ประมง
ในยุคที่การทำเกษตรไม่จำกัดแค่บนบก การเลี้ยง สาหร่ายผักกาดทะเล กำลังกลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ต้องการสร้างรายได้ ด้วยระยะเวลาการเลี้ยงที่สั้นเพียง 3 สัปดาห์ ก็สามารถเก็บเกี่ยวและขายได้ในราคาสูงถึงกิโลกรัมละ 500 บาท จากปลานวลจันทร์สู่สาหร่ายผักกาดทะเล ต่อยอดทรัพยากรท้องถิ่นด้วย Zero Waste Model คุณตุ๋ม-สุภิดา ลิ้นทอง ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จันทราบุรี@ปากน้ำแหลมสิงห์ เล่าว่า ก่อนที่ชุมชนจะหันมาศึกษาและพัฒนา การเลี้ยงสาหร่ายผักกาดทะเล พื้นที่ของเราติดทะเล อาชีพหลักจึงเกี่ยวข้องกับสัตว์ทะเล หนึ่งในนั้นคือ ปลานวลจันทร์ทะเล ปลาพระราชดำริในรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีและมีราคาสูง อย่างไรก็ตาม ยังมีสัตว์ทะเลอีกหลายชนิดที่มีมูลค่าต่ำ ทางกลุ่มของเราจึงนำทรัพยากรเหล่านั้นมาพัฒนาต่อยอด ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น ภายใต้แนวคิด Zero Waste Model หรือ การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดของเหลือทิ้งให้เป็นศูนย์ การเลี้ยงสาหร่ายผักกาดทะเล เป็นการต่อยอดจากแนวคิด Zero Waste Model ที่ใช้กับ ปลานวลจันทร์ทะเล โดยเรายึดหลัก “ปลาหนึ่งตัว ตั้งแต่เกล็ดยันขี้ปลา เราไม่ทิ้งอะไ
นางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า “ปลายี่สก” (Probarbus jullieni) เป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ที่พบในแม่น้ำสายสำคัญของประเทศไทย อาทิ แม่น้ำโขง เจ้าพระยา ท่าจีน แม่กลอง และน่าน ถือเป็นปลาที่มีรสชาติดี เป็นที่นิยมของผู้บริโภค ราคาจำหน่ายสูงถึงกิโลกรัมละ 200–250 บาท นอกจากนี้ ยังเป็นที่ต้องการของตลาดปลาสวยงามทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยปลาขนาด 30 เซนติเมตร สามารถจำหน่ายเป็นปลาสวยงาม ที่มีมูลค่าตัวละหลายร้อยบาท ด้วยความต้องการของตลาดรวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในแหล่งน้ำ จึงส่งผลให้ประชากรปลายี่สกในธรรมชาติลดลงอย่างต่อเนื่องจนอยู่ในภาวะเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์ ตามบัญชีแนบท้ายอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธ์ (CITES) อธิบดีกรมประมง กล่าวเพิ่มเติมว่า จากข้อสั่งการของร้อยเอกธรรมนัส พรหมเผ่า รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่ให้กรมประมงเร่งปล่อยปลายี่สกลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติในจังหวัดราชบุรี หลังได้รับรายงานว่า ปลายี่สกเป็นปลาประจำถิ่นที่มีความเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์ และยังเป็นสัตว์น้ำประจำจังหวัดราชบุรีด้วย จึงทำให้มีความห่วง
“การพัฒนาระบบการเลี้ยงทำให้ประสิทธิภาพการผลิต ผลผลิตต่อไร่ของกุ้งขาวต่อฟาร์มในจ.ฉะเชิงเทราอยู่ที่ 800 – 1,500 ก.