็คงไปซื้อตลาดไหนก็ได้”
เลม่อนฟาร์มมีกระบวนการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ มีทีมลงไปส่งเสริม และใช้มาตรฐานกำกับ ซึ่งเป็นมาตรฐาน PGS เรียกว่าการรับรองแบบมีส่วนร่วม Participatory Guarantee System ซึ่งได้รับการรับรองระบบนี้จากกระทรวงเกษตรด้วย
“เกษตรกรต้องมีคำมั่นสัญญาที่จะทำอาหารที่ดี ไม่ใช้สารเคมี ฉะนั้นก็ต้องรักษาสัญญากันและกัน แต่ทางผู้บริโภคก็ต้องบอกว่าทำของดีให้ฉัน ฉันก็จะให้ค่าผลตอบแทนที่ดี เป็นองค์กรที่เกื้อกูลกันทำไปด้วยกันตลอด”
คุณเล็กเล่าให้ฟังว่า “มีเคสหนึ่งที่จังหวัดน่าน เป็นส้มสีทอง ชาวเขาเผ่าเมี้ยน มีส้มเป็นร้อยตัน ซึ่งปีนี้เขากังวลมากเพราะไม่มีพ่อค้าเข้าไปซื้อ แต่ทำกับเลม่อนฟาร์มก็ทำให้เขามั่นใจว่าไปด้วยกันได้แน่นอน”
ตอนนี้เกษตรอินทรีย์อาจต้องสัมพันธ์กับคำว่าสุขภาพ Longevity เป็นอาหารตั้งต้นเกษตรอินทรีย์ต้องชัดเจน ทำให้ลูกค้าเชื่อถือให้ได้ แล้วก็ต้องสนใจว่าลูกค้าต้องการอะไร
เพราะฉะนั้นโอกาสจะเป็นเรื่องของผลไม้ ที่คนต้องการมาก ผักก็อาจจะมีข้อจำกัดเรื่องคนทำอาหารน้อยลง แต่ก็ยังมีข้าวก็เป็นระดับหนึ่ง แต่เรื่องผลไม้ เรื่องอาหารที่มันเกษตรอินทรีย์แปรรูปอาจจะเป็นเรื่องสำคัญ
“เลม่อนฟาร์มจะเชื่อมกันผ่านการบริโภค เพราะคนกิน 3 มื้อ กินทุกวัน ฉะนั้นการใช้อาหารเป็นตัวเชื่อมโยง เป็นเหมือนกิจกรรมที่ทำได้ต่อเนื่องของวงจรการช่วยเหลือกัน”
สำหรับมาตรฐานอินทรีย์ของ Lemon Farm จะยึดมาตรฐาน PGS เรียกว่าการรับรองแบบมีส่วนร่วม เป็นระบบที่ถอดมาจาก IFOAM ที่ใช้กับเกษตรกรรายเล็ก รายย่อย
“ทำเกษตรอินทรีย์ต้องมีมาตรฐาน เพราะถ้าไม่ทำแบบนั้นการจัดการผลผลิตจะยาก พอส่งมาขายปุ๊บ เรื่องโลจิสติกส์ ค่าขนส่ง เป็นเรื่องใหญ่มาก แล้วการที่ใช้กระบวนการของกลุ่มที่ควบคุมกันเองก็จะเป็นเรื่องสำคัญมาก”
แต่การเกษตรอินทรีย์ถ้าไม่มีตลาดก็จะอยู่ยาก การทำเกษตรทั้งหลายต้องมีห่วงโซ่ เพราะฉะนั้นต้องมีผู้บริโภคที่สนใจอินทรีย์ มีมาตรฐาน มีการจัดการเชิงผลผลิตที่ดี ต้องหาพาร์ตเนอร์ที่ทำงานด้วยกัน ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจ เพราะว่าคนสำคัญคือผู้บริโภค
