“ผำ” หรือ “ไข่น้ำ” พืชพื้นบ้านที่วันนี้กำลังถูกจับมาแต่งตัวใหม่ จากพืชท้องถิ่นเรียบง่ายสู่ซูเปอร์ฟู้ดคนเมือง โดยในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ผำได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ด้วยคุณประโยชน์ทางโภชนาการที่สูงมาก สอดรับกับเทรนด์การดูแลสุขภาพที่กำลังมาแรง
อย่างไรก็ตาม หากเทียบประโยชน์ของผำที่มีมากมายกับระดับการรับรู้ของผู้บริโภคทั่วไป ถือว่ายังเติบโตและขยายตัวได้อีกมาก ด้วยเหตุนี้ เกษตรกรและผู้ประกอบการหลายกลุ่มจึงเร่งพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผำหลากหลายรูปแบบ เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่และตลาดแมสได้ง่ายขึ้น เพื่อหวังยกระดับจากพืชน้ำจิ๋วสู่การสร้างอาชีพใหม่ที่มั่นคง พร้อมผลักดันพืชพื้นบ้านไทยให้ก้าวขึ้นเป็นพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ที่จะช่วยสร้างรายได้ที่ยั่งยืนแก่เกษตรกรไทย
คุณโอ-วุฒิพล ประดับวัน ประธานวิสาหกิจชุมชนสำราญโรจน์ และเจ้าของแบรนด์ ROJI by Samranroj อยู่ที่บ้านโนนสำราญ ตำบลโนนภิบาล อำเภอแกดำ จังหวัดมหาสารคาม อดีตเกษตรกรฟาร์มโคนมที่ผันตัวมาเพาะเลี้ยงและแปรรูป “ผำ” จนกลายเป็นสินค้าไวรัลที่ได้รับความสนใจอย่างล้นหลามในปัจจุบัน
ย้อนกลับไปเมื่อ 3 ปีก่อน พี่โอทำฟาร์มโคนมร่วมกับคุณพ่อ แต่ด้วยงานฟาร์มนมที่มีรายละเอียดต้องดูแลเยอะ ประจวบกับคุณพ่อป่วยหนัก จึงต้องพักงานฟาร์มเพื่อทุ่มเทเวลาดูแลท่านอย่างเต็มที่ กระทั่งช่วงปี 2566 พี่โอสังเกตเห็นชาวบ้านออกไปช้อนไข่ผำตามหนองน้ำธรรมชาติมาปรุงอาหาร จนไข่ผำตามธรรมชาติเริ่มลดน้อยลง แถมแหล่งน้ำรอบบ้านก็เริ่มแห้งขอด จึงจุดประกายความคิดว่า “ถ้าลองนำไข่ผำมาเลี้ยงเองจะเป็นไปได้ไหม”
ก้าวแรกเริ่มต้นจากการศึกษาวิธีการผ่าน YouTube แล้วทดลองเลี้ยงในกระชังบก ผลลัพธ์กลับไม่เป็นอย่างที่คิด แต่พี่โอก็ไม่ท้อ ช่วงนั้นกระแสรักสุขภาพกำลังมาแรง และเป็นช่วงเดียวกับที่ ผศ.ดร.ศุภชัย สิทธิเจริญ อาจารย์คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดคอร์สสอนเลี้ยงไข่ผำพอดี พี่โอจึงสมัครเข้าเรียนเป็นรุ่นแรกทันที