ก. และมีบางฟาร์มที่พัฒนาการเลี้ยงสามารถเพิ่มผลผลิต ไปถึง 2 ตัน โดยภาพรวมทั้งจังหวัดมีประมาณเดือนละประมาณ 2,000 ตัน หรือปีละ 24,000 ตัน ซึ่งอาจจะเรียกได้ว่า กุ้งเป็นสินค้าหลักอย่างหนึ่งของจังหวัดฉะเชิงเทรา ถ้าวัดความเป็นท็อป กุ้งขาวน่าจะเป็น 1 เลย สร้างรายได้ที่ดี และก็เร็วด้วย” คนึง คมขำ ประมงจังหวัดฉะเชิงเทรา เล่าในถึงสถานการณ์การเลี้ยงกุ้งในปัจจุบัน คุณคนึง คมขำ ได้ถ่ายทอดประสบการณ์ในช่วง 3 ปี หลังจากเข้ามารับตำแหน่ง “ประมงจังหวัดฉะเชิงเทรา” ให้ฟังว่า ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา พื้นที่เลี้ยงกุ้งในฉะเชิงเทรา ทรงตัวอยู่ที่ประมาณ 55,000 ไร่ ทั้งจังหวัด เดิมเกษตรกรรายย่อยผู้เลี้ยงกุ้ง ประสบปัญหาเรื่องต้นทุนการเลี้ยงสูงขึ้น ทำให้เกษตรกรรายย่อยที่จะอยู่ได้ จะต้องมีทุนมากพอที่จะเลี้ยง และดูแล ขยายความ “ต้นทุน” ที่เพิ่มขึ้น ปัญหาต้นทุนที่เพิ่มขึ้น สาเหตุหลักมาจากค่าพลังงาน วัตถุดิบและปัจจัยการผลิตต่างๆ เพราะการเลี้ยงปัจจุบัน ต้องมีการใช้จุลินทรีย์บำบัด
สมัยนี้การเลี้ยงปลาเนื้อกำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เพราะในหลายภูมิภาค หลายๆ คนให้ความสนใจในเรื่องของการทำเกษตรมากขึ้น จึงต้องมีการเตรียมบ่อน้ำและแหล่งน้ำในพื้นที่ของตัวเอง ทำให้มองโอกาสที่จะซื้อลูกพันธุ์ปลามาปล่อยเลี้ยง เมื่อโตก็สามารถจำหน่ายหรือนำมาประกอบอาหารภายในครัวเรือนได้ ส่งผลให้ตลาดเพาะพันธุ์ปลาในบ้านเรามีผู้ประกอบเกิดขึ้นมากมาย เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้า เพื่อสร้างแหล่งโปรตีนชั้นดีที่บริโภคได้ทุกเพศทุกวัย คุณธีระกิจ เมณร์กูล เจ้าของ สุเม่นฟาร์ม ตั้งอยู่เลขที่ 241 หมู่ที่ 6 ตำบลหนองอ้อ อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ยึดอาชีพเพาะพันธุ์ปลาตามที่เขาร่ำเรียนมา ส่งผลให้เป็นอาชีพที่มั่นคงสามารถเลี้ยงครอบครัว ด้วยความมุ่งมั่นอุตสาหะในอาชีพของตนเอง เมื่อสำเร็จแล้ว เขาจึงเปิดฟาร์มเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับนักศึกษาฝึกงานจากสถาบันต่างๆ ได้เข้ามาฝึกงานจากประสบการณ์จริงในฟาร์มของเขา คุณธีระกิจ เล่าให้ฟังว่า หลังจบการศึกษาได้ทำงานเป็นพนักงานบริษัทเอกชน แต่ไม่ชอบการทำงานที่ต้องขึ้นอยู่กับกฎเกณฑ์มากนัก จึงหันมามองหาอาชีพที่เป็นนายตัวเอง คือ การเพาะพันธุ์ปลาขาย เพราะสมัยที่เขาเรียนไ
ผลพวงน้ำท่วมใหญ่ในรอบกว่า 14 ปี ทำผู้ประกอบการฟาร์มกุ้ง ‘อ่วม’ แทบหมดตัว หลังกกระแสน้ำไหลเชี่ยวเข้ามาในบ่อและฟาร์มสูงกว่า 2 เมตร กระทบเครื่องจักร รถบรรทุก จมน้ำเสีบหาย กุ้งลอยหายไปกับกระแสน้ำทั้งหมด นายเอกพจน์ ยอดพินิจ นายกสมาคมกุ้งไทย เปิดเผยว่า อุตสาหกรรมกุ้งในพื้นที่ภาคใต้ ซึ่งมีสัดส่วนราว 11% ของปริมาณการเลี้ยงกุ้งทั่วประเทศ หรือราว 270,000–280,000 ตันต่อปี มูลค่ากว่า 4,000 ล้านบาท กำลังได้รับผลกระทบอย่างหนักจากสถานการณ์น้ำท่วมในหลายจังหวัด โดยเฉพาะสงขลา พัทลุง และปัตตานี “ประเมินเบื้องต้นว่า ความเสียหายเฉพาะผลผลิตอยู่ที่ประมาณ 500 ล้านบาท หากรวมเครื่องมือและปัจจัยการผลิตที่ถูกน้ำพัดสูญหาย มูลค่าความเสียหายอาจสูงกว่า 1,000 ล้านบาท” นายเอกพจน์ กล่าวว่า ผู้เลี้ยงกุ้งจำนวนมากในพื้นที่ท่วมได้รับผลกระทบหนัก ทั้งบ่อกุ้งเสียหาย อาหารกุ้งและลูกกุ้งถูกน้ำพัด มอเตอร์ไฟฟ้าและอุปกรณ์สำคัญใช้การไม่ได้ พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งลงพื้นที่สำรวจความเสียหาย และจัดทำมาตรการฟื้นฟูอย่างเร่งด่วน สำหรับข้อเสนอเบื้องต้น ได้แก่ 1.การสนับสนุนปัจจัยการผลิตใหม่ เช่น มอเตอร์ไฟฟ้า อาหารกุ้ง และลูกกุ้ง2.การให้ส
