Gen Z จำนวนมากกำลังตัดสินใจละทิ้งสมาร์ทโฟนและหันกลับไปใช้โทรศัพท์มือถือแบบพื้นฐาน หรือที่เรียกว่า “Dumbphone” หรือ “Feature Phone” ซึ่งจำกัดฟังก์ชันการใช้งานไว้เพียงการโทรออกและรับสาย ปรากฏการณ์นี้สะท้อนถึงความพยายามของคนรุ่นใหม่ในการฟื้นคืนสมาธิและความสงบทางจิตใจ แม้จะต้องแลกกับการสูญเสียความสะดวกสบายที่อุปกรณ์สมัยใหม่มอบให้ก็ตาม
โทรศัพท์ต้องตัดแอปโซเชียลมีเดีย
มีโทรศัพท์ฝาพับจาก Dumb.co สตาร์ทอัพที่จำหน่ายอุปกรณ์ซึ่งติดตั้งเครื่องมือใช้งานได้จริง เช่น แอปเรียกรถ Uber แผนที่ และ Spotify แต่ตัดแอปพลิเคชันโซเชียลมีเดียออกไปทั้งหมด ทางบริษัทรายงานว่ามีผู้ใช้งานมากกว่า 5,000 ราย โดยกลุ่มลูกค้าทั่วไปเป็นผู้หญิงอายุประมาณ 24 ปี
นอกจากนี้ยังมีบริษัทอื่นที่นำเสนออุปกรณ์ลักษณะคล้ายกัน อาทิ The Light Phone ขณะที่บริษัทเทคโนโลยีอย่าง Brick เลือกใช้แนวทางที่แตกต่างออกไป ด้วยการจำหน่ายอุปกรณ์เสริมฮาร์ดแวร์ที่เชื่อมต่อกับสมาร์ทโฟนเพื่อบล็อกแอปและเว็บไซต์โซเชียลมีเดีย แทนที่จะเปลี่ยนโทรศัพท์ทั้งเครื่อง

ตัวเลขปัญหาติดโซเชียล
ข้อมูลจากศูนย์วิจัย Pew Research Center ระบุว่า เกือบครึ่งหนึ่งของชาวอเมริกันวัยผู้ใหญ่ใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอย่าง YouTube และ Facebook อย่างน้อยวันละครั้งในปี 2568
ขณะที่ข้อมูลจากสมาคมจิตวิทยาแห่งอเมริกาชี้ให้เห็นว่าอัตราการใช้งานในกลุ่มเยาวชนสูงกว่านั้นมาก โดยวัยรุ่นชาวอเมริกันโดยเฉลี่ยใช้เวลาบนโซเชียลมีเดียราว 5 ชั่วโมงต่อวัน
ตัวเลขที่น่าสนใจอีกชุดหนึ่งมาจากรายงานปี 2567 ของวารสารวิชาการ Partners Universal Innovative Research Publication ซึ่งพบว่ายอดขายโทรศัพท์ฝาพับในกลุ่มผู้ใช้อายุ 18-24 ปี เพิ่มขึ้นถึง 148% ในช่วงปี 2564-2567 สอดคล้องกับข้อมูลจาก Pew Research Center ที่ระบุว่า ผู้ที่อยู่ในวัยรุ่นถึง 45% เชื่อว่าตนเองใช้เวลากับโซเชียลมีเดียมากเกินไป
ปัจจัยขับเคลื่อนแนวโน้ม
Gen Z ต้องการหลีกหนีจากการแจ้งเตือนที่ไม่หยุดหย่อน ความวิตกกังวล และพฤติกรรมการเลื่อนหน้าจอไปเรื่อยๆ โดยไม่มีจุดหมาย ซึ่งโทรศัพท์ฝาพับช่วยทำให้การท่องอินเทอร์เน็ตโดยไม่มีจุดประสงค์ทำได้ยากขึ้น

ความคิดถึงยุคสมัยก่อนก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญ Gen Z มองว่าเสน่ห์แบบย้อนยุคน่าหลงใหล
รุ่นของโทรศัพท์ฝาพับที่ได้รับความนิยมในกลุ่ม Gen Z ได้แก่ Nokia 2780 Flip และ Nokia 2660 Flip ซึ่งเปิดตัวในปี 2565 และรองรับเครือข่าย 4G LTE นอกจากนี้ยังมีรุ่นวินเทจอย่าง Motorola Razr V3 ที่ได้รับความนิยมในตลาดมือสองเช่นกัน
แต่การเติบโตมาพร้อมกับแพลตฟอร์มโซเชียลก็ทำให้ชาว Gen Z จินตนาการถึงชีวิตที่ปราศจากการเสพติดยาก เพราะสิ่งเหล่านี้เคยเป็นบรรทัดฐานตลอดชีวิตของพวกเขา
อย่างไรก็ตาม ปรากฏการณ์นี้สะท้อนถึงการประเมินคุณค่าของเทคโนโลยีในสังคมยุคใหม่ที่เปลี่ยนไป จากเดิมที่การรับเทคโนโลยีใหม่มักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้า สู่การเลือกใช้เทคโนโลยีอย่างมีเจตนาและรอบคอบมากขึ้น พร้อมทั้งให้ความสำคัญกับสุขภาพจิตและคุณภาพของความสัมพันธ์ในชีวิตจริงมากกว่าความเชื่อมต่อตลอดเวลาที่โซเชียลมีเดียนำเสนอ