การเรียนรู้ครั้งนั้นทำให้เห็นมุมมองใหม่ เพราะแม้ไข่ผำจะดูเหมือนเลี้ยงง่าย แต่หากไม่เข้าใจปัจจัยแวดล้อมจริงๆ การเลี้ยงให้ประสบความสำเร็จก็เป็นไปได้ยาก แต่ก็ยังมีความตั้งใจไม่ลดละเพราะในตอนนั้นกระแสของผำเริ่มมีคนให้ความสนใจเยอะขึ้น เริ่มมีคนพูดถึงคุณค่าของผำในหลากหลายแง่มุม ทั้งในเชิงของซูเปอร์ฟู้ด อาหารเพื่อสุขภาพ และอุดมไปด้วยวิตามินมากมายตรงนี้ยิ่งเป็นแรงผลักดันที่จะอยากทำให้สำเร็จ จึงตัดสินใจลุยศึกษาสิ่งนี้อย่างจริงจัง ทุ่มทุนสร้างโรงเรือน ทำบ่อปูน และเซ็ตระบบการเลี้ยงอย่างเป็นระบบ โดยมีอาจารย์ศุภชัยคอยเป็นที่ปรึกษาให้อย่างใกล้ชิดมาจนถึงปัจจุบัน
โดยในช่วงแรกการเลี้ยงไม่ได้เป็นไปอย่างราบรื่น เพราะการเลี้ยงจริงต้องอาศัยการสังเกตทั้งสภาพแวดล้อมและคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด ต้องใช้เวลาคลุกคลีและปรับแก้จนระบบเริ่มเสถียรและจับทางได้สำเร็จเมื่อปีที่แล้ว จนสามารถผลิตไข่ผำได้ต่อเนื่อง คุณภาพดี และพร้อมต่อยอดนำ “สาวน้อยบ้านนา” ชนิดนี้ มาสร้างมูลค่าเพิ่มสู่ผลิตภัณฑ์ระดับโกอินเตอร์อย่างภาคภูมิ
เทคนิคและนวัตกรรมการเลี้ยง
“ผำ” สู่มาตรฐานซูเปอร์ฟู้ด
พี่โอบอกว่า การเลี้ยงผำยุคใหม่ต่างจากภูมิปัญญาชาวบ้านในอดีตอย่างสิ้นเชิง จากเดิมที่คิดว่าผำโตในน้ำทั่วไปได้ แต่แท้จริงแล้ว “ผำจะเจริญเติบโตได้ดีที่สุดในน้ำที่สะอาด” ที่ฟาร์มจึงปรับมาใช้น้ำสะอาดควบคู่กับสารอาหารอินทรีย์ ทำให้ผำโตไว มีคุณภาพสูง และเก็บเกี่ยวได้เร็วกว่าพืชชนิดอื่นอย่างเห็นได้ชัด
ปัจจุบันที่ฟาร์มมีพื้นที่เพาะเลี้ยงในโรงเรือนกึ่งปิดทั้งหมด 2 หลัง แบ่งเป็น
โรงเรือนที่ 1: บ่อขนาดใหญ่กว้าง 4×14 เมตร
โรงเรือนที่ 2: บ่อแฝดขนาดกว้าง 3×15 เมตร จำนวน 2 บ่อ
นวัตกรรมหมุนเวียนน้ำ และการให้ปุ๋ย 2 ทาง สิ่งสำคัญในการเลี้ยงผำคือการรักษาน้ำให้สะอาดอยู่ตลอดเวลา ที่ฟาร์มจึงพัฒนาระบบกรองน้ำเพื่อนำน้ำเดิมกลับมาหมุนเวียนใช้ใหม่ แทนการถ่ายน้ำทิ้งเมื่อเกิดตะกอน ซึ่งช่วยให้ผำแตกตัวขยายพันธุ์ได้ดีอย่างต่อเนื่อง
ส่วนด้านการให้สารอาหาร ผศ.ดร.ศุภชัย สิทธิเจริญ ได้แนะนำเทคนิค “การให้ปุ๋ยแบบ 2 ทาง” คือ ให้ผ่านทางน้ำ และการสเปรย์ปุ๋ยอินทรีย์ทางใบด้านบน ทำให้ผำได้รับธาตุอาหารครบถ้วนและเติบโตได้อย่างเต็มที่
กระบวนการล้างระดับมาตรฐานสูง “ทานสดได้อย่างมั่นใจ” แม้กระบวนการเลี้ยงจะสะอาดอยู่แล้ว แต่ขั้นตอนการล้างถือเป็นหัวใจสำคัญที่ใช้เวลามากที่สุด เพื่อยกระดับสู่มาตรฐานอาหารปลอดภัย ที่ฟาร์มเลือกใช้ระบบน้ำ RO (Reverse Osmosis) ชำระล้างสิ่งปนเปื้อนในขั้นแรกแล้วใช้เครื่องล้างคลื่นความถี่สูง (Ultrasonic Cleaner) ใช้ระบบสั่นสะเทือนช่วยเขย่าเอาสิ่งสกปรกและจุลินทรีย์ขนาดเล็กที่ติดอยู่ตามเม็ดผำออกอย่างละเอียด ซึ่งกระบวนการนี้ทำให้ได้ไข่ผำสดบริสุทธิ์ ปราศจากเชื้อก่อโรค และสามารถบริโภคสดได้อย่างปลอดภัย 100 เปอร์เซ็นต์