“อย่ารอให้เกษียณแล้วค่อยทำ แต่ควรเริ่มตั้งแต่ตอนที่เรายังแข็งแรงอยู่ เพื่อที่จะได้มีเวลาเสพสุขกับมันไปนานๆ” จะมีสักกี่คนที่เลือกใช้วันหยุดจากงานประจำ กลับมาปลูกต้นไม้ ทำสวน และสร้างคาเฟ่เล็กๆ ด้วยตัวเอง ในคอนเทนต์ชุดพิเศษ “โอกาสธุรกิจเกษตร” เส้นทางเศรษฐีออนไลน์ x เทคโนโลยีชาวบ้าน ขอพาไปพูดคุยกับ คุณแป้ง-ธิดารัตน์ อนันตรกิตติ ที่นอกจากอาชีพหลักอย่างการเป็นผู้ประกาศข่าวแล้ว เธอยังสวมหมวกอีกใบ นั่นคือการเป็นเจ้าของคาเฟ่เล็กๆ ในจังหวัดฉะเชิงเทรา ชื่อว่า “บ้านสวนกำไรสุข” โดยเธอใช้เวลานอกเหนือจากงานประจำ ค่อยๆ สร้างพื้นที่แห่งนี้ด้วยตัวเอง ซึ่งเบื้องหลังบ้านสวนแห่งนี้ ไม่ได้มีแค่เรื่องของการเปิดร้านอาหารหรือทำเกษตร แต่ยังเป็นเรื่องของความตั้งใจเล็กๆ ที่อยากให้พิสูจน์ว่า ความสุขไม่จำเป็นต้องรอถึงวันเกษียณเสมอไป เริ่มต้นจากความฝัน คุณแป้งเล่าให้ฟังปนรอยยิ้มว่า ความจริงแล้ว “เกษตรกร” คือความฝันแรกในชีวิต เพราะเติบโตมาในครอบครัวที่ทำเกษตร คุณพ่อเป็นเกษตรกรปลูกสวนมะม่วงมาตลอด แต่เพราะภาพจำในอดีตที่เห็นว่าการปลูกพืชเชิงเดี่ยวมีรายได้น้อย อีกทั้งยังโดนกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง คุณแม่จึงไม่สนับสนุนให้เ
กระแสอาหารไทยโบราณยังแรงต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมนูประจำฤดูร้อนอย่าง “ข้าวแช่นารา” ของ NARA Thai Cuisine ที่สร้างยอดขายกว่า 10,000 เซ็ต ภายในระยะเวลาเพียง 2 เดือน กลายเป็นเมนูอันดับหนึ่งของร้านในช่วงซัมเมอร์ที่ผ่านมา ภายใต้แคมเปญ “สำรับไทย..ไว้ใจนารา” หรือ TASTE NARA – TASTE OF THAILAND ตอกย้ำจุดยืนการยกระดับอาหารไทยสู่มาตรฐานสากล ผ่านการนำเสนอสำรับไทยโบราณในรูปแบบร่วมสมัย เบื้องหลังความสำเร็จของ ข้าวแช่นารา โดยปีนี้นาราไทย คูซีน ยังได้นางเอกซุปตาร์อย่าง ใหม่-ดาวิกา โฮร์เน่ เป็นตัวแทนถ่ายทอดเสน่ห์สำรับไทยประจำฤดูกาล ผ่านเมนู ‘ข้าวแช่นารา’ จนสามารถขยายฐานกลุ่มนักชิมสู่คนรุ่นใหม่ได้มากขึ้น ปลุกกระแสความนิยมอาหารไทยโบราณให้กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง นอกจากกระแสตอบรับจากนักชิมชาวไทยแล้ว ล่าสุดยังได้รับความสนใจจากบุคคลระดับโลก เมื่อ จูเลีย มอร์ลีย์ ประธานและซีอีโอองค์กรมิสเวิลด์ พร้อมด้วย ปิยาภรณ์ แสนโกศิก หรือ แม่ปุ้ย TPN ผู้ถือลิขสิทธิ์เวทีประกวด Miss World Thailand และเวทีนางงามระดับนานาชาติ ร่วมรับประทานอาหารไทย โดยมี คุณยีน-สิริโสภา จุลเสวก ผู้บริหารนารา กรุ๊ป ให้การต้อนรับที่ร้านนาราไท