การเลี้ยงปลาเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในหลายพื้นที่ เพราะนอกจากเลี้ยงเพื่อไว้บริโภคภายในครัวเรือนแล้ว ยังสามารถนำมาแปรรูปเพิ่มมูลค่าจำหน่ายเกิดเป็นรายได้อีกหนึ่งช่องทาง ปัจจุบันการเลี้ยงปลาเพื่อให้ได้ปลาเนื้อที่มีคุณภาพนั้น ในแต่ละพื้นที่จะมีการเลือกสายพันธุ์ปลาที่แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่ว่าผู้บริโภคในแถบนั้นนิยมนำปลาชนิดใดมาประกอบอาหาร จึงทำให้การผลิตลูกพันธุ์ปลาให้เป็นที่ต้องการของตลาดก็มีแตกต่างกันไปด้วย โดยยึดให้เหมาะสมกับความต้องการของลูกค้าเป็นหลัก อาจารย์สมเกียรติ ตันตา หรือ คุณเกียรติ หัวหน้าสาขาเกษตรศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ล้านนา ลำปาง ได้เล็งเห็นถึงความต้องการของลูกพันธุ์ปลาอย่างต่อเนื่อง ทำให้เขาได้มาประกอบอาชีพเสริมหลังจากที่ว่างจากงานสอนหนังสือ ด้วยการเพาะพันธุ์ปลาจำหน่ายให้กับเกษตรกรท่านอื่นๆ และในระยะนี้การอนุบาลลูกปลานิลและปลาทับทิมให้เป็นปลาไซซ์ใหญ่ พร้อมไปเลี้ยงต่อกำลังได้รับความนิยม ส่งผลให้อาจารย์สมเกียรตินำลูกปลาไซซ์ใบมะขามมาอนุบาล เพื่อตัดวงจรให้กับเกษตรกรรายอื่นๆ สามารถนำไปเลี้ยงได้ทันทีโดยที่ไม่
มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 7436-2563 คือ การปฏิบัติทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับฟาร์มสัตว์เลี้ยงสัตว์น้ำเพื่อการบริโภค เป็นมาตรฐานสมัครใจที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศกำหนดขึ้นในปีพ.ศ. 2563 มีขอบข่ายครอบคลุมกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเพื่อการบริโภค ทั้งการเลี้ยงในบ่อและการเลี้ยงในแหล่งน้ำสาธารณะ ตั้งแต่การเลี้ยง การจับ จนถึงหลังการจับก่อนการขนส่งออกจากฟาร์ม โดยจุดเด่นของมาตรฐานฯ คือเกษตรกรสามารถขอการรับรองสัตว์น้ำหลายชนิดพร้อมกันได้ภายใต้มาตรฐานฉบับเดียว มกษ. 7436-2563 ประกอบด้วยข้อกำหนดสำคัญ 9 ข้อ ได้แก่ 1.สถานที่ 2.การจัดการเลี้ยง 3.การจัดการคุณภาพสัตว์น้ำ 4.การใช้ยาสัตว์ สารเคมี และผลิตภัณฑ์จุลชีพ 5.สุขลักษณะภายในฟาร์ม 6.การจัดการน้ำทิ้ง การจับและการปฏิบัติหลังการจับ ก่อนการขนส่งออกจากฟาร์ม 8.ผู้ปฏิบัติงาน 9.การเก็บหลักฐานและการบันทึกข้อมูลยกเว้น จระเข้ สาหร่ายทะเล และกุ้งเครย์ฟิช ยื่นคำขอรับรองได้ที่ไหน ทั้งนี้เกษตรกรหรือผู้ประกอบการที่สนใจ มาตรฐาน มกษ. 7436-2563 สำหรับฟาร์มเลี้ยงสัตว์น้ำเพื่อการบริโภค สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือยื่นคำขอรับการตรวจรับรองได้ที่ กองพ
เลี้ยงกบพื้นเมืองแนวใหม่ โตเร็ว ขายไว ตามแนวทางของสมเกียรติ์พันธุ์ปลา ถ่ายทอดสู่นักศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ล้านนา ลำปาง และผู้สนใจทั่วไป อาจารย์สมเกียรติ์ ตันตา อาจารย์ประจำวิชาการประมง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ล้านนา ลำปาง เล่าให้ฟังว่า ตนเองนั้นเรียนจบจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) พิษณุโลก หรือเกษตรบ้านกร่าง รุ่นที่ 38 แล้วศึกษาต่อระดับปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยพะเยา บรรจุเข้ารับราชการที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ล้านนา ลำปาง เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2548 ทำหน้าที่สอนวิชาประมงมาโดยตลอด