สำหรับการเก็บเกี่ยวผลผลิต จะอยู่ที่ทุกๆ 7–10 วัน ได้เฉลี่ยประมาณ 20–30 กิโลกรัมต่อบ่อ ซึ่งปริมาณในแต่ละรอบจะมากหรือน้อยนั้นขึ้นอยู่กับสภาพอากาศและปริมาณแสงแดดเป็นหลัก หากวันไหนแดดน้อย ผำจะสังเคราะห์แสงได้ไม่ดีทำให้ขยายตัวช้า แต่ถ้าแดดจัดเกินไปโดยไม่มีซาแรนช่วยพรางแสง ความร้อนสะสมในน้ำก็ทำให้ผำเจริญเติบโตได้ไม่ดีเท่าที่ควร
อย่างไรก็ตาม พี่โอย้ำว่าสิ่งสำคัญที่สุดนอกเหนือจากการเลี้ยงให้รอดและโตดี คือเรื่องของมาตรฐาน ซึ่งถือเป็นประตูสำคัญที่จะพาผลิตภัณฑ์เข้าสู่ตลาด B2B และยอดขายโวลลุ่มใหญ่ได้ ที่ผ่านมาเกษตรกรส่วนใหญ่มักตกม้าตายตรงจุดนี้ เพราะหลายคนมองว่าผำเป็นพืชที่เลี้ยงง่าย จึงไม่เข้าใจว่าทำไมต้องขายราคาแพง แต่ให้ลองนึกภาพดูว่าหากเจ้าของธุรกิจหรือคู่ค้าของเรา อยากที่จะลงพื้นที่มาเห็นสถานที่เลี้ยง ระบบฟาร์มของเรา แล้วพบว่าระบบการเพาะเลี้ยงขาดความสะอาดและความสม่ำเสมอ โอกาสในการทำตลาดใหญ่ก็จบลงทันที ทำได้เพียงส่งขายตามตลาดท้องถิ่นทั่วไปที่ไม่สามารถขยับมูลค่าขึ้นได้ ดังนั้น การจะเติบโตได้อย่างยั่งยืนและส่งออกสินค้าระดับอุตสาหกรรมได้นั้น ผู้เลี้ยงผำทุกคนจำเป็นต้องหันมาร่วมมือกันยกระดับมาตรฐานทั้งระบบการเลี้ยงและการแปรรูปให้ไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อสร้างความมั่นใจและความน่าเชื่อถือให้แก่ผู้บริโภคในระยะยาว
พลิกโฉม “ผำ” พืชพื้นบ้าน สู่ “กรีนคาเวียร์”
ROJI นวัตกรรมฟู้ดไซน์สร้างมูลค่าเพิ่ม
พี่โอบอกว่า จุดเริ่มต้นการแปรรูปของฟาร์มสำราญโรจน์เริ่มจาก “ผำฉะ” ซึ่งเป็นการนำผำมาอบแห้งและบดละเอียดเป็นผง สำหรับนำไปชงเป็นเครื่องดื่ม ให้รสชาติและกลิ่นหอมคล้ายมัทฉะของญี่ปุ่นอย่างน่าแปลกใจ แต่กลับไม่มีความเฝื่อน ทานง่าย และเก็บรักษาได้นาน ผลิตภัณฑ์นี้กลายเป็นตัวเปิดทางสำคัญที่ทำให้ผู้คนเกิดความสนใจ ตื่นเต้น และอยากลิ้มลองรสชาติของผำในมิติใหม่ๆ
จากความสำเร็จดังกล่าว ฟาร์มสำราญโรจน์ได้ต่อยอดนวัตกรรมล่าสุดจนกลายเป็นเจ้าแรกที่คิดค้น “กรีนคาเวียร์” (Green Caviar) หรือเจลลี่ผำทรงกลม ภายใต้แบรนด์ ROJI by Samranroj โดยนำฉายาของผำมาเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์เม็ดเจลลี่ที่มีลักษณะคล้ายไข่ปลาคาเวียร์จริงๆ โดยนวัตกรรมนี้เกิดจากการทำงานร่วมกับอาจารย์ศุภชัยและงานวิจัยของมหาวิทยาลัย ซึ่งนำมาปรับสูตรและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อาหาร (Food Science) ด้วยการขึ้นรูปผำผสมกับน้ำและใช้น้ำแร่ในการแช่เพื่อคงความสดใหม่