“บ้านคำปุน” คือ แหล่งผลิตและจำหน่ายผ้าไหมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ตั้งอยู่อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี สถานที่แห่งนี้ นับเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญทางวัฒนธรรมการทอผ้าไหม ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอันดับต้นๆ ของจังหวัดอุบลฯ ความพิเศษของ “บ้านคำปุน” นี้ คือ การเปิดให้เข้าชมแค่ปีละ 1 ครั้ง เป็นเวลาไม่เกิน 3 วัน ในช่วงเทศกาลแห่เทียนเข้าพรรษาของจังหวัดอุบลฯ ทุกปี เนื่องจากสถานที่แห่งนี้เป็นบ้านส่วนตัว โดยมีการเก็บค่าเข้าชม 100 บาท รายได้ไม่หักค่าใช้จ่ายจะนำไปทำบุญตามแต่จะกำหนดไว้ในแต่ละปี สำหรับชื่อเรียกขานบ้านทรงไทย บนที่ดินร่มรื่นแห่งนี้ มีที่มาจากชื่อของ คุณคำปุน ศรีใส เจ้าของผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาทัศนศิลป์-ถักทอ พ.ศ. 2537 และมี คุณเถ่า-มีชัย แต้สุจริยา ทายาทของเธอ เป็นผู้ดูแล คุณเถ่า กับผลงานผ้าทอผืนงาม ที่เผยได้เพียงว่า ราคาหลาละ 6 หลัก ธุรกิจค้าปลีก-ส่ง ทรุด หันทำผ้าทอสืบทอดบรรพบุรุษ คุณเถ่า-มีชัย แต้สุจริยา แห่ง “บ้านคำปุน” ปัจจุบันอายุ 59 ปี ผู้ชายคนนี้ มีรางวัลการันตีความสามารถด้านผ้าทอมาแล้วมากมาย และมีผลงานโดดเด่นจนได้รับการยกย่องในฐานะ “ครูศิลป์ของแผ่นดิน” เขาเป็นผู้คิดค้
อาชีพเลี้ยงไก่ เป็นอีกอาชีพหนึ่งที่ได้รับความสนใจมาก โดยอาจจะเริ่มเลี้ยงในโรงเรือนเล็กๆ เพื่อหาประสบการณ์ จากนั้นก็ค่อยๆ ขยับขยาย หรือต่อยอดเพื่อเลี้ยงเป็นอาชีพเสริมหรืออาชีพหลักต่อไป สำหรับใครที่ยังไม่มีโรงเรือน “เส้นทางเศรษฐีออนไลน์” เคยนำเสนอ โรงเรือนขนาดเล็ก เพื่อเลี้ยงไก่เป็นอาชีพเสริม ในหัวเรื่อง “มาดู!! โรงเรือนไซซ์เล็ก แบบแปลนและการลงทุน เพื่อการเลี้ยงไก่พื้นเมืองเป็นอาชีพเสริม” ใครสนใจกด เข้าไปอ่าน ไปหาข้อมูลกันได้ตามลิ้งค์ที่แนบ ส่วนใครที่ยังไม่มีข้อมูล หรือยังตัดสินใจไม่ได้ว่า จะเลี้ยงไก่พันธุ์ไหน ปัจจุบันกรมปศุสัตว์ มีสัตว์ปีกที่ได้รับการพัฒนามาจากสัตว์พื้นเมืองและพันธุ์จากต่างประเทศให้เป็นสายพันธุ์ไทยแท้ที่มีลักษณะประจำพันธุ์เป็นเอกลักษณ์ ลักษณะภายนอกสม่ำเสมอ มีความเป็นแม่ที่ดี ความหลากหลายทางพันธุกรรม และมีความเหมาะสมตามความต้องการทางเศรษฐกิจที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วทั้งสิ้นจำนวน 9 สายพันธุ์ ดังนี้ ไก่โรดไทย เป็นพันธุ์ที่กรมปศุสัตว์ ได้นำเข้าไก่พันธุ์โรดไอส์แลนด์เรด (Rhode Island Red) จากสหรัฐอเมริกาเข้ามาเลี้ยง วิจัยและพัฒนามาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2492 จนได้