พร้อมกับทำงานส่วนตัวด้วยการทำนาปลูกข้าวในพื้นที่ใกล้บ้าน พร้อมกับเลี้ยงวัวเนื้อไปพร้อมกัน จำนวน 13 ตัว ช่วงเวลา 3 ปี ผลปรากฏว่าประสบการขาดทุน 50,000 บาท ต่อมามีอยู่วันหนึ่ง ขณะที่ขี่รถจักรยานยนต์ไปในพื้นที่ละแวกใกล้เคียง รถจักรยานยนต์ของตนเองเกิดยางรั่ว จึงนำไปปะยางที่ร้านใกล้เคียง ขณะนั่งรอการปะยางอยู่นั้น ได้เห็นสมาชิกในบ้านของช่างปะยาง หิ้วถังน้ำที่มีกบอยู่ภายในถังน้ำจำนวนมาก จึงสอบถามว่าที่หลังบ้านช่างปะยางเลี้ยงกบด้วยหรือ ได้รับคำตอบว่าได้เลี้ยงไว้เป็นอาชีพเสร
สวยงามล้ำค่า! พบ ‘ปูเจ้าฟ้า’ สุดหายาก บนเขาพะเนินทุ่ง อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน เจ้าหน้าที่พบ ถ่ายภาพไว้ได้ เผยเป็น สัตว์ป่าคุ้มครอง ที่หายากมาก นายมงคล ไชยภักดี หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เผยว่า ในช่วงก่อนปิดฤดูกาลท่องเที่ยวประจำปีของ “พะเนินทุ่ง” อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานได้เกิดปรากฏการณ์ที่น่าประทับใจ เมื่อเจ้าหน้าที่ได้บันทึกภาพ ปูเจ้าฟ้า หรือ “ปูสิรินธร” ซึ่งเป็นปูน้ำตกสายพันธุ์หายากที่โผล่อวดโฉมให้เห็นเป็นครั้งสุดท้าย โดยปูชนิดนี้มีสีสันอันงดงาม ทั้งสีขาวและสีม่วง การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นของขวัญล้ำค่าจากธรรมชาติ ก่อนที่อุทยานฯ จะประกาศปิดการท่องเที่ยวและพักแรมบนเขาพะเนินทุ่งในระหว่างวันที่ 1 ส.ค. – 31 ต.ค. ของทุกปี นายมงคล กล่าวอีกว่า เจ้าหน้าที่อุทยานฯ ประจำจุดพะเนินทุ่ง เป็นผู้โชคดีที่ได้พบและบันทึกภาพปูเจ้าฟ้าในครั้งนี้ ซึ่งการปรากฏตัวของปูเจ้าฟ้าไม่ได้เป็นเพียงการพบเจอสัตว์หายากเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญถึง ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ซึ่งเป็นผืนป่ามรดกโลกที่มีความหลากหลายทางชีวภาพอันล้ำค่า การที่สัตว์ป่าคุ้มครองสายพันธุ์นี้สามารถ
ท่ามกลางพื้นที่ชายฝั่งของจังหวัดจันทบุรี มีฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบผสมผสานขนาดเล็กเพียง 1 ไร่ และบ่อดิน 8 ไร่ ที่ค่อยๆ เติบโตขึ้นจากแรงรัก ความตั้งใจ และประสบการณ์กว่า 30 ปี ของคุณอำนวย วงศ์วารี ผู้ที่ใช้ความรู้จากการทำงานในศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มาต่อยอดจนกลายเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของชุมชน สร้างรายได้ควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งได้อย่างงดงาม จากชีวิตราชการ สู่เส้นทางเกษตรกรที่ใช้ความรู้เป็นทุน คุณอำนวย เล่าว่า เริ่มทำงานที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ฝ่ายผลิตพันธุ์สัตว์น้ำชายฝั่ง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 ทำงานต่อเนื่องยาวนานมากกว่า 30 ปี คลุกคลีอยู่กับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง การสร้างอาหารมีชีวิต แพลงก์ตอนพืช-แพลงก์ตอนสัตว์ และการอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อน ความรู้ที่สั่งสมทำให้เขาเข้าใจระบบนิเวศและการจัดการแบบธรรมชาติเป็นอย่างดี ด้วยความรักในงานเพาะเลี้ยงเป็นทุนเดิม หรือที่เขาเรียกว่าระเบิดจากข้างใน จึงตัดสินใจเริ่มทำฟาร์มเล็กๆ เป็นรายได้เสริม โดยนำความรู้ทั้งหมดมาประยุกต์ในพื้นที่ของตนเอง ทั้งระบบบ่อ การเลี้ยง การอนุบา