กรีนคาเวียร์ได้เปิดตัวครั้งแรกในงาน THAIFEX 2026 และได้รับกระแสตอบรับอย่างล้นหลาม เพราะช่วยเปลี่ยนภาพจำเดิมๆ ที่เคยนำผำไปทำแค่แกงหรือไข่เจียว ให้กลายเป็นวัตถุดิบสุดทันสมัย สามารถนำไปตกแต่งเป็นท็อปปิ้งเพิ่มมูลค่าให้อาหารทั้งคาวและหวาน ไม่ว่าจะเป็นซูชิ ชานม ไอศกรีม หรือนำไปผสมกับเครื่องดื่ม “ผำฉะ” เพื่อให้รสสัมผัสที่เคี้ยวสนุก เพลิดเพลิน เหมือนการทานไข่มุกแต่ได้คุณค่าจากธรรมชาติโดยไม่มีส่วนผสมของแป้ง ปัจจุบันเชฟจากโรงแรมและร้านอาหารหลายแห่งเริ่มนำกรีนคาเวียร์ไปทดลองใช้รังสรรค์เมนูอย่างต่อเนื่อง
นอกจากความอร่อยและประสบการณ์การทานที่สนุกสนานแล้ว ผำยังเป็นพืชที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงมาก อุดมไปด้วยโปรตีนและใยอาหาร อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในพืชจำนวนน้อยชนิดในโลกที่มีวิตามิน B12 สูง มีคลอโรฟิลล์ รวมถึงสารอาหารและกรดอะมิโนจำเป็นที่ร่างกายไม่สามารถสร้างเองได้
ปัจจุบัน กรีนคาเวียร์มีจำหน่ายเฉพาะบริเวณหน้าร้าน ขนาดกระปุกเล็ก ราคา 35 บาท และขนาด 50 กรัม ราคา 129 บาท สามารถเก็บรักษาในตู้เย็นได้ประมาณ 2 สัปดาห์ โดยจับกลุ่มเป้าหมายทั้งเด็ก ผู้รักสุขภาพที่มองหาอาหารทานง่าย และกลุ่มธุรกิจโรงแรมร้านอาหาร ขณะเดียวกัน ทางฟาร์มกำลังเร่งศึกษาวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัยขอนแก่นอย่างต่อเนื่อง เพื่อพัฒนากระบวนการยืดอายุการเก็บรักษาให้ได้ยาวนานยิ่งขึ้นในอนาคต
อนาคตของผำ ซูเปอร์ฟู้ดไทย
ในมุมมองของผู้ประกอบการ
ในมุมมองของเกษตรกรและผู้ประกอบการ พี่โอสะท้อนมุมมองไว้ว่า อนาคตของ “ผำ” ยังมีโอกาสเติบโตอีกมากในตลาดสุขภาพ เนื่องจากผู้บริโภคส่วนใหญ่ยังไม่รู้จักว่าผำคืออะไร
ผำไม่ใช่แค่วัตถุดิบประกอบอาหารพื้นบ้านอย่างแกงหรือไข่เจียว แต่เป็นวัตถุดิบสารพัดประโยชน์ ที่ไปได้ดีกับอาหารหลากหลายประเภท ทั้งการนำไปแปรรูปเป็นส่วนผสมในอาหารเสริม เวย์โปรตีน หรืออย่างนวัตกรรม “กรีนคาเวียร์” ของทางฟาร์ม ซึ่งได้รับความสนใจเกินคาด สะท้อนให้เห็นว่าผำสามารถสร้างสรรค์เป็นหมวดหมู่สินค้าใหม่ (New Category) ที่เข้าถึงคนรุ่นใหม่และสายรักสุขภาพได้อย่างแท้จริง และมีศักยภาพสูงพอที่จะก้าวขึ้นเป็นพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ของประเทศไทย
อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญของการดันผำสู่พืชเศรษฐกิจคือ “มาตรฐานการผลิต” เพราะหากต้นทางขาดมาตรฐาน คุณภาพไม่นิ่ง ก็จะทำให้มูลค่าของผำลดลงทันที การจะยกระดับผำให้เติบโตได้อย่างยั่งยืน จึงจำเป็นต้องอาศัยการผลักดันเชิงโครงสร้างจากภาครัฐ เข้ามาเชื่อมโยงและสนับสนุน
แม้ที่ผ่านมาฟาร์มจะได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยขอนแก่น สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) และพาณิชย์จังหวัด ทั้งในด้านเทคนิคการเลี้ยง การแปรรูป และการออกบูธ แต่หากมองภาพรวมทั้งประเทศ เกษตรกรส่วนใหญ่ยังไม่ตระหนักถึงมูลค่าที่แท้จริงของผำ การพัฒนาที่ผ่านมาจึงเกิดจากการดิ้นรนสร้างสินค้าใหม่และหาตลาดเองของผู้ประกอบการ
หากภาครัฐต้องการผลักดันผำอย่างจริงจัง ควรเข้ามามีบทบาทใน 3 ด้านหลัก ดังนี้
1. การประชาสัมพันธ์และการให้ความรู้ เร่งสร้างการรับรู้ให้คนไทยทุกเพศทุกวัยเข้าใจว่าผำคืออะไร มีประโยชน์อย่างไรอย่างถูกต้อง เพื่อสร้างฐานตลาดในประเทศให้เข้มแข็งก่อนขยายสู่ต่างประเทศ
2. การสนับสนุนด้านมาตรฐานและการตรวจวิเคราะห์ แม้ตลาดต่างประเทศจะมีความต้องการและติดต่อเข้ามาอย่างต่อเนื่อง แต่ติดข้อจำกัดเรื่องมาตรฐานการส่งออก ซึ่งวิสาหกิจชุมชนขนาดเล็กไม่มีทุนทรัพย์เพียงพอสำหรับการส่งตรวจห้องปฏิบัติการที่มีราคาสูง ภาครัฐจึงควรเข้ามาดูแลและสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการตรวจรับรองมาตรฐานเหล่านี้
3. การเชื่อมโยงความต้องการของตลาด ภาครัฐควรทำหน้าที่สะท้อนความต้องการของตลาดต่างประเทศอย่างชัดเจนว่าต้องการผำในรูปแบบใด เพื่อให้ผู้ประกอบการและเกษตรกรผลิตสินค้าได้ตรงจุด ลดการลองผิดลองถูก และแก้ปัญหา “ผลิตได้แต่ขายไม่ได้” อย่างยั่งยืน
หากสามารถปลดล็อกข้อจำกัดเรื่องปริมาณการผลิต มาตรฐาน และข้อมูลตลาดได้ ผำไทยจะไม่ได้เป็นเพียงแค่พืชท้องถิ่น แต่จะกลายเป็นซูเปอร์ฟู้ดระดับโลกที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรไทยได้อย่างมั่นคง พี่โอกล่าวทิ้งท้าย
สนใจสามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เพจเฟซบุ๊ก : ROJI by Samranroj
จังหวัดนครศรีธรรมราชมีเนื้อที่ปลูกมังคุดเป็นอันดับ 1 ของภาคใต้ เพราะมีภูมิอากาศเหมาะสมสำหรับปลูกมังคุดเป็นอย่างดี เนื่องจากมีความชื้นสูง และมีฝนตกชุกตลอดทั้งปี ซึ่งอำเภอชะอวดเป็นต้นแบบการผลิตมังคุดในฤดูและนอกฤดู โดยเน้นการรวมกลุ่มของเกษตรกรในพื้นที่ วางระบบการผลิต และการบริหารจัดการแปลงในแนวทางเดียวกัน เน้นการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด สินค้าได้มาตรฐานการรับรอง GAP นำไปสู่การสร้างเสถียรภาพของราคาสินค้าเกษตรได้อย่างยั่งยืน ในพื้นที่อำเภอชะอวด เกษตรกรจะเก็บเกี่ยวมังคุดในฤดูช่วงเดือนมิถุนายน – ตุลาคม มังคุดนอกฤดูช่วงเดือนมกราคม – พฤษภาคม และช่วงเดือนพฤศจิกายน – ธันวาคม ซึ่งแปลงใหญ่และวิสาหกิจชุมชนมีการบริหารจัดการโดยการรวมกลุ่มขายมังคุดด้วยวิธีการประมูล ซึ่งราคาประมูลต้องมากกว่าราคาตลาดทั่วไป มังคุดในฤดูส่งจำหน่ายภายในประเทศ และส่งออกตลาดต่างประเทศ ส่วนใหญ่จะส่งไปยังประเทศจีนที่เป็นตลาดรับซื้อหลักโดยผ่านล้งเป็นผู้รวบรวมและคัดเกรดผลผลิต และมังคุดนอกฤดู ส่วนใหญ่จะส่งออกประเทศจีนเป็นหลัก 3 เทคโนโลยียกระดับสวนมังคุด รศ.ดร.กฤษณะเดช เจริญสุธาสินี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ได้รับทุน
“ผมล้างหนี้ 10 ล้านได้ เพราะรายได้จากฟาร์มเห็ดนี่แหละ เห็ดเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและทำเงินดีมาก” เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของ คุณศักดิ์ชัย พลชัย เจ้าของสวนเห็ดตระการ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เห็ด พืชเศรษฐกิจทำเงิน คุณศักดิ์ชัยเล่าให้ฟังว่า ผมเป็นคนนครปฐมทำไร่ทำนาเป็นหลัก ต่อมาหันมาทำฟาร์มเห็ด สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ จึงนำผลกำไรจากธุรกิจฟาร์มเห็ดไปต่อยอดธุรกิจหลายอย่าง ลงทุนทำธุรกิจใหม่ด้วยความไม่ชำนาญ ทำให้ธุรกิจล้มเหลว มีภาระหนี้สินก้อนโตถึง 10 ล้านบาทในปี 2539 จึงตัดสินใจย้ายถิ่น มาทำมาหากินที่จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยเงินทุนติดกระเป๋า 500 บาทกับรถเก๋งเก่าๆ 1 คัน คุณศักดิ์ชัยใช้เงินทุนหลักร้อยทำธุรกิจซื้อมาขายไป สะสมผลกำไรไปเรื่อยๆ ช่วงปี 2541-2542 ตัดสินใจทำธุรกิจฟาร์มเห็ดอีกครั้งโดยใช้พื้นที่เล็กๆ ข้างบ้านเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม จำนวน 1,000 ก้อน ขายเห็ดในชุมชนรอบบ้านเป็นหลัก ต่อมาเพิ่มสินค้าตัวใหม่คือ เห็ดขอนขาว ฟาร์มแห่งนี้ขายเห็ดสดคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด กิจการก้าวหน้า มีรายได้หลักแสนในระยะเวลา 4-5 ปีต่อมา ทุกวันนี้ สวนเห็ดตระการดำเนินธุรกิจแ
พื้นที่ 10 ไร่ ที่ดอนสูง คุณคงศักดิ์ นาคคุ้ม เกษตรกรหัวไวใจสู้ นำโอ่งขนาดใหญ่ หรือชาวภาคอีสานเรียกว่า “โอ่งแดง” ตั้งเรียงยาว แถวละ 10 ลูก 3 แถว ต่อท่อน้ำให้เชื่อมกันจากนั้นสูบน้ำใต้ดินให้เต็มโอ่งเพื่อเป็นการให้ความชื้นแก่พืชที่ปลูกแบบผสมผสานโดยใช้ฝรั่งกิมจูเป็นหลัก คุณคงศักดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 547 หมู่ที่ 5 บ้านนิคม ตำบลนิเวศน์ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด จบการศึกษาจากช่างกลอุเทนถวาย สาขาช่างก่อสร้าง ทำงานภาคเอกชน มีภรรยาที่ร้อยเอ็ด จึงปักหลักที่ “ร้อยเอ็ดเพชรอีสาน พลาญชัยบึงงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมชั้นดี สตรีโสภา ทุ่งกุลาสดใส งานใหญ่บุญผะเหวด” แม้จะเปลี่ยนมาเป็น “สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ” เขาก็รักร้อยเอ็ด เพราะเป็นเมืองน่าอยู่ ผู้คนน่ารัก ฟูมฟักตำนานเมือง มาวันนี้ ชายวัย 69 ปีแล้วครับ 1 ไร่ ได้แสน คือ แสนสุขใจ แสนสุขใจ แสนร่าเริง รายได้เป็นแสน คุณคงศักดิ์ บอกว่า ตนเองไม่ได้จบการศึกษาทางการเกษตร “ใจรักชอบศึกษา” การเกษตรอินทรีย์ ระบบน้ำหยด การให้น้ำแบบประหยัด ตนเ
ชันโรง หรือ ผึ้งจิ๋ว คือแมลงผสมเกสรที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบนิเวศ เนื่องจากชันโรงไวต่อสิ่งแวดล้อมและสารเคมีกำจัดศัตรูพืช การพบชันโรงในพื้นที่จึงเป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์และความปลอดภัยของธรรมชาติรอบตัวได้เป็นอย่างดี นอกจากบทบาทผู้ช่วยธรรมชาติ ชันโรงยังเป็น “สัตว์เศรษฐกิจสร้างรายได้ครบวงจร” ที่ช่วยยกระดับผลผลิตในแปลงเกษตร ทั้งไม้ผล พืชผัก และไม้ดอก ให้ติดผลดกและมีคุณภาพดียิ่งขึ้น ที่สำคัญ ผลิตภัณฑ์จากชันโรงยังสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้หลากหลายช่องทาง คุณป๋อง-พิพัฒพงษ์ ตาแก้ว เจ้าของ “จงใจฟาร์มชันโรง” ตั้งอยู่ที่ ต.หนองธง อ.ป่าบอน จ.พัทลุง เล่าถึงจุดเปลี่ยนจากเกษตรกรสวนไม้ผลสู่ผู้เชี่ยวชาญด้านชันโรงว่า เดิมทีที่บ้านทำสวนผลไม้ โดยมี “สละ” เป็นพืชสร้างรายได้หลัก แต่ช่วงหลายปีหลังประสบวิกฤตทั้งปัญหาราคาตกต่ำและโรคระบาด จึงต้องมองหาทางรอดและอาชีพเสริมเพื่อสร้างรายได้ใหม่ พี่ป๋องเริ่มเลี้ยงชันโรงมาตั้งแต่ปี 2555 แต่ในช่วงแรกเน้นเลี้ยงไว้ช่วยผสมเกสรพืชผักและไม้ผลภายในสวนเท่านั้น จนกระทั่งเมื่อพืชหลักเริ่มไม่ทำกำไร จึงหันมาศึกษาและเอาจริงเอาจังกับการเลี้ยงชันโรงสร้างรายได้ “เมื่อก่อนตลา